PIECHOTNE ĆWICZENIE albo WOJENNOŚĆ PIESZA - Historia wersji

Sauron o 18:45, 25 lis 2015

2015-11-25T18:45:00Z

Sauron: /* Ćwiczenie w porządku wojennym */

2015-11-25T18:43:10Z

Ćwiczenie w porządku wojennym

← poprzednia wersja		Wersja z 20:43, 25 lis 2015
Linia 221:		Linia 221:
	=== Ćwiczenie w porządku wojennym===		=== Ćwiczenie w porządku wojennym===

	Co do ćwiczenia w sposobie wojennym należy, tego trudno wyrazić i wypisać piórem, bo to sobie zostawiło w sekrecie do nauczania każdego samo doświadczenie, sama tedy experientia albo doświadczenie niech każdemu w tej mierze będzie mistrzem. Dobry zaś żołnierz lubo sprawca wojenny (to jest oficyjer) niech jako najlepiej we wszytkim przykłada pilności i śmiałości. Jednakże strony karania rzec nieco potrzeba, aby nie zaraz skwapliwy był starszy do karania, które że krwią i śmiercią pochodzi, ale mniejszym występkom mniejszą niech karę naznacza, a większym większą.~~<BR>~~		Co do ćwiczenia w sposobie wojennym należy, tego trudno wyrazić i wypisać piórem, bo to sobie zostawiło w sekrecie do nauczania każdego samo doświadczenie, sama tedy experientia albo doświadczenie niech każdemu w tej mierze będzie mistrzem. Dobry zaś żołnierz lubo sprawca wojenny (to jest oficyjer) niech jako najlepiej we wszytkim przykłada pilności i śmiałości. Jednakże strony karania rzec nieco potrzeba, aby nie zaraz skwapliwy był starszy do karania, które że krwią i śmiercią pochodzi, ale mniejszym występkom mniejszą niech karę naznacza, a większym większą.
	-Jako to na warcie dzień cały stać.~~<BR>~~		* Jako to na warcie dzień cały stać.
	-Kilka muszkietów oraz na ramię włożyć i pewnymi godzinami dźwigać.~~<BR>~~		* Kilka muszkietów oraz na ramię włożyć i pewnymi godzinami dźwigać.
	-Na osła drewnianego wsadzić, muszkiety do nóg przywiązawszy dla wagi.~~<BR>~~		* Na osła drewnianego wsadzić, muszkiety do nóg przywiązawszy dla wagi.
	-Za ręce wzgórę u słupa zawiesić.~~<BR>~~		* Za ręce wzgórę u słupa zawiesić.
	-Między szeregi, na rózgi pusczać. Pryskować.~~<BR>~~		* Między szeregi, na rózgi pusczać. Pryskować.
	-Na kordy, albo na kluby dać.~~<BR>~~		* Na kordy, albo na kluby dać.
	-A na ostatek (gdy kto zasłuży) rozstrzelać albo inszą śmiercią według przewinienia karać.~~<BR>~~		* A na ostatek (gdy kto zasłuży) rozstrzelać albo inszą śmiercią według przewinienia karać.


