Tekst źródłowy strony Old Sword Play/Rozdział III - Rapier i lewak

{{NawigacjaG|Old Sword Play/Spis treści|[[Old Sword Play/Rozdział II - Miecz dwuręczny|ROZDZIAŁ II - MIECZ DWURĘCZNY]]|[[Old Sword Play/Rozdział IV - Miecz i puklerz|ROZDZIAŁ IV - MIECZ I PUKLERZ]]}}
[[Plik:Almanach-Old Sword Play 15-XIX.png|center]]

=Rozdział III - Rapier i Lewak.=
[[Rapier|RAPIER]] i lewak zajmują wśród broni używanej w swoim okresie miejsce podobne do tego, jakie wśród współczesnej broni białej zajmuje floret. Metoda walki nim ([[Rapier|rapierem]] i lewakiem - przyp. tłum.) była końcowym wynikiem prób uprawiania szermierki przy użyciu jednocześnie dwóch sztuk broni. Nie ma wątpliwości, że szermierz sprawnie posługujący się rapierem i lewakiem może bez większych trudności opanować sposoby posługiwania się historycznie wcześniejszymi zestawami broni: mieczem i puklerzem, [[Rapier|rapierem]] (lub sztyletem) i płaszczem, a nawet parą mieczy (dwoma mieczami podobnymi do tych używanych w zestawie z puklerzem, trzymanymi po jednym w każdej ręce).

[[Rapier|Rapier]] używany do ćwiczeń opisanych w tym rozdziale jest długą obosieczną bronią z pokaźnymi jelcami i obłękami, które w późniejszym okresie przekształciły się w dzwon. Trzymało się go prawą dłonią, z palcem wskazującym obejmującym w poprzek krzyż jelca. We wczesnym okresie uprawiania szermierki rapierem bez wątpienia stosowano cięcia, później stopniowo kładziono coraz większy nacisk na użycie szybszych i zadających groźniejsze rany pchnięć. W rozdziale o rapierze i lewaku zostanie opisana szermierka przy użyciu wyłącznie pchnięć, natomiast sposoby zadawania cięć zostaną opisane w następnym rozdziale o mieczu i puklerzu.

[[Lewak]] trzymało się w lewej dłoni, ze sztychem skierowanym do góry, wyprostowany kciuk był oparty na niewielkim wyżłobieniu u podstawy głowni. Lewak był w zasadzie używany do parowania pchnięć rapiera, a jedynie w szczególnych przypadkach także do zadawania ciosów.


==GUARDIE.==
Stosowane były cztery guardie, czyli sposoby trzymania rapiera, będące pozycjami wyjściowymi do wykonania obrony lub natarcia. Przyjmowało się je stojąc zarówno z prawą jak z lewą nogą wysuniętą do przodu.

*Guardia pierwsza - pierwsza pozycja, którą broń naturalnie przyjmuje bezpośrednio po wyciągnięciu z pochwy: rękojeść nad głową, sztych wymierzony w przeciwnika, mocna strona ostrza skierowana w górę. ([[#Rycina_09|Ryc. 9]]. [szermierz po prawej - przyp. tłum.])

*Guardia druga - ręka jest wyciągnięta w bok poziomo na wysokości barku, rapier ustawiony poziomo, skierowany sztychem w przeciwnika. ([[#Rycina_09|Ryc. 9]]. [szermierz po lewej - przyp. tłum.])

*Guardia trzecia - dłoń znajduje się na wysokości pasa, ustawiona kostkami w górę, sztych rapiera wymierzony w twarz przeciwnika, mocna krawędź głowni skierowana ukośnie w prawo i w dół. ([[#Rycina_11|Ryc. 11]]. [szermierz po prawej - przyp. tłum.])

*Guardia czwarta - dłoń znajduje się na wysokości pasa, kostkami w dół, sztych rapiera wymierzony w twarz przeciwnika. ([[#Rycina_11|Ryc. 11]]. [szermierz po lewej - przyp. tłum.])

[[Francesco_Alfieri|Alfieri]] wprowadza także guardię środkową, Guardia Mista. Przyjmując tą guardię trzymamy rapier w pozycji pośredniej między guardią trzecią i czwartą ([[#Rycina_10|Ryc. 10]].).

== PCHNIĘCIA. ==
Były trzy rodzaje pchnięć -

''Imbroccata'' - zdawało się je stojąc w guardii pierwszej, wymierzone były powyżej lewaka przeciwnika.

''Stoccata'' - wymierzone poniżej lewaka przeciwnika.

''Punta riversa'' - dość sztuczny rodzaj pchnięcia z guardii czwartej, zadany po zewnętrznej stronie rapiera przeciwnika lub między rapierem a lewakiem.

Powyższe pchnięcia zadawało się stojąc w miejscu albo jednocześnie robiąc krok lub botta lunga, czyli wypad, w zależności od okoliczności.


== ZWODY (FINTY). ==
Ponieważ lewakiem można wykonywać tylko najprostsze zasłony, liczba możliwych zwodów jest także niewielka. Były wyróżniane dwa: "poniżej i powyżej" ([[#Rycina_16|Ryc. 16]].), oraz "powyżej i zerwanie styku" ([[#Rycina_12|Ryc. 12]].), po którym wykonywało się pchnięcie wymierzone między rapier i lewak przeciwnika.



== ZASŁONY. ==
Lewakiem wykonywano zasłonę Tercję ([[#Rycina_16|Ryc. 16]].) broniącą przed pchnięciem wymierzonym na zewnątrz i w górę od lewaka, Sekondę na zewnątrz i w dół, Wysoką Kwartę do wewnątrz i w górę oraz Niską Kwartę ([[#Rycina_14|Ryc. 14]].) do wewnątrz i w dół.

