O Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje/Księga II - Historia wersji

Sauron o 15:11, 24 wrz 2009

2009-09-24T15:11:05Z

← poprzednia wersja		Wersja z 17:11, 24 wrz 2009
Linia 1:		Linia 1:
	{{NawigacjaG\|~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~\|[[~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~/Księga_I\|Księga I]]\|[[~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~/Księga_III\|Księga III]]}}		{{NawigacjaG\|O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje\|[[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I\|Księga I]]\|[[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_III\|Księga III]]}}
	= KSIĘGA DRUGA. =		= KSIĘGA DRUGA. =

Linia 168:		Linia 168:
	'''KONIEC KSIĘGI DRUGIEJ.'''		'''KONIEC KSIĘGI DRUGIEJ.'''

	{{Nawigacja\|~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~\|[[~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~/Księga_I\|Księga I]]\|[[~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~/Księga_III\|Księga III]]}}		{{Nawigacja\|O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje\|[[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I\|Księga I]]\|[[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_III\|Księga III]]}}
	<br>		<br>
	[[Kategoria:Książki]]		[[Kategoria:Książki]]
	[[Kategoria:0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]		[[Kategoria:O Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]

Sauron: stronę 0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje/Księga II przeniósł do O Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje/Księga II

2009-09-24T15:05:32Z

stronę 0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje/Księga II przeniósł do O Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje/Księga II

← poprzednia wersja	Wersja z 17:05, 24 wrz 2009
(Brak różnic)

Sauron o 10:59, 18 wrz 2009

2009-09-18T10:59:09Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:59, 18 wrz 2009
Linia 166:		Linia 166:

	<br>		<br>

	'''KONIEC KSIĘGI DRUGIEJ.'''		'''KONIEC KSIĘGI DRUGIEJ.'''

			{{Nawigacja\|0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I\|Księga I]]\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_III\|Księga III]]}}
	<br>		<br>
	[[Kategoria:Książki]]		[[Kategoria:Książki]]
	[[Kategoria:0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]		[[Kategoria:0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]

Sauron: /* XXIX. O prostych oknach. */

2009-09-18T10:57:43Z

XXIX. O prostych oknach.

← poprzednia wersja		Wersja z 12:57, 18 wrz 2009
Linia 154:		Linia 154:
	Jeżeli zechcesz złożyć proste okna, naznacz najprzód na drewnianej płycie miary długości i szerokości, potem nakreśl węzły lub cokolwiek zechcesz innego, a oznaczywszy barwy, jakie masz gdzie położyć, przyrżnij szkła i kryzlą dostosuj, a przy pomocy goździ powpuszczaj w ołów i z obu stron polutuj, osadź potem w drewniane ramki kołeczkami zbite i umieść gdzie ci się spodoba.		Jeżeli zechcesz złożyć proste okna, naznacz najprzód na drewnianej płycie miary długości i szerokości, potem nakreśl węzły lub cokolwiek zechcesz innego, a oznaczywszy barwy, jakie masz gdzie położyć, przyrżnij szkła i kryzlą dostosuj, a przy pomocy goździ powpuszczaj w ołów i z obu stron polutuj, osadź potem w drewniane ramki kołeczkami zbite i umieść gdzie ci się spodoba.

	XXX.		=== XXX. Jak naprawić naczynie szklane stłuczone. ===
	Jak naprawić naczynie szklane stłuczone.		''(Quomodo reformetur vas vitreum fractum).''
	(Quomodo reformetur vas vitreum fractum).