	Co się zaś tknie sypania wałów, dobywania lubo obrony fortec, zażywania dział, w inszych o tym znajdziesz. Zrozumieć na ostatek potrzeba każdemu dobremu sprawcy wojennemu (albo oficyjcrowi) naturę strzelby. Lontowe muszkiety dobre są do wycieczek, do szturmów, do nagłego nacierania i do każdej otwartej oko w oko potrzeby, gdzie gęsto i huczno strzelba iść musi, iż bym ledwie nie rzekł, że barzo się zawodzi, kto by nie lontowych muszkietów do takowych zażywał okazji. Ale zaś do obrony fortec, gdzie z cicha, z zakrytych miejsc strzelać potrzeba, długo przyłożywszy wytrzymować dla pewniejszego strzelenia, albo też dobywając miast po ziemi czołgać się i skradać pod mury przychodzi. przez rowy i przez chrosty pojedynkiem nieprzyjaciela cicho upatrując i pewny cel wymierzać, nie jak gęsto strzelbą idzie, ale jako pewnie uważając, tam muszkiety kołowe przodek przed lontowymi mieć muszą. Jakoż koniecznie do takowych okazji ćwiczyć żołdatów potrzeba z kołowymi muszkietami, ale takowa strzelba lepszego prochu potrzebuje i na flejtuch kula nabijać się musi. Zdało mi się i tego dołożyć, jakoby pieszej wojny sprawę mógł wprowadzić do narodu polskiego każdy dobry hetman, gdyż żałosna patrzyć, kiedy po dziś dzień wielkim kosztu nakładem i z ochydą narodu naszego (jakoby u nas najdować się tacy nie mogli) cudzoziemskiego narodu musieliśmy zaciągać ludzi do pieszego starszeństwa i ponosić ciężką ich w oczach naszych pychę. Skąd nad wielkie Rzeczypospolitej koszty, bywa w tym szkoda, kiedy cudzoziemcy nie tak wiernie się zachowując albo na stronę podobnego sobie w wierze i stroju nieprzyjaciela (jako to podczas wojny teraźniejszej szwedzkiej było) jawnie przechodzili, albo tajemnie nasze rady wydawali, lubo służąc Polscze ciężcy samym że nam za nasze pieniądze byli Polakom. Barziej zbiorom swoim, aniżeli posłudze dobra pospolitego dogadzając, z dostatkami za granice skrycie potym ustępowali, jako pijawki najlepszą krew Polski wprzód dobrze wyssawszy. Jednym tedy zakrzętem przy wielkim imienia swego wsławieniu i przysłudze dobra pospolitego porządny wódz łatwo wprowadziłby umiejętność pieszej wojny w polskim narodzie i stroju, gdyby spomiędzy konnego wojska sto i drugie doświadczonej śmiałości i rozsądku (tudzież i inszych sprawie wojennej należytych cnót) towarzystwa (lubo tyż i pacholików rozsądniejszych wybrakowawszy) sam dla większego zachęcenia kazał ich przy sobie pieszym sposobem ćwiczyć hetman w zażywaniu oręża z muszkietem i z piką, w obrotach i w porządku całej pieszy wojny. Skąd wszelką piechotną sprawę w miesiącu i w drugim przejąwszy, według każdego sposobności jedni by z nich pułkownikami, drudzy pułkowników namiesnikami, strażnikami, kapitanami, porucznikami, chorążymi, niektórzy tyż szykowymi to jest szarżantami, aż do najmniejszych pieszej wojny urzędów przez hetmana naznaczeni byli, w którym mniejszą, lubo większą upatrzyłby hetman do czego sposobność. Skąd łatwo by każdy z nich zaciągnąwszy piechotę w tymże drugiego ćwiczył, czego się sam od hetmana (w kształcie prostego żołdata będąc) nauczył. Gdyż ten najlepiej drugiego uczyć może, w czym samego kto inszy ćwiczył. A zatym najlepszy ten bywa do rządu, kto sam wprzód pod cudzym bywał rządem, lepszym oficyjerem, kto był wprzód prostym żołdatem albo towarzyszem, lepszym pułkownikiem, kto bywał wprzód niższym oficyjerem, gdy sam na sobie spróbował co niewczas, co głód, co zimno, co praca, co straż, co kara wojenna, co posłuszeństwo? Co wytrwać może, a co nie? Aby umiał sobie poruconym rozkazywać i żołnierzem nie jako bydlęciem pracować, wiedząc co jemu samemu w tymże stanie snadnie przychodzieło, albo z ciężkością. Chwalę przeto niektóre narody, które barziej do zasług i do cnoty, aniżeli do urodzenia, starszeństwa i pierwsze urzędy wojenne obracają. Dlategoż nic jednym skokiem, ale od najmniejszego żoldata po stopniach u nich godność idzie.		Co się zaś tknie sypania wałów, dobywania lubo obrony fortec, zażywania dział, w inszych o tym znajdziesz. Zrozumieć na ostatek potrzeba każdemu dobremu sprawcy wojennemu (albo oficyjcrowi) naturę strzelby. Lontowe muszkiety dobre są do wycieczek, do szturmów, do nagłego nacierania i do każdej otwartej oko w oko potrzeby, gdzie gęsto i huczno strzelba iść musi, iż bym ledwie nie rzekł, że barzo się zawodzi, kto by nie lontowych muszkietów do takowych zażywał okazji. Ale zaś do obrony fortec, gdzie z cicha, z zakrytych miejsc strzelać potrzeba, długo przyłożywszy wytrzymować dla pewniejszego strzelenia, albo też dobywając miast po ziemi czołgać się i skradać pod mury przychodzi. przez rowy i przez chrosty pojedynkiem nieprzyjaciela cicho upatrując i pewny cel wymierzać, nie jak gęsto strzelbą idzie, ale jako pewnie uważając, tam muszkiety kołowe przodek przed lontowymi mieć muszą. Jakoż koniecznie do takowych okazji ćwiczyć żołdatów potrzeba z kołowymi muszkietami, ale takowa strzelba lepszego prochu potrzebuje i na flejtuch kula nabijać się musi. Zdało mi się i tego dołożyć, jakoby pieszej wojny sprawę mógł wprowadzić do narodu polskiego każdy dobry hetman, gdyż żałosna patrzyć, kiedy po dziś dzień wielkim kosztu nakładem i z ochydą narodu naszego (jakoby u nas najdować się tacy nie mogli) cudzoziemskiego narodu musieliśmy zaciągać ludzi do pieszego starszeństwa i ponosić ciężką ich w oczach naszych pychę. Skąd nad wielkie Rzeczypospolitej koszty, bywa w tym szkoda, kiedy cudzoziemcy nie tak wiernie się zachowując albo na stronę podobnego sobie w wierze i stroju nieprzyjaciela (jako to podczas wojny teraźniejszej szwedzkiej było) jawnie przechodzili, albo tajemnie nasze rady wydawali, lubo służąc Polscze ciężcy samym że nam za nasze pieniądze byli Polakom. Barziej zbiorom swoim, aniżeli posłudze dobra pospolitego dogadzając, z dostatkami za granice skrycie potym ustępowali, jako pijawki najlepszą krew Polski wprzód dobrze wyssawszy. Jednym tedy zakrzętem przy wielkim imienia swego wsławieniu i przysłudze dobra pospolitego porządny wódz łatwo wprowadziłby umiejętność pieszej wojny w polskim narodzie i stroju, gdyby spomiędzy konnego wojska sto i drugie doświadczonej śmiałości i rozsądku (tudzież i inszych sprawie wojennej należytych cnót) towarzystwa (lubo tyż i pacholików rozsądniejszych wybrakowawszy) sam dla większego zachęcenia kazał ich przy sobie pieszym sposobem ćwiczyć hetman w zażywaniu oręża z muszkietem i z piką, w obrotach i w porządku całej pieszy wojny. Skąd wszelką piechotną sprawę w miesiącu i w drugim przejąwszy, według każdego sposobności jedni by z nich pułkownikami, drudzy pułkowników namiesnikami, strażnikami, kapitanami, porucznikami, chorążymi, niektórzy tyż szykowymi to jest szarżantami, aż do najmniejszych pieszej wojny urzędów przez hetmana naznaczeni byli, w którym mniejszą, lubo większą upatrzyłby hetman do czego sposobność. Skąd łatwo by każdy z nich zaciągnąwszy piechotę w tymże drugiego ćwiczył, czego się sam od hetmana (w kształcie prostego żołdata będąc) nauczył. Gdyż ten najlepiej drugiego uczyć może, w czym samego kto inszy ćwiczył. A zatym najlepszy ten bywa do rządu, kto sam wprzód pod cudzym bywał rządem, lepszym oficyjerem, kto był wprzód prostym żołdatem albo towarzyszem, lepszym pułkownikiem, kto bywał wprzód niższym oficyjerem, gdy sam na sobie spróbował co niewczas, co głód, co zimno, co praca, co straż, co kara wojenna, co posłuszeństwo? Co wytrwać może, a co nie? Aby umiał sobie poruconym rozkazywać i żołnierzem nie jako bydlęciem pracować, wiedząc co jemu samemu w tymże stanie snadnie przychodzieło, albo z ciężkością. Chwalę przeto niektóre narody, które barziej do zasług i do cnoty, aniżeli do urodzenia, starszeństwa i pierwsze urzędy wojenne obracają. Dlategoż nic jednym skokiem, ale od najmniejszego żoldata po stopniach u nich godność idzie.
	Niemniej do wprowadzenia pieszej wojny (do Polski) i to należeć musi, aby ubiór hajducki między piechotą był wykorzeniony w obozach naszych, potoczny krój żołnierza ałużałego w używanie przed się wziąwszy, bo ponieważ hajducki strój jawnie statut plebeium distinguit, chłopa prostego albo wieśniaka znacząc. Przełóż każdy, jako szlachcic, tak miejskiego rodu przystojny człowiek za ochydę sobie w pieszej wojnie bierze hajduckiego kroju pogardę i w szeregu tak nieszlachetną społeczność, skąd oraz grzecznemu humorowi od pieszej wojny wstręt niemały bywa.~~<BR>~~
			Niemniej do wprowadzenia pieszej wojny (do Polski) i to należeć musi, aby ubiór hajducki między piechotą był wykorzeniony w obozach naszych, potoczny krój żołnierza ałużałego w używanie przed się wziąwszy, bo ponieważ hajducki strój jawnie statut plebeium distinguit, chłopa prostego albo wieśniaka znacząc. Przełóż każdy, jako szlachcic, tak miejskiego rodu przystojny człowiek za ochydę sobie w pieszej wojnie bierze hajduckiego kroju pogardę i w szeregu tak nieszlachetną społeczność, skąd oraz grzecznemu humorowi od pieszej wojny wstręt niemały bywa.

