Tekst źródłowy strony Old Sword Play/Rozdział IV - Miecz i puklerz

{{NawigacjaG|Old Sword Play/Spis treści|[[Old Sword Play/Rozdział_III_-_Rapier_i_lewak|ROZDZIAŁ III - RAPIER I LEWAK]]|[[Old Sword Play/Rozdział V - Rapier i płaszcz|ROZDZIAŁ V - RAPIER I PŁASZCZ]]}}
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_24-XIX.png|center]]

= Rozdział IV - Miecz i Puklerz. =
Sposób uprawiania szermierki przedstawiony w tym rozdziale jest wcześniejszy niż szermierka [[Rapier|rapierem]] i [[Lewak|lewakiem]]. Używany tutaj miecz jest obosieczny i dość krótki. Trzymało się go, podobnie jak [[Rapier|rapier]], z palcem wskazującym obejmującym krzyż jelców. Cięcia zadawano zarówno mocną jak i słabą krawędzią głowni natomiast pchnięcia były stosowane rzadko. Puklerz, rodzaj małej tarczy o średnicy do trzydziestu pięciu centymetrów, trzymało się w dłoni nie opierając żadnej jego części o przedramię. Czasem puklerz był zaopatrzony w kolec, którym uderzano przeciwnika w bliskim zwarciu. .


== GUARDIE. ==
Szermierze rozpoczynali pojedynek w pozycji wyjściowej z lewą nogą wysuniętą do przodu, trzymając puklerz przed sobą, ręka uzbrojona w miecz była zgięta i częściowo ukryta za puklerzem ([[#Rycina 17|Ryc. 17]]).

[[Achille_Marozzo|Marozzo]] opisuje dwanaście guardii, czyli pozycji wyjściowych do zadawania różnych cięć. Wszystkie dwanaście guardii, wykonanych kolejno po sobie nazywano progresją. Ich wykonanie, bardzo widowiskowe, było tradycyjnym wstępem do pokazu szermierczego, poprzedzającym pojedynek.

Jeśli, na przykład, w takim pokazie brało udział czterech szermierzy: A, B, C i D, na początku zajmowali oni miejsca w czterech rogach sceny, A i B bliżej publiczności, a C i D w głębi sceny. Na umówiony znak wszyscy czterej, zaczynając od kroku prawą nogą i dostosowując się do rytmu kroków A, ruszali w kierunku środka sceny.
[[Plik:Almanach-Old Sword Play 25-XIX.png|center]]

Przy każdym kroku wykonywana była jedna guardia, w kolejności przedstawionej poniżej. Po wykonaniu wszystkich guardii, na środku sceny szermierze pozdrawiali salutem każdy swojego przeciwnika. Salut polegał na uniesieniu miecza pionowo w górę, z jelcami na wysokości ust, potem szermierze podnosili miecze wysoko w górę w wyprostowanych rękach tak aby wszystkie sztychy zetknęły się. Następnie wszyscy czterej opuszczali broń i cofali się o jeden krok, jednocześnie uderzając dwukrotnie płazem miecza w puklerz. Po tym szermierz A rozpoczynał pojedynek z B w pobliżu publiczności, a C z D w głębi sceny.

Po umówionym czasie Marszałek daje znak zakończenia walki C z D, a następnie podchodzi, mając za sobą C i D, do szermierzy A i B i przerywa ich pojedynek, po czym wszyscy schodzą ze sceny. 

=== PROGRESJE WG MAROZZO. ===

{|
|- align="left"
!1. Coda lunga e stretta
|Prawa stopa z przodu, ręka w położeniu czwartym, puklerz wysunięty do przodu. ([[#Rycina 18|Ryc. 18]])
|- align="left"
!2. Cinhiara porta di ferro
|Lewa stopa z przodu, ręka w niskim położeniu trzecim, puklerz trzymany blisko przy twarzy. ([[#Rycina 19|Ryc. 19]])
|- align="left"
!3. Guardia alta
|Prawa stopa z przodu, ręka wyciągnięta w prawo, puklerz wysunięty do przodu. ([[#Rycina 20|Ryc. 20]])
|- align="left"
!4. Coda lunga ed alta
|Lewa stopa z przodu, ręka w niskim położeniu trzecim, puklerz wysunięty w lewo i do przodu. ([[#Rycina 21|Ryc. 21]])
|- align="left"
!5. Porta di ferro stretta
|Prawa stopa z przodu, ręka w niskim położeniu czwartym, puklerz trzymany blisko twarzy. ([[#Rycina 22|Ryc. 22]])
|- align="left"
!6. Coda lunga e distesa
|Lewa stopa z przodu, ręka wyciągnięta w prawo i w dół, puklerz wysunięty w lewo. ([[#Rycina 23|Ryc. 23]])
|- align="left"
!7. Guardia di testa
|Prawa stopa z przodu, głownia miecza z przodu, ręka w wysokiej pozycji czwartej, puklerz nisko z przodu. ([[#Rycina 24|Ryc. 24]])
|- align="left"
!8. Guardia di intrare
|Lewa stopa wysunięta w lewo i do przodu, prawa ręka wyciągnięta kostkami w dół, puklerz trzymany z lewej strony. ([[#Rycina 25|Ryc. 25]])
|- align="left"
!9. Coda lunga e larga
|Prawa stopa z przodu, ręka w pozycji podobnej jak we współczesnym salucie. ([[#Rycina 26|Ryc. 26]])
|- align="left"
!10. Becha possa
|Lewa stopa z przodu, miecz wysunięty w prawo w rodzaju "wiszącej" guardii. ([[#Rycina 27|Ryc. 27]])
|- align="left"
!11. Guardia di facia
|Prawa stopa z przodu, ręka wyciągnięta do przodu z dłonią ustawioną kostkami w dół. ([[#Rycina 28|Ryc. 28]])
|- align="left"
!12. Becha cesa
|Prawa stopa z przodu, ręka w pozycji "wiszącej". ([[#Rycina 29|Ryc. 29]])
|}


Jeśli miecz jest wyciągnięty do przodu, to puklerz powinien być cofnięty i vice versa.