	Jeśli przypadkiem naczynie szklane jakiegobądź rodzaju upadnie, lub uderzone zostanie tak, iż się stłucze lub pryśnie, naprawić je można w ten sposób. Weź popiołu i przesiej go starannie, a zmoczywszy go wodą, wypełnij nim stłuczone naczynie i wystaw na słońce dla wyschnięcia. Gdy się popiół okaże zupełnie suchym, przyłóż do naczynia część jego odłamaną, przestrzegając, aby w spojeniu coś z popiołu lub nieczystości jakiej nie zostało, i weź szkła szafirowego i zielonego, które się lekko topi od gorąca płomienia, a roztarłszy je pilnie z wodą na porfirowym głazie, pociąg pędzlem cienki rys wzdłuż pęknięcia. Potem połóż na płycie żelaznej i podnieś nieco naczynie z tej strony, gdzie jest uszkodzone, aby płomień po nad nią równo mógł przechodzić; tak wsuń je do pieca szybowego, a podłożywszy zwolna ogień z wyschniętych drew bukowych, pozostaw naczynie w nim, dopóki się wraz z popiołem nie rozgrzeje, i zaraz podłóż większy ogień aby się płomień powiększył. Gdy zobaczysz, że zaczyna czerwienieć, wygarnij głownie, i czeluście starannie zatkaj równie jak i otwór u góry pieca, aż zupełnie wystygnie. Zdjąwszy naczynie wyrzuć zeń popiół bez wody, i obmyj je, a może być użyte według twej woli.		Jeśli przypadkiem naczynie szklane jakiegobądź rodzaju upadnie, lub uderzone zostanie tak, iż się stłucze lub pryśnie, naprawić je można w ten sposób. Weź popiołu i przesiej go starannie, a zmoczywszy go wodą, wypełnij nim stłuczone naczynie i wystaw na słońce dla wyschnięcia. Gdy się popiół okaże zupełnie suchym, przyłóż do naczynia część jego odłamaną, przestrzegając, aby w spojeniu coś z popiołu lub nieczystości jakiej nie zostało, i weź szkła szafirowego i zielonego, które się lekko topi od gorąca płomienia, a roztarłszy je pilnie z wodą na porfirowym głazie, pociąg pędzlem cienki rys wzdłuż pęknięcia. Potem połóż na płycie żelaznej i podnieś nieco naczynie z tej strony, gdzie jest uszkodzone, aby płomień po nad nią równo mógł przechodzić; tak wsuń je do pieca szybowego, a podłożywszy zwolna ogień z wyschniętych drew bukowych, pozostaw naczynie w nim, dopóki się wraz z popiołem nie rozgrzeje, i zaraz podłóż większy ogień aby się płomień powiększył. Gdy zobaczysz, że zaczyna czerwienieć, wygarnij głownie, i czeluście starannie zatkaj równie jak i otwór u góry pieca, aż zupełnie wystygnie. Zdjąwszy naczynie wyrzuć zeń popiół bez wody, i obmyj je, a może być użyte według twej woli.

	XXXI.		=== XXXI. O pierścieniach. ===
	O pierścieniach.		''(De annulis).''
	(De annulis).

	Robią się też pierścienie ze szkła tym sposobem. Przyrządź piecyk mały w sposób jak wyżej, potem		Robią się też pierścienie ze szkła tym sposobem. Przyrządź piecyk mały w sposób jak wyżej, potem

Sauron: /* XXIII. Jak się ma szkło wyprażać. */

2009-09-18T10:57:12Z

XXIII. Jak się ma szkło wyprażać.

← poprzednia wersja		Wersja z 12:57, 18 wrz 2009
Linia 123:		Linia 123:
	Tymczasem przygotuj sobie płytę żelazną w wymiarach wnętrza pieca, ująwszy dwa palce z długości, i dwa z szerokości; na tę. płytę nasiejesz wapna niegaszonego, suchego lub popiołu na grubość źdźbła, i rozciągniesz go równem drewienkiem dla utwierdzenia. Wspomniona płyta ma być opatrzona rękojeścią żelazną, służącą do jej przenoszenia, wsuwania i wyciągania. Na niej połóż starannie szkło malowane i połączone, w taki sposób, aby barwy zielona i szafirowa bliżej rękojeści umieszczone były, głębiej zaś biała, szafranowa i purpurowa, które się dłużej działaniu ognia opierają; a następnie wsunąwszy szyny, połóż na nich ową płytę. Poczem weźmiesz drew bukowych dobrze wysuszonych w dymie, a roznieciwszy w piecu słaby ogień, powiększaj go z wszelką ostrożnością, dopóki nie zobaczysz, iż płomień w tyle i z boków między piecem a płytą wznosi się i przeciąga po nad szkłem, niby je liżąc: skoro zaś szkło nieco się rozżarzy, natychmiast wygarniesz głownie i starannie czeluście pieca przytkasz, równie jak i górny otwór, przez który dym wychodził, aż piec zwolna wystygnie. Użyte wapno i popiół pokrywające płytę służy na to, aby ochronić szkło od pękania w skutek gorąca, gdyby na gołem żelezie było położone. Po wyjęciu szkła z pieca próbuj, czy barwę paznokciem zeskrobać zdołasz; jeżeli nie, prażenie było dostateczne, jeżeli zaś przeciwnie, włóż je znowu do pieca. Takim sposobem wyprażywszy wszystkie części, ułóż je na płycie każdą w miejscu właściwem, a potem weź się do odlania prątków z czystego ołowiu, w sposób następujący.		Tymczasem przygotuj sobie płytę żelazną w wymiarach wnętrza pieca, ująwszy dwa palce z długości, i dwa z szerokości; na tę. płytę nasiejesz wapna niegaszonego, suchego lub popiołu na grubość źdźbła, i rozciągniesz go równem drewienkiem dla utwierdzenia. Wspomniona płyta ma być opatrzona rękojeścią żelazną, służącą do jej przenoszenia, wsuwania i wyciągania. Na niej połóż starannie szkło malowane i połączone, w taki sposób, aby barwy zielona i szafirowa bliżej rękojeści umieszczone były, głębiej zaś biała, szafranowa i purpurowa, które się dłużej działaniu ognia opierają; a następnie wsunąwszy szyny, połóż na nich ową płytę. Poczem weźmiesz drew bukowych dobrze wysuszonych w dymie, a roznieciwszy w piecu słaby ogień, powiększaj go z wszelką ostrożnością, dopóki nie zobaczysz, iż płomień w tyle i z boków między piecem a płytą wznosi się i przeciąga po nad szkłem, niby je liżąc: skoro zaś szkło nieco się rozżarzy, natychmiast wygarniesz głownie i starannie czeluście pieca przytkasz, równie jak i górny otwór, przez który dym wychodził, aż piec zwolna wystygnie. Użyte wapno i popiół pokrywające płytę służy na to, aby ochronić szkło od pękania w skutek gorąca, gdyby na gołem żelezie było położone. Po wyjęciu szkła z pieca próbuj, czy barwę paznokciem zeskrobać zdołasz; jeżeli nie, prażenie było dostateczne, jeżeli zaś przeciwnie, włóż je znowu do pieca. Takim sposobem wyprażywszy wszystkie części, ułóż je na płycie każdą w miejscu właściwem, a potem weź się do odlania prątków z czystego ołowiu, w sposób następujący.