	=== Sposób rozbierania [[Knot\|knotów]] rusznicznych, które Niemcy lontami nazywają.===		=== Sposób rozbierania [[Knot\|knotów]] rusznicznych, które Niemcy lontami nazywają.===

Sauron: /* Sposób rozbierania knotów rusznicznych, które Niemcy lontami nazywają. */

2015-11-25T18:41:16Z

Sposób rozbierania knotów rusznicznych, które Niemcy lontami nazywają.

← poprzednia wersja		Wersja z 20:41, 25 lis 2015
Linia 234:		Linia 234:
	Niemniej do wprowadzenia pieszej wojny (do Polski) i to należeć musi, aby ubiór hajducki między piechotą był wykorzeniony w obozach naszych, potoczny krój żołnierza ałużałego w używanie przed się wziąwszy, bo ponieważ hajducki strój jawnie statut plebeium distinguit, chłopa prostego albo wieśniaka znacząc. Przełóż każdy, jako szlachcic, tak miejskiego rodu przystojny człowiek za ochydę sobie w pieszej wojnie bierze hajduckiego kroju pogardę i w szeregu tak nieszlachetną społeczność, skąd oraz grzecznemu humorowi od pieszej wojny wstręt niemały bywa.<BR>		Niemniej do wprowadzenia pieszej wojny (do Polski) i to należeć musi, aby ubiór hajducki między piechotą był wykorzeniony w obozach naszych, potoczny krój żołnierza ałużałego w używanie przed się wziąwszy, bo ponieważ hajducki strój jawnie statut plebeium distinguit, chłopa prostego albo wieśniaka znacząc. Przełóż każdy, jako szlachcic, tak miejskiego rodu przystojny człowiek za ochydę sobie w pieszej wojnie bierze hajduckiego kroju pogardę i w szeregu tak nieszlachetną społeczność, skąd oraz grzecznemu humorowi od pieszej wojny wstręt niemały bywa.<BR>

	=== Sposób rozbierania knotów rusznicznych, które Niemcy lontami nazywają.===		=== Sposób rozbierania [[Knot\|knotów]] rusznicznych, które Niemcy lontami nazywają.===

