Saczek
Saczek (ang. codpiece) — element dawnego europejskiego ubioru męskiego, osłaniający genitalia i otwór z przodu nogawic. Początkowo miał postać klapy z materiału, natomiast w XVI wieku przybierał również formy wypchane i wyraźnie wysunięte, stanowiące charakterystyczny akcent stroju.[1]
Pochodzenie i rozwój
Rozwój saczka wiązał się ze skracaniem górnych części ubioru męskiego w późnym średniowieczu. Krótszy ubiór odsłaniał okolice krocza, które zakrywano klapą mocowaną do nogawic. Porównanie saczka do współczesnego rozporka przybliża jego funkcję użytkową, lecz nie oddaje odmiennej konstrukcji.[1]
Na początku XVI wieku zaczęto uwydatniać saczek przez wypychanie. Oprócz funkcji osłaniającej zyskał wówczas znaczenie dekoracyjne, podkreślając okolicę genitaliów. Pozostawał rozpowszechnionym elementem europejskiego stroju męskiego do końca tego stulecia.[1]
Saczek w zbroi
Metalowy odpowiednik saczka występował także w zbrojach. Jako osobna osłona płytowa pojawił się w drugiej dekadzie XVI wieku i pozostawał w użyciu do około 1570 roku. Łączył funkcję ochronną z wpływami ówczesnej mody. Stosowano go przede wszystkim w zbrojach przeznaczonych do walki pieszej.[1]
Przykładem zachowanego zabytku jest niemiecki saczek stalowy z około 1550 roku, znajdujący się w zbiorach Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, nr inw. 14.25.862.[2]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Dirk H. Breiding, Arms and Armor—Common Misconceptions and Frequently Asked Questions, The Metropolitan Museum of Art, 1 października 2004, część 10: „Details of armor: the lance rest and the codpiece explained” (ang.).
- ↑ Codpiece, niemiecki saczek stalowy, około 1550, The Metropolitan Museum of Art, nr inw. 14.25.862 (ang.).