	XXIV.		=== XXIV. O żelaznych formach do odlewania. ===
	O żelaznych formach do odlewania.		''(De ferreis infusoriis).''
	(De ferreis infusoriis).

	Przygotuj sobie dwa żelazne kawałki, na dwa palce szerokie, a na jeden palec grube, długie zaś na jeden łokieć. Te spoisz w jednym końcu na sposób zawias, aby przylegały do siebie i jednym trzpieniem połączone, składać się i rozkładać mogły; w drugim zaś końcu zrobisz je nieco szersze i cieńsze tak, aby w czasie ich złożenia pozostał odstęp, tworzący niby początek wewnętrznego wydrążenia, i aby zewnętrzne ich boki równo wystawały; poczem wyrównasz je heblem i pilnikiem, aby nic światła między niemi nie przeglądało. Następnie rozbierzesz je z osobna i wziąwszy linijał naznaczysz środkiem jednej części dwie rysy, i na odwrotnej drugiej części takież duże w małym odstępie w całej długości; wyżłobisz je dłutkiem, jakiem się świeczniki i inne odlewy żłobić zwykły, do głębo kości dowolnej; wypiłuj nieco wewnątrz między rysami w każdem ramieniu, aby odlew był jednostajny, gdy w nie ołowiu wlejesz. Otwór zaś do nalewania tak urządzisz, aby jedna część żelaza (formy) zachwytywała w drugą, iżby się podczas nalewania nie chwiały.		Przygotuj sobie dwa żelazne kawałki, na dwa palce szerokie, a na jeden palec grube, długie zaś na jeden łokieć. Te spoisz w jednym końcu na sposób zawias, aby przylegały do siebie i jednym trzpieniem połączone, składać się i rozkładać mogły; w drugim zaś końcu zrobisz je nieco szersze i cieńsze tak, aby w czasie ich złożenia pozostał odstęp, tworzący niby początek wewnętrznego wydrążenia, i aby zewnętrzne ich boki równo wystawały; poczem wyrównasz je heblem i pilnikiem, aby nic światła między niemi nie przeglądało. Następnie rozbierzesz je z osobna i wziąwszy linijał naznaczysz środkiem jednej części dwie rysy, i na odwrotnej drugiej części takież duże w małym odstępie w całej długości; wyżłobisz je dłutkiem, jakiem się świeczniki i inne odlewy żłobić zwykły, do głębo kości dowolnej; wypiłuj nieco wewnątrz między rysami w każdem ramieniu, aby odlew był jednostajny, gdy w nie ołowiu wlejesz. Otwór zaś do nalewania tak urządzisz, aby jedna część żelaza (formy) zachwytywała w drugą, iżby się podczas nalewania nie chwiały.