	Knotów robienia niewielkie misterstwo, robią się z Inianek albo raczej z klaczą, które od lnu odchodzi, lubo mieszano z kłączem konopnym, albo tyż (w niedostatku mu) z samych konopnych zgrzebl, które powrożnikom dawszy, nakręcić na kształt stryczków (wzmiąż na dobry palec, wzdłuż zaś na kilkadziesiąt sążni, albo jako .potrzeba, nie twardo jednak skręcając, aby wolne były), gdy ukręcone będą, w kocieł ich włożyć dla wywarzenia surowizny potrzeba, aby zmiękczały, przełamawszy ich w kotle warstwami z popiołem, z krowincem, lubo z końskiemi łajnami, coraz, gdy woda wywrę, wody inszej dolewając, tak długo, aby dwadzieścia i cztery godzin wrzały. Potym wyjąwszy ich z kotła i otrząsnąwszy z plugastwa zaraz póki mokre rościągać i pokręcać, płatem albo leda szmatą mocno wycierając i wyciągając, tak, aby się zastały i wyschły na wietrze, skąd zdjęte i lepiej jeszcze w cieple wysuszone, do używania twego będą gotowe.		[[Knot\|Knotów]] robienia niewielkie misterstwo, robią się z Inianek albo raczej z klaczą, które od [[Len\|lnu]] odchodzi, lubo mieszano z kłączem konopnym, albo tyż (w niedostatku mu) z samych konopnych zgrzebl, które powrożnikom dawszy, nakręcić na kształt stryczków (wzmiąż na dobry palec, wzdłuż zaś na kilkadziesiąt sążni, albo jako .potrzeba, nie twardo jednak skręcając, aby wolne były), gdy ukręcone będą, w kocieł ich włożyć dla wywarzenia surowizny potrzeba, aby zmiękczały, przełamawszy ich w kotle warstwami z popiołem, z krowincem, lubo z końskiemi łajnami, coraz, gdy woda wywrę, wody inszej dolewając, tak długo, aby dwadzieścia i cztery godzin wrzały. Potym wyjąwszy ich z kotła i otrząsnąwszy z plugastwa zaraz póki mokre rościągać i pokręcać, płatem albo leda szmatą mocno wycierając i wyciągając, tak, aby się zastały i wyschły na wietrze, skąd zdjęte i lepiej jeszcze w cieple wysuszone, do używania twego będą gotowe.

	* Tekst książki skopiowany ze strony [http://rotapiesza.org/ Zaciężnej Roty Piechoty Polskie]		* Tekst książki skopiowany ze strony [http://rotapiesza.org/ Zaciężnej Roty Piechoty Polskie]
	* Zeskanowana wersja starodruku dostępna w [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=49192&from=publication Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej]		* Zeskanowana wersja starodruku dostępna w [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=49192&from=publication Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej]

			<br>
	[[Kategoria:Książki]]		[[Kategoria:Książki]]
	[[Kategoria:Broń palna]]		[[Kategoria:Broń palna]]

Sauron: /* Ćwiczenie z piką w obrotach. */

2015-11-25T18:39:14Z

Ćwiczenie z piką w obrotach.

← poprzednia wersja		Wersja z 20:39, 25 lis 2015
Linia 213:		Linia 213:
	Znowu są, którzy (zwłaszcza przeciw konnemu) rozumieją, aby rząd pikinierów a rząd muszkieterów przeplatano stawić. Muszkieterowie zaś z pomiędzy pikinierów do strzelania występować z szeregów mają i znowu za szeregi w tył ustępować wystrzeliwszy.		Znowu są, którzy (zwłaszcza przeciw konnemu) rozumieją, aby rząd pikinierów a rząd muszkieterów przeplatano stawić. Muszkieterowie zaś z pomiędzy pikinierów do strzelania występować z szeregów mają i znowu za szeregi w tył ustępować wystrzeliwszy.
	A że tylko trzecia część bywa pikinierów pod kompanią, dwie zaś części muszkieterów, tedy we trzy albo cztery szeregi pikinierów sprawić, aby liczba rzędów zrównali z muszkieterami, wszak też dosyć pierwsze trzy szeregi (ailbo cztery) postawić przeplatano z pikinierami, lubo w żadnych szeregach sami muszkieterowie staną, zwłaszcza że z zadu nikt nie naciera, jako to widzisz na figurze K.<BR>		A że tylko trzecia część bywa pikinierów pod kompanią, dwie zaś części muszkieterów, tedy we trzy albo cztery szeregi pikinierów sprawić, aby liczba rzędów zrównali z muszkieterami, wszak też dosyć pierwsze trzy szeregi (ailbo cztery) postawić przeplatano z pikinierami, lubo w żadnych szeregach sami muszkieterowie staną, zwłaszcza że z zadu nikt nie naciera, jako to widzisz na figurze K.<BR>
	~~<BR>~~
	~~<CENTER><IMG SRC="fk~~.~~gif" BORDER="0"></CENTER><BR>~~		[[Plik:Almanach-Piechotne cwiczenia albo wojennosc pisza-Strona05.jpeg\|thumb\|300px\|right\|Szyki pikinierów i muszkieterów, figura K i S]]
	~~<BR>~~
	Może też figurę na wszytkie cztery strony oraz uszykować czołem, kiedy zewsząd nieprzyjaciel naciera, przeplatano z czoła każdego, stawiwszy pikinierów z muszkieterami, ale więcej ludzi potrzeba, przynajmniej żeby po cztery szeregi było na każdą stronę muszkieterów (jako to widzisz na figurze S), jeśli więcej być nie może, bo im więcej szeregów (jako się wyżej rzekło), tym lepiej.<BR>		Może też figurę na wszytkie cztery strony oraz uszykować czołem, kiedy zewsząd nieprzyjaciel naciera, przeplatano z czoła każdego, stawiwszy pikinierów z muszkieterami, ale więcej ludzi potrzeba, przynajmniej żeby po cztery szeregi było na każdą stronę muszkieterów (jako to widzisz na figurze S), jeśli więcej być nie może, bo im więcej szeregów (jako się wyżej rzekło), tym lepiej.<BR>
	<BR>		<BR>