Lewaka używano także do "prowadzenia" rapiera przeciwnika w każdej z tych czterech pozycji.

Przy zwarciu "corps'a corps" było czasem korzystnie odrzucić rapier i chwycić prawą dłonią uzbrojoną w lewak rękę przeciwnika, jednocześnie zadając mu cios własnym lewakiem ('''Zabezpieczenie i pchnięcie lewakiem''').


== ĆWICZENIA. ==
Po opanowaniu zasłon i nabyciu biegłości w mulinetach, należy dokładnie wykonywać poniższe ćwiczenia; Nadają się bardzo dobrze, jako ułożone sekwencje ruchów, do walk pokazowych, jednak ze względu na bezpieczeństwo walczących nie zaleca się stosowania ich w wolnej walce. 

===ĆWICZENIE 1.===
{| class="wikitable" width="80%"
!width="50%"| Mistrz
!width="50%"| Uczeń
|-
|Pchnięcie powyżej lewaka ucznia
|
|-
|
|Zasłona Tercją
Pchnięcie poniżej lewaka mistrza
|-
|Zasłona Sekondą
|
|}

Powtórzyć ćwiczenie zamieniając role.

===ĆWICZENIE 2.===
{| class="wikitable" width="80%"
!width="50%"| Mistrz
!width="50%"| Uczeń
|-
|pchnięcie miedzy rapierem i lewakiem ucznia
|
|-
|
|Niska Kwarta
pchnięcie z guardii pierwszej powyżej lewaka mistrza
|-
|Tercja.
|
|}

Powtórzyć ćwiczenie zamieniając role.

===ĆWICZENIE 3.===
{| class="wikitable" width="80%"
!width="50%"| Mistrz
!width="50%"| Uczeń
|-
|pchnięcie poniżej lewaka ucznia
|
|-
|
|Zasłona Sekondą
pchnięcie poniżej lewaka mistrza
|-
|Zasłona Sekondą
|
|-		
|
|Krok, zabezpieczenie* i pchniecie lewakiem
|}

Powtórzyć ćwiczenie zamieniając role.

===ĆWICZENIE 4.===
{| class="wikitable" width="80%"
!width="50%"| Mistrz
!width="50%"| Uczeń
|-
|Wysokie pchnięcie miedzy
rapierem i lewakiem ucznia
|
|-
|
|Zasłona Wysoką Kwartą
pchnięcie poniżej lewaka mistrza
|-
|Zasłona Sekondą
|
|-		
|
|Krok, zabezpieczenie* i pchniecie lewakiem
|}

Powtórzyć ćwiczenie zamieniając role.

== Ryciny ==

=== Rycina 9 ===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_16-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 9: Linie A i B oznaczają położenie rapiera zbliżone do współczesnej zasłony drugiej.'''

=== Rycina 10 ===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_17-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 10: "Guardia Mista" (guardia środkowa). Za [[Francesco_Alfieri|Alfierim]]. Linie A i D oraz B i C oznaczają odpowiednio wysokie i niskie warianty tej guardii.'''

=== Rycina 11 ===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_18-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 11: Linie A i B oznaczają wysoką guardię czwartą i niską guardię trzecią; linie C i D oznaczają niskie guardie podobne do współczesnej zasłony siódmej i drugiej.'''

=== Rycina 12 ===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_19-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 12: "Powyżej i zerwanie styku" Za [[Francesco_Alfieri|Alfierim]]. Linia A oznacza kierunek pozorowanego pchnięcia, linia B pokazuje inny możliwy sposób ataku (w pierś).'''

=== Rycina 13 ===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_20-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 13: "Prowadzenie" broni przeciwnika lewakiem przy wykonywaniu zasłony Tercji. Za [[Francesco_Alfieri|Alfierim]] Linia A pokazuje możliwy sposób ataku - "riverso" w głowę, linia B - nisko wymierzone pchnięcie, a linia C - "mandritto" w nogę.'''

=== Rycina 14 ===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_21-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 14: Zasłona niską kwartą i riposta bronioną sekondą. Za [[Francesco_Alfieri|Alfierim]]. Linia A pokazuje inny możliwy sposób ataku - pchnięcie powyżej lewaka, a linia B - "riverso" w ramię.'''

=== Rycina 15 ===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_22-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 15: Zasłona wysoką kwartą i riposta skierowana poniżej ramienia przeciwnika. Za [[Francesco_Alfieri|Alfierim]]. Linia A pokazuje inny możliwy sposób ataku - pchnięcie w twarz, a linia B - "mandritto" w nogę.'''

=== Rycina 16 ===
[[Plik:Almanach-Old_Sword_Play_23-XIX.png]]
<br>
'''Ryc. 16: Zasłona tercją i "prowadzenie" broni. Zwód "poniżej i powyżej" zakończony pchnięciem w gardło. Za [[Francesco_Alfieri|Alfierim]]. Linia B pokazuje sposób wykonania zwodu "powyżej i poniżej", linia A - "mandritto" w głowę, linia C - "riverso" w nogę.'''


{{Nawigacja|Old Sword Play/Spis treści|[[Old Sword Play/Rozdział II - Miecz dwuręczny|ROZDZIAŁ II - MIECZ DWURĘCZNY]]|[[Old Sword Play/Rozdział IV - Miecz i puklerz|ROZDZIAŁ IV - MIECZ I PUKLERZ]]}}
<br>
----
[[Kategoria:Książki]]
[[Kategoria:Old Sword Play|Rozdział 3]]
[[Kategoria:XIX]]