	XXV.		=== XXV. O odlewaniu prątków. ===
	O odlewaniu prątków.		''(De fundendis calamis).''
	(De fundendis calamis).

	Potem zrób sobie ognisko do stopienia ołowiu, a w ognisku wydrążenie dla umieszczenia obszernego naczynia glinianego, które wewnątrz i zewnątrz wylepisz gliną z gnojem wymisioną dla większej mocy, a nad niem roznieć ogień obfity. Gdy wyschnie, nakładź ołowiu na ogień nad naczyniem, aby ten gdy się roztopi, ściekał do tegoż. Tymczasem rozłożysz rzeczoną żelazną formę i położysz ją na węglach, aby się rozgrzała, a miej pod ręką drewno na łokieć długie, w jednym końcu obłe do ujęcia ręką, w drugim zaś płaskie i szerokie na cztery cale. gdzie ma mieć wycięcie poprzeczne aż do połowy, odpowiednie szerokości żelaznej formy: w to wycięcie wstawisz rzeczoną formę rozgrzaną i złożoną, i tak za górną część trzymać będziesz ręką nieco zgiętą, aby część dolna na ziemi stać mogła, a wziąwszy małą warzeszkę żelazną rozgrzaną, zaczerpniesz nią roztopionego ołowiu i wlejesz go do formy. Zaraz połóż warzeszkę na ogniu, aby ciągle była gorącą, a wyrzuciwszy z drewnianej rękojeści na ziemię formę żelazną, otwórz ją nożem, wytrząś odlany piątek, złóż ją napowrot i umieść w drewnie. Gdyby wlany ołów nie wpłynął aż do dna, rozgrzej lepiej formę i lej powtórnie, a tak umiarkujesz rozgrzanie formy aż do jej napełnienia, bo jeżeli równo będzie rozgrzaną, tedy za jednem jej zagrzaniem więcej niż czterdzieści prątków odlać możesz.		Potem zrób sobie ognisko do stopienia ołowiu, a w ognisku wydrążenie dla umieszczenia obszernego naczynia glinianego, które wewnątrz i zewnątrz wylepisz gliną z gnojem wymisioną dla większej mocy, a nad niem roznieć ogień obfity. Gdy wyschnie, nakładź ołowiu na ogień nad naczyniem, aby ten gdy się roztopi, ściekał do tegoż. Tymczasem rozłożysz rzeczoną żelazną formę i położysz ją na węglach, aby się rozgrzała, a miej pod ręką drewno na łokieć długie, w jednym końcu obłe do ujęcia ręką, w drugim zaś płaskie i szerokie na cztery cale. gdzie ma mieć wycięcie poprzeczne aż do połowy, odpowiednie szerokości żelaznej formy: w to wycięcie wstawisz rzeczoną formę rozgrzaną i złożoną, i tak za górną część trzymać będziesz ręką nieco zgiętą, aby część dolna na ziemi stać mogła, a wziąwszy małą warzeszkę żelazną rozgrzaną, zaczerpniesz nią roztopionego ołowiu i wlejesz go do formy. Zaraz połóż warzeszkę na ogniu, aby ciągle była gorącą, a wyrzuciwszy z drewnianej rękojeści na ziemię formę żelazną, otwórz ją nożem, wytrząś odlany piątek, złóż ją napowrot i umieść w drewnie. Gdyby wlany ołów nie wpłynął aż do dna, rozgrzej lepiej formę i lej powtórnie, a tak umiarkujesz rozgrzanie formy aż do jej napełnienia, bo jeżeli równo będzie rozgrzaną, tedy za jednem jej zagrzaniem więcej niż czterdzieści prątków odlać możesz.

	XXVI.		=== XXVI. O drewnianej formie do odlewania. ===
	O drewnianej formie do odlewania.		''(De ligneo infusorio).''
	(De ligneo infusorio).