Sauron: /* Ćwiczenie z muszkietem w zażywaniu oręża */

2015-11-25T18:33:12Z

Ćwiczenie z muszkietem w zażywaniu oręża

← poprzednia wersja		Wersja z 20:33, 25 lis 2015
Linia 95:		Linia 95:
	* Marsz.		* Marsz.

			[[Plik:Almanach-Piechotne cwiczenia albo wojennosc pisza-Strona04.jpeg\|thumb\|300px\|right\|Oznaczenie szeregów i rzędów w oddziale]]
	Jeżeli by się trafiło piechotę ćwiczyć z kołowemi muszkietami, to jest co się kluczem nakręcają, niemasz różności od tego, co się wyżej rzekło. Tylko co się tu mówi o fasowaniu lontów, rozumieć się będzie o nakręcaniu kluczem muszkietu, kule tudzież nie z gęby samopas puszczać w rurę, ale każdą stęplem nabijać będzie potrzeba, miasto zaś odmuchnienia lontu, kurek przykładać.		Jeżeli by się trafiło piechotę ćwiczyć z kołowemi muszkietami, to jest co się kluczem nakręcają, niemasz różności od tego, co się wyżej rzekło. Tylko co się tu mówi o fasowaniu lontów, rozumieć się będzie o nakręcaniu kluczem muszkietu, kule tudzież nie z gęby samopas puszczać w rurę, ale każdą stęplem nabijać będzie potrzeba, miasto zaś odmuchnienia lontu, kurek przykładać.
	Ćwiczenie także w obrotach nic nie jest różne od ćwiczenia z lontowymi muszkietami, które niżej masz.		Ćwiczenie także w obrotach nic nie jest różne od ćwiczenia z lontowymi muszkietami, które niżej masz.
	Ćwiczenie z muszkietem w obrotach, wiedzieć naprzód potrzeba co jest szereg, a co jest rząd. Szereg się zowie, gdzie jeden podle drugiego bokiem do siebie albo o łokieć stoją, jako to w niżej położonym wyobrażeniu jest: szereg A?B, co Niemcy nazywają Glieder, Francuzowie zaś nazywają Files.		Ćwiczenie z muszkietem w obrotach, wiedzieć naprzód potrzeba co jest szereg, a co jest rząd. Szereg się zowie, gdzie jeden podle drugiego bokiem do siebie albo o łokieć stoją, jako to w niżej położonym wyobrażeniu jest: szereg A. B, co Niemcy nazywają Glieder, Francuzowie zaś nazywają Files.
	~~<CENTER>~~
	~~<IMG SRC="f.gif" WIDTH="111" HEIGHT="128" BORDER="0">~~
	~~</CENTER><BR>~~
	~~<BR>~~

	Rząd się zowie, gdzie jeden za drugim stoi, jako to jest w położonej figurze rząd A?C, co Niemcy nazywają Reigen, Francuzowie zaś nazywają Rangs.		Rząd się zowie, gdzie jeden za drugim stoi, jako to jest w położonej figurze rząd A. C, co Niemcy nazywają Reigen, Francuzowie zaś nazywają Rangs.
	To tedy zrozumiawszy ćwiczenie w obrotach łatwo każdy zrozumieć może.		To tedy zrozumiawszy ćwiczenie w obrotach łatwo każdy zrozumieć może.
	<BR>		<BR>

Sauron: /* Ćwiczenie z piką w zażywaniu oręża albo w zażywaniu piki. */

2015-11-25T18:27:18Z

Ćwiczenie z piką w zażywaniu oręża albo w zażywaniu piki.

