Świeca

Historia

Świeca z wosku pszczelego

Pierwsze znaleziska, mogące świadczyć o używaniu świec, pochodzą z obszaru Egiptu i Grecji oraz są datowane na około 3000 lat p.n.e. Świece te wykonane były pierwotnie z łoju - trudno tutaj jednoznacznie rozdzielić lampki łojowe od świeczników ze świecami - uznaje się jednak, że pierwsze świece zbudowane w sposób nam obecnie znany, wyprodukowali Rzymianie. Świece wykonane z wosku pszczelego pojawiły się w Europie dopiero w średniowieczu. Równolegle, w odleglejszych miejscach na ziemi, używano przeróżnych tłuszczów zwierzęcych (np. tłuszcz wielorybi - Chiny, tłuszcz z ryby i cała ryba Eulachon, zwana z tego powodu rybą-świecą (ang. candlefish) - Indianie) i roślinnych (np. z orzechów - Japonia) - zazwyczaj nie występujących na naszym kontynencie.

W Europie długi czas królowały świece łojowe ze względu na łatwość pozyskania materiału a przez to i cenę. Wadą ich była jednak konsystencja (tłuste w dotyku - łatwo brudzące) oraz gryzący, o brzydkim zapachu obfity dym podczas spalania. Świece z wosku pszczelego były pozbawione tych wad, jednak były bardzo drogie i mogły sobie na nie pozwolić tylko najmajętniejsze osoby.

Wydarzenia w historii świecy

• (XV w.) Od 1415r. świece łojowe były używane w Londynie do oświetlania ulic.
• (XVI w.) Za czasów króla Zygmunta Augusta w Polsce produkcja świec zarówno woskowych jak i łojowych była obwarowana restrykcjami i na ich produkcję wydawano specjalne pozwolenia tzw. przywileje.
• (XVI w.) W XVI wieku w Polsce istniały tylko trzy fabryki wytwarzające świece woskowe sposobem maczanym.
• (XIX w.) Początek świec stearynowych datuje się od początku XIX wieku, gdy M.E.Chevreul i J.L. Gay Lussac otrzymali patent na wyrób kwasu stearowego w 1825
• (XIX w.) Knoty plecione wprowadził Jules de Cambacérès w 1834

Ciekawostki

• Najstarsza, działająca wytwórnia świec to Rathbornes Candles, założona w Dublinie w 1488r.
• Alfred Wielki (ok. 849 - 899) używał znaczonych świec, znanych również jako świece-zegarowe, by podzielić swój dzień na równe części poświęcone nauce, modlitwie, obowiązkom królewskim i wypoczynkowi. Świeca taka miała zaznaczone w koło linie, pokazująć upływającego godziny.
• Stosowano również inne metody odmierzania czasu, najprostsza z nich to kawałek metalu wbity w świecę - kiedy wosk wokół niego się stopił, kawałek upadał na talerz oznajmiając mijający czas. Wersja bardziej zaawansowana składała się z kilku sznurków przyczepionych do kijka (równo oddzielonych od siebie). Na końcu każdego sznurka był odważnik, przewieszony nad poprzeczką i talerzem. Sznurki po kolei przepalały się, upuszczając odważnik z dźwiękiem na talerz.

Rys 1) Rodzaje knotów

Materiały pokrewne

• Jak zrobić świecę

Obrazy (wybrane) przedstawiające świece

Okres XIV wieku

• Obrazy datowane na XIV wiek
• 
  48v: Bruder Eberhard von Sax

Okres XV wieku

• Obrazy datowane na XV wiek
• 
  "Accidia" (lenistwo) - kobieta w stroju zakonnicy, symbolizująca Kościół, budzi śpiącego mężczyznę
• 
  "Zwiastowanie" - środkowy fragment tryptyku
• 
  Św. Hieronim w pracowni
• 
  "Śmierć Matki Boskiej"
• 
  Portret małżonków Arnolfinich
• 
  Zwiastowanie ze św. Emidiuszem
• 
  Ofiarowanie w świątyni

Okres XVI wieku

• Obrazy datowane na XVI wiek
• 
  "Dwóch poborców podatkowych"
• 
  Pius II kanonizuje Katarzynę z Sienny (dolny fragment)