	W braku żelaza postaraj się o drewno jodłowe lub inne, któreby się równo łupać dało, w długości, szerokości i grubości jak wyżej, a po rozłupaniu go ostruż zewnątrz na obło. Potem zrób dwa małe znaczki zewnątrz na każdym końcu obu drewienek, według tego, jak zechcesz mieć prątek w środku szeroki, a wziąwszy nić lnianą kręconą i cienką, zmaczaj ją w czerwonym barwidle i rozłożywszy drewienka, przyłóż do strony wewnętrznej jednego z nich też nić od znaku, który zrobiłeś u góry, aż do znaku dolnego, tak, aby mocno była naprężona, a przyłożywszy drugie drewienko, ściśnij je silnie, aby po ich rozłożeniu, ślad barwy na każdem z nich był widzialnym. Odjętą wtedy nić znowu zmocz barwidłem i przyłóż do drugiego znaku, a przyłożywszy drugie drewienko znowu je ściśnij z sobą. Gdy już na obudwu drewienkach barwa się pokaże, wyrżnij nożykiem prątek, głębokości i szerokości dowolnej, tak jednak, aby rowek nie dosięgał końca, lecz aby wyżej, gdzie się ma nalewać, otwór był zrobiony. Poczem połącz drewienka i obwiąż je rzemykiem od góry do dołu, a przytrzymawszy je rękojeścią drewnianą, wlej ołów, odwiąż potem rzemyk, i wyrzuć prątek. Znowu obwiąż i nalej, i to powtarzaj dopóty, aż się rowek aż do końca opali, a wtedy z łatwością ilekroć razy i ile zechcesz będziesz mógł wlewać. Skoro zaś zobaczysz, że masz dostateczną ilość prątków, ustruż drewienko na dwa palce szerokie i tak grube, jak jest prątek wewnątrz, rozdziel je środkiem tak, aby z jednej strony zostało całe, a z drugiej wyżłobione dla przyjęcia prątka; ten umieściwszy, ostruż nożykiem z każdej strony, obrównaj i ohebluj według upodobania.		W braku żelaza postaraj się o drewno jodłowe lub inne, któreby się równo łupać dało, w długości, szerokości i grubości jak wyżej, a po rozłupaniu go ostruż zewnątrz na obło. Potem zrób dwa małe znaczki zewnątrz na każdym końcu obu drewienek, według tego, jak zechcesz mieć prątek w środku szeroki, a wziąwszy nić lnianą kręconą i cienką, zmaczaj ją w czerwonym barwidle i rozłożywszy drewienka, przyłóż do strony wewnętrznej jednego z nich też nić od znaku, który zrobiłeś u góry, aż do znaku dolnego, tak, aby mocno była naprężona, a przyłożywszy drugie drewienko, ściśnij je silnie, aby po ich rozłożeniu, ślad barwy na każdem z nich był widzialnym. Odjętą wtedy nić znowu zmocz barwidłem i przyłóż do drugiego znaku, a przyłożywszy drugie drewienko znowu je ściśnij z sobą. Gdy już na obudwu drewienkach barwa się pokaże, wyrżnij nożykiem prątek, głębokości i szerokości dowolnej, tak jednak, aby rowek nie dosięgał końca, lecz aby wyżej, gdzie się ma nalewać, otwór był zrobiony. Poczem połącz drewienka i obwiąż je rzemykiem od góry do dołu, a przytrzymawszy je rękojeścią drewnianą, wlej ołów, odwiąż potem rzemyk, i wyrzuć prątek. Znowu obwiąż i nalej, i to powtarzaj dopóty, aż się rowek aż do końca opali, a wtedy z łatwością ilekroć razy i ile zechcesz będziesz mógł wlewać. Skoro zaś zobaczysz, że masz dostateczną ilość prątków, ustruż drewienko na dwa palce szerokie i tak grube, jak jest prątek wewnątrz, rozdziel je środkiem tak, aby z jednej strony zostało całe, a z drugiej wyżłobione dla przyjęcia prątka; ten umieściwszy, ostruż nożykiem z każdej strony, obrównaj i ohebluj według upodobania.

	XXVII.		=== XXVII. O łączeniu i osadzaniu szyb. ===
	O łączeniu i osadzaniu szyb.		''(De conjungendis et consolidandis fenestris).''
	(De conjungendis et consolidandis fenestris).