← poprzednia wersja		Wersja z 20:27, 25 lis 2015
Linia 181:		Linia 181:
	* Pikę na ziemi połóż.		* Pikę na ziemi połóż.
	* Weźmijcie piki.		* Weźmijcie piki.
	-Pikę postaw na ziemi.~~<BR>~~		* Pikę postaw na ziemi.
	-Pikę do góry.~~<BR>~~		* Pikę do góry.
	-Pikę na ramię.~~<BR>~~		* Pikę na ramię.
	-Składaj pikę czołem.~~<BR>~~		* Składaj pikę czołem.
	-Nadawaj sztychu.~~<BR>~~		* Nadawaj sztychu.
	-Składaj pikę w prawo (albo w lewo).~~<BR>~~		* Składaj pikę w prawo (albo w lewo).
	-Nadawaj sztychu.~~<BR>~~		* Nadawaj sztychu.
	-Podnieście piki.~~<BR>~~		* Podnieście piki.
	-Składaj piki w prawo (albo w lewo) nazad.~~<BR>~~		* Składaj piki w prawo (albo w lewo) nazad.
	-Podnieście piki.~~<BR>~~		* Podnieście piki.
	-Składaj pikę na konnego czołem. O ziemie oparszy pikę przy prawej nodze, na lewą nogę nalekszy.~~<BR>~~		* Składaj pikę na konnego czołem. O ziemie oparszy pikę przy prawej nodze, na lewą nogę nalekszy.
	-Szable przez lewą rękę dobywaj.~~<BR>~~		* Szable przez lewą rękę dobywaj.
	-Stawcie się.~~<BR>~~		* Stawcie się.
	-Składaj pikę na konnego w lewo (albo w prawo).~~<BR>~~		* Składaj pikę na konnego w lewo (albo w prawo).
	-Stawcie się piki.~~<BR>~~		* Stawcie się piki.
	-Ujmiej pikę w poł zniżywszy.~~<BR>~~		* Ujmiej pikę w poł zniżywszy.
	-To się zachowuje, .kiedy kompania dobywając miasta idzie na straż pod mury, aby z wału nieprzyjaciel nie obaczył pik w szańcach i celu nie wziął. Albo też pikę brać pod grot tuleją po ziemi za sobą wlokszy.~~<BR>~~		* To się zachowuje, .kiedy kompania dobywając miasta idzie na straż pod mury, aby z wału nieprzyjaciel nie obaczył pik w szańcach i celu nie wziął. Albo też pikę brać pod grot tuleją po ziemi za sobą wlokszy.
	-Składaj pikę.~~<BR>~~		* Składaj pikę.
	-Podnieś pikę.~~<BR>~~		* Podnieś pikę.
	-Obróć pikę wzad grotem po ziemi wlokąc, za tulej trzymając.~~<BR>~~		* Obróć pikę wzad grotem po ziemi wlokąc, za tulej trzymając.
	-To się zachowuje, kiedy nazad z szańców straż odchodzi.~~<BR>~~		* To się zachowuje, kiedy nazad z szańców straż odchodzi.
	-Składaj pikę w prawo (albo w lewo)) nazad.~~<BR>~~		* Składaj pikę w prawo (albo w lewo)) nazad.
	-Nadawaj sztychu postępując krokiem.~~<BR>~~		* Nadawaj sztychu postępując krokiem.
	-Stawcie się.~~<BR>~~		* Stawcie się.
	-Potrzeba pikę w nawiększym kroku składać, lewe kolano zgiawszy dla mocniejszego kroku.		* Potrzeba pikę w nawiększym kroku składać, lewe kolano zgiawszy dla mocniejszego kroku.

	===Ćwiczenie z piką w obrotach.===		===Ćwiczenie z piką w obrotach.===

Sauron: /* Ćwiczenie z muszkietem w zażywaniu oręża */

2015-11-25T18:25:23Z

Ćwiczenie z muszkietem w zażywaniu oręża

Podgląd zmian

Sauron o 18:23, 25 lis 2015

2015-11-25T18:23:08Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:23, 25 lis 2015
Linia 28:		Linia 28:
	== PIECHOTNE ĆWICZENIE albo WOJENNOŚĆ PIESZA którą łacinnicy pedestrem militiam nazywają.==		== PIECHOTNE ĆWICZENIE albo WOJENNOŚĆ PIESZA którą łacinnicy pedestrem militiam nazywają.==

			[[Plik:Almanach-Piechotne_cwiczenia_albo_wojennosc_pisza-Strona02.jpeg\|thumb\|300px\|right\|Strona herbowa publikacji]]
	===Przedmowa===		===Przedmowa===

Linia 167:		Linia 168:
	Czasem też kontramarsem ustępują pomiędzy szeregi (wystrzeliwszy) przechodząc.<BR>		Czasem też kontramarsem ustępują pomiędzy szeregi (wystrzeliwszy) przechodząc.<BR>

	-Drugi szereg następuj.<BR>		- Drugi szereg następuj.<BR>
	- Pal.<BR><BR>		- Pal.<BR><BR>

Linia 178:		Linia 179:
	===Ćwiczenie z piką w zażywaniu oręża albo w zażywaniu piki.===		===Ćwiczenie z piką w zażywaniu oręża albo w zażywaniu piki.===

	-Pikę na ziemi połóż.~~<BR>~~		* Pikę na ziemi połóż.
	-Weźmijcie piki.~~<BR>~~		* Weźmijcie piki.
	-Pikę postaw na ziemi.<BR>		-Pikę postaw na ziemi.<BR>
	-Pikę do góry.<BR>		-Pikę do góry.<BR>
Linia 208:		Linia 209:
	===Ćwiczenie z piką w obrotach.===		===Ćwiczenie z piką w obrotach.===