== NATARCIA. ==
Atakowano przeciwnika zadając cięcie zarówno mocną jak i słabą krawędzią głowni, unikano użycia sztychu. Cięcia wymierzano nie przemieszczając się wcale albo robiąc krok, ale nigdy nie wykonywano wypadu, który został wymyślony, kiedy użycie miecza i puklerza zostało już zarzucone.

Było sześć głównych cięć, podobnych do tych używanych we współczesnej szermierce. Trzy z nich to "mandritti", a trzy to "riversi":

# Ukośne w dół od prawej do lewej.
# Ukośne w dół od lewej do prawej.
# Ukośne w górę od prawej do lewej.
# Ukośne w górę od lewej do prawej.
# Poziome od prawej do lewej.
# Poziome od lewej do prawej.

Czasami też stosowano stromazzone, czyli cięcie pionowe.
Słabą krawędzią głowni można zadać cięcie 1 w szyję, cięcie 5 w lewą rękę i cięcie 3 w tylną część lewego uda lub w lewy pośladek. To ostatnie cięcie było znane jako "coup de jarnac."
Z uwagi na bezpieczeństwo przy ćwiczeniach nie należy używać cięcia 3 i 4 zadanego mocną krawędzią głowni w łydkę i kolano, ponieważ grozi to poważnym zranieniem.

== ZASŁONY. ==
Współczesne określenia zasłon, odnoszą się również do obronnego ruchu puklerza, czyli:

:''Tercja'' - broni przed cięciem 1, polega na podniesieniu puklerza w lewo.
:''Kwarta'' - broni przed cięciem 2, polega na podniesieniu puklerza w prawo.
:''Sekonda'' - broni przed cięciem 3, polega na opuszczeniu puklerza w lewo.
:''Septyma'' - broni przed cięciem 4, polega na opuszczeniu puklerza w prawo.

Przed cięciami 5 i 6 bronią zasłony niska tercja i niska kwarta. Przed coup de Jarnac najlepiej bronić się robiąc krok do tyłu, wykonując zasłonę sekondę i zadając jednocześnie przeciwnikowi poziomy cios w przedramię.

Opis wyżej przedstawionych działań musi być odpowiednio zmieniony na użytek szermierzy leworęcznych.


== ĆWICZENIA. ==

=== ĆWICZENIE 1. ===
{| class="wikitable" width="80%"
!width="50%"| Mistrz
!width="50%"| Uczeń
|-
|Cięcie 1
|
|-
|
|Zasłona Tercją
Cięcie 1
|-
|Zasłona Tercją
Cięcie 5
|
|-
|
|Niska Tercja
Cięcie 2
|-
|Zasłona Kwartą.
|
|}

===ĆWICZENIE 2.===
{| class="wikitable" width="80%"
!width="50%"| Mistrz
!width="50%"| Uczeń
|-
|Cięcie 2
|
|-
|
|Zasłona Kwartą
Coup de Jarnac
|-
|Zasłona Sekondą
Cięcie 5
|
|-
|
|Niska Tercja
Cięcie 2
|-
|Zasłona Kwartą.
|
|}

===ĆWICZENIE 3.===
{| class="wikitable" width="80%"
!width="50%"| Mistrz
!width="50%"| Uczeń
|-
|Coup de Jarnac
|
|-
|
|Zasłona Sekondą
Cięcie 1
|-
|Zasłona Tercją
Cięcie 5
|
|-
|
|Niska Tercja
Cięcie 2
|-
|Zasłona Kwartą.
|
|}

== Ryciny ==


===Rycina 17===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_26-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 17: Guardia wyjściowa. Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


===Rycina 18===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_27-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 18: Coda Lunga E Stretta." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


===Rycina 19===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_28-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 19: "Cinghiara Porta di Ferro." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


===Rycina 20===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_29-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 20: "Guardia Alta." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


===Rycina 21===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_30-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 21: "Coda lunga ed alta." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


===Rycina 22===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_31-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 22: "Porta di ferro stretta." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


===Rycina 23===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_32-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 23: "Coda lunga e distesa." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''
<br>
''(Ilustrator traktatu [[Achille_Marozzo|Marozzo]] popełnił w tej rycinie błąd -
zgodnie z tekstem traktatu lewa noga powinna być wysunięta do przodu - A. H.)''


===Rycina 24===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_33-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 24: "Guardia di testa." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


===Rycina 25===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_34-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 25: "Guardia di intrare." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


===Rycina 26===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_35-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 26: "Coda lunga e larga." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


===Rycina 27===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_36-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 27: "Becha possa." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


===Rycina 28===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_37-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 28: "Guardia di facia." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


===Rycina 29===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_38-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 29: "Becha cesa." Za [[Achille_Marozzo|Marozzo]].'''


{{Nawigacja|Old Sword Play/Spis treści|[[Old Sword Play/Rozdział_III_-_Rapier_i_lewak|ROZDZIAŁ III - RAPIER I LEWAK]]|[[Old Sword Play/Rozdział V - Rapier i płaszcz|ROZDZIAŁ V - RAPIER I PŁASZCZ]]}}
<br>
----
[[Kategoria:Książki]]
[[Kategoria:Old Sword Play|Rozdział 4]]
[[Kategoria:XIX]]