	Gdy wszystko tak przysposobisz, weź cyny czystej i domieszaj piątą część ołowiu, i odlej w rzeczonej formie żelaznej lub drewnianej dowolną ilość prątków, któro ci posłużą do łączenia części w jedno dzieło. Miej także czterdzieści goździ na palec długich, w jednym końcu zcieńczonych i obłych, w drugim czworograniastych i zupełnie zakrzywionych tak, iżby w środku utworzył się otwór. Weź potem szkło malowane i wyprażone i ułóż je w właściwym porządku na drugiej części płyty niemającej żadnego malowidła. Następnie weź głowę jednego wizerunku i otoczywszy ją ołowiem połóż starannie na swojem miejscu i przytwierdź ją trzema goździami, używając młotka do tej roboty przeznaczonego; połącz z głową tułów, ręce i wszelkie szaty, a każdą część położoną przytwierdź w obwodzie goździami, aby się z miejsca usunąć nie mogła. Wtedy masz mieć żelazko do lutowania (kolbę) które winno być długie i wysmukłe, w wierzchołku zaś zgrubiałe i zaokrąglone, a na samem zakończeniu okrągłości spuścisto scieńczone, opiłowane i ocynowane, które połóż na ogniu. Tymczasem weź prątki cynowe, któreś odlał i oblej je woskiem zewsząd, a oskrobawszy ołów na powierzchni w tych wszystkich miejscach, które chcesz spoić, weź rozgrzaną kolbę, przytknij do niej cynę, w któremkolwiek miejscu części ołowiane stykają się z sobą, pociągaj po nich kolbą dopóki się nie spoją. Gdy się ułatwisz z figurami, takimże sposobem ułożysz pola którejbądź barwy, a tak cząstkowo złożysz blat okna (płytę). Po ukończeniu i umocowaniu blatu na jednej powierzchni, odwrócisz ją na drugą, a podobnież oskrobawszy ołów i polutowawszy, uzupełnisz całe spojenie.		Gdy wszystko tak przysposobisz, weź cyny czystej i domieszaj piątą część ołowiu, i odlej w rzeczonej formie żelaznej lub drewnianej dowolną ilość prątków, któro ci posłużą do łączenia części w jedno dzieło. Miej także czterdzieści goździ na palec długich, w jednym końcu zcieńczonych i obłych, w drugim czworograniastych i zupełnie zakrzywionych tak, iżby w środku utworzył się otwór. Weź potem szkło malowane i wyprażone i ułóż je w właściwym porządku na drugiej części płyty niemającej żadnego malowidła. Następnie weź głowę jednego wizerunku i otoczywszy ją ołowiem połóż starannie na swojem miejscu i przytwierdź ją trzema goździami, używając młotka do tej roboty przeznaczonego; połącz z głową tułów, ręce i wszelkie szaty, a każdą część położoną przytwierdź w obwodzie goździami, aby się z miejsca usunąć nie mogła. Wtedy masz mieć żelazko do lutowania (kolbę) które winno być długie i wysmukłe, w wierzchołku zaś zgrubiałe i zaokrąglone, a na samem zakończeniu okrągłości spuścisto scieńczone, opiłowane i ocynowane, które połóż na ogniu. Tymczasem weź prątki cynowe, któreś odlał i oblej je woskiem zewsząd, a oskrobawszy ołów na powierzchni w tych wszystkich miejscach, które chcesz spoić, weź rozgrzaną kolbę, przytknij do niej cynę, w któremkolwiek miejscu części ołowiane stykają się z sobą, pociągaj po nich kolbą dopóki się nie spoją. Gdy się ułatwisz z figurami, takimże sposobem ułożysz pola którejbądź barwy, a tak cząstkowo złożysz blat okna (płytę). Po ukończeniu i umocowaniu blatu na jednej powierzchni, odwrócisz ją na drugą, a podobnież oskrobawszy ołów i polutowawszy, uzupełnisz całe spojenie.

	XXVIII.		=== XXVIII. O kamieniach drogich naśladowanych do szyb przytwierdzanych. ===
	O kamieniach drogich naśladowanych do szyb przytwierdzanych.		''(De gemmis picto vitro imponendis).''
	(De gemmis picto vitro imponendis).

	W obrazach okiennych, jeżelibyś chciał na krzyżach, księgach i ozdobach szat na szkłach barwionych		W obrazach okiennych, jeżelibyś chciał na krzyżach, księgach i ozdobach szat na szkłach barwionych
	drogie kamienie naśladowane w odmiennych barwach umieścić, bez użycia ołowiu, mianowicie hijacynty i szmaragdy, tak sobie masz postąpić. Gdy na swych miejscach porobisz krzyże na światłościach głów, albo księgę, lub zdobiny na brzegach szat, które w malowidle dają się ze złota lub złotokostu, a w szklanem malowaniu robią się z jasnego szafranowego szkła, po namalowaniu tychże oznacz sobie miejsca w których chcesz kamienie poumieszczać, i wziąwszy kawałeczki jasnego szafiru, zrób z nich hijacynty podług ilości miejsc dla nich przeznaczonych, a ze szkła zielonego szmaragdy, i