	To ćwiczenie nie jest różne od ćwiczenia obrotów z muszkietem, tylko pikę do góry od ziemie prawą ręką pod ramię podnieść trzeba, aby pika jedna o drugą nie zawadzała w przechodzeniu szeregów. Trzeba jednak wiedzieć, jako śpiśników pomiędzy muszkieterów stawiać. Jednym się zda, aby sami pikinierowie w kupie we środku stali, a muszkieterowie po skrzydłach, jako widzisz pod figurą M.~~<BR>~~		[[Plik:Almanach-Piechotne cwiczenia albo wojennosc pisza-Strona03.jpeg\|thumb\|300px\|right\|Szyki pikinierów i muszkieterów, figura M i N]]
	~~<BR>~~		To ćwiczenie nie jest różne od ćwiczenia obrotów z muszkietem, tylko pikę do góry od ziemie prawą ręką pod ramię podnieść trzeba, aby pika jedna o drugą nie zawadzała w przechodzeniu szeregów. Trzeba jednak wiedzieć, jako śpiśników pomiędzy muszkieterów stawiać. Jednym się zda, aby sami pikinierowie w kupie we środku stali, a muszkieterowie po skrzydłach, jako widzisz pod figurą M.
	~~<CENTER><IMG SRC="fm.gif" BORDER="0"></CENTER><BR>~~
	~~<BR>~~
	Drudzy zaś w cynek szykują, żeby pikinierowie w kupie we środku, a po bokach muszkieterowie stali, ale to tylko kiedy muszkieterów siła pod kompanią (jako widzisz pod figurą N) dla podziału, albo gdy się kilka kompanii do kupy zgromadzi, a tak na wszytkie strony oraz muszkieterowie mogą dawać ognia, każda kupa na inszą stronę (A, B, C, D) strzelając, gdy tego potrzeba.<BR>		Drudzy zaś w cynek szykują, żeby pikinierowie w kupie we środku, a po bokach muszkieterowie stali, ale to tylko kiedy muszkieterów siła pod kompanią (jako widzisz pod figurą N) dla podziału, albo gdy się kilka kompanii do kupy zgromadzi, a tak na wszytkie strony oraz muszkieterowie mogą dawać ognia, każda kupa na inszą stronę (A, B, C, D) strzelając, gdy tego potrzeba.<BR>
	~~<BR>~~
	~~<CENTER><IMG SRC="fn.gif" BORDER="0"></CENTER><BR>~~
	~~<BR>~~
	Znowu są, którzy (zwłaszcza przeciw konnemu) rozumieją, aby rząd pikinierów a rząd muszkieterów przeplatano stawić. Muszkieterowie zaś z pomiędzy pikinierów do strzelania występować z szeregów mają i znowu za szeregi w tył ustępować wystrzeliwszy.		Znowu są, którzy (zwłaszcza przeciw konnemu) rozumieją, aby rząd pikinierów a rząd muszkieterów przeplatano stawić. Muszkieterowie zaś z pomiędzy pikinierów do strzelania występować z szeregów mają i znowu za szeregi w tył ustępować wystrzeliwszy.
	A że tylko trzecia część bywa pikinierów pod kompanią, dwie zaś części muszkieterów, tedy we trzy albo cztery szeregi pikinierów sprawić, aby liczba rzędów zrównali z muszkieterami, wszak też dosyć pierwsze trzy szeregi (ailbo cztery) postawić przeplatano z pikinierami, lubo w żadnych szeregach sami muszkieterowie staną, zwłaszcza że z zadu nikt nie naciera, jako to widzisz na figurze K.<BR>		A że tylko trzecia część bywa pikinierów pod kompanią, dwie zaś części muszkieterów, tedy we trzy albo cztery szeregi pikinierów sprawić, aby liczba rzędów zrównali z muszkieterami, wszak też dosyć pierwsze trzy szeregi (ailbo cztery) postawić przeplatano z pikinierami, lubo w żadnych szeregach sami muszkieterowie staną, zwłaszcza że z zadu nikt nie naciera, jako to widzisz na figurze K.<BR>

Sauron o 18:12, 25 lis 2015

2015-11-25T18:12:55Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:12, 25 lis 2015
Linia 4:		Linia 4:
	<big>BŁAŻEJA LIPOWSKIEGO</big>		<big>BŁAŻEJA LIPOWSKIEGO</big>

	[[Plik:Almanach-Piechotne cwiczenia albo wojennosc pisza-Strona01.jpeg\|~~left~~\|~~thub~~\|300px\|Strona tytułowa książki]]		[[Plik:Almanach-Piechotne cwiczenia albo wojennosc pisza-Strona01.jpeg\|right\|thumb\|300px\|Strona tytułowa książki]]

	nakładem Jerzego Forstera, J.K.M. Bibliopoli w Krakowie w drukarni u wdowy Łukasza Kupisza, J.K.M. Typografa roku pańskiego 1660<BR>		nakładem Jerzego Forstera, J.K.M. Bibliopoli w Krakowie w drukarni u wdowy Łukasza Kupisza, J.K.M. Typografa roku pańskiego 1660<BR>
	Na starodawny klejnot Ich Mościów P.P. Fredrów		Na starodawny klejnot Ich Mościów P.P. Fredrów

	~~<IMG SRC="tyti.gif" BORDER="0" ALIGN="right">~~

	<div style="text-align: center; font-weight: bold;">		<div style="text-align: center; font-weight: bold;">

Sauron o 18:10, 25 lis 2015

2015-11-25T18:10:23Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:10, 25 lis 2015
Linia 1:		Linia 1:
	==PIECHOTNE ĆWICZENIE albo WOJENNOŚĆ PIESZA,==		==PIECHOTNE ĆWICZENIE albo WOJENNOŚĆ PIESZA,==
	którą łacinnicy pedestrem militiam nazywają, wodzom, pułkownikom i wszelkiej wojennej starszynie, lubo ktożkolwiek jest wojennej sprawy miłośnikiem do wiadomości podana przez~~<BR><BR>~~		którą łacinnicy pedestrem militiam nazywają, wodzom, pułkownikom i wszelkiej wojennej starszynie, lubo ktożkolwiek jest wojennej sprawy miłośnikiem do wiadomości podana przez

	<big>BŁAŻEJA LIPOWSKIEGO</big>		<big>BŁAŻEJA LIPOWSKIEGO</big>

			[[Plik:Almanach-Piechotne cwiczenia albo wojennosc pisza-Strona01.jpeg\|left\|thub\|300px\|Strona tytułowa książki]]

	nakładem Jerzego Forstera, J.K.M. Bibliopoli w Krakowie w drukarni u wdowy Łukasza Kupisza, J.K.M. Typografa roku pańskiego 1660<BR>		nakładem Jerzego Forstera, J.K.M. Bibliopoli w Krakowie w drukarni u wdowy Łukasza Kupisza, J.K.M. Typografa roku pańskiego 1660<BR>
	Na starodawny klejnot Ich Mościów P.P. Fredrów~~<BR><BR><BR>~~		Na starodawny klejnot Ich Mościów P.P. Fredrów

	<IMG SRC="tyti.gif" BORDER="0" ALIGN="right">		<IMG SRC="tyti.gif" BORDER="0" ALIGN="right">
Linia 217:		Linia 218:
	<CENTER><IMG SRC="fn.gif" BORDER="0"></CENTER><BR>		<CENTER><IMG SRC="fn.gif" BORDER="0"></CENTER><BR>
	<BR>		<BR>
	Znowu są, którzy (zwłaszcza przeciw konnemu) rozumieją, aby rząd pikinierów a rząd muszkieterów przeplatano stawić. Muszkieterowie zaś z pomiędzy pikinierów do strzelania występować z szeregów mają i znowu za szeregi w tył ustępować wystrzeliwszy.		Znowu są, którzy (zwłaszcza przeciw konnemu) rozumieją, aby rząd pikinierów a rząd muszkieterów przeplatano stawić. Muszkieterowie zaś z pomiędzy pikinierów do strzelania występować z szeregów mają i znowu za szeregi w tył ustępować wystrzeliwszy.
	A że tylko trzecia część bywa pikinierów pod kompanią, dwie zaś części muszkieterów, tedy we trzy albo cztery szeregi pikinierów sprawić, aby liczba rzędów zrównali z muszkieterami, wszak też dosyć pierwsze trzy szeregi (ailbo cztery) postawić przeplatano z pikinierami, lubo w żadnych szeregach sami muszkieterowie staną, zwłaszcza że z zadu nikt nie naciera, jako to widzisz na figurze K.<BR>		A że tylko trzecia część bywa pikinierów pod kompanią, dwie zaś części muszkieterów, tedy we trzy albo cztery szeregi pikinierów sprawić, aby liczba rzędów zrównali z muszkieterami, wszak też dosyć pierwsze trzy szeregi (ailbo cztery) postawić przeplatano z pikinierami, lubo w żadnych szeregach sami muszkieterowie staną, zwłaszcza że z zadu nikt nie naciera, jako to widzisz na figurze K.<BR>
	<BR>		<BR>
Linia 245:		Linia 246:
	Knotów robienia niewielkie misterstwo, robią się z Inianek albo raczej z klaczą, które od lnu odchodzi, lubo mieszano z kłączem konopnym, albo tyż (w niedostatku mu) z samych konopnych zgrzebl, które powrożnikom dawszy, nakręcić na kształt stryczków (wzmiąż na dobry palec, wzdłuż zaś na kilkadziesiąt sążni, albo jako .potrzeba, nie twardo jednak skręcając, aby wolne były), gdy ukręcone będą, w kocieł ich włożyć dla wywarzenia surowizny potrzeba, aby zmiękczały, przełamawszy ich w kotle warstwami z popiołem, z krowincem, lubo z końskiemi łajnami, coraz, gdy woda wywrę, wody inszej dolewając, tak długo, aby dwadzieścia i cztery godzin wrzały. Potym wyjąwszy ich z kotła i otrząsnąwszy z plugastwa zaraz póki mokre rościągać i pokręcać, płatem albo leda szmatą mocno wycierając i wyciągając, tak, aby się zastały i wyschły na wietrze, skąd zdjęte i lepiej jeszcze w cieple wysuszone, do używania twego będą gotowe.		Knotów robienia niewielkie misterstwo, robią się z Inianek albo raczej z klaczą, które od lnu odchodzi, lubo mieszano z kłączem konopnym, albo tyż (w niedostatku mu) z samych konopnych zgrzebl, które powrożnikom dawszy, nakręcić na kształt stryczków (wzmiąż na dobry palec, wzdłuż zaś na kilkadziesiąt sążni, albo jako .potrzeba, nie twardo jednak skręcając, aby wolne były), gdy ukręcone będą, w kocieł ich włożyć dla wywarzenia surowizny potrzeba, aby zmiękczały, przełamawszy ich w kotle warstwami z popiołem, z krowincem, lubo z końskiemi łajnami, coraz, gdy woda wywrę, wody inszej dolewając, tak długo, aby dwadzieścia i cztery godzin wrzały. Potym wyjąwszy ich z kotła i otrząsnąwszy z plugastwa zaraz póki mokre rościągać i pokręcać, płatem albo leda szmatą mocno wycierając i wyciągając, tak, aby się zastały i wyschły na wietrze, skąd zdjęte i lepiej jeszcze w cieple wysuszone, do używania twego będą gotowe.

	~~Książka skopiowana~~ ze strony [http://rotapiesza.org/ Zaciężnej Roty Piechoty Polskie]		* Tekst książki skopiowany ze strony [http://rotapiesza.org/ Zaciężnej Roty Piechoty Polskie]
			* Zeskanowana wersja starodruku dostępna w [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=49192&from=publication Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej]

	[[Kategoria:Książki]]		[[Kategoria:Książki]]
	[[Kategoria:Broń palna]]		[[Kategoria:Broń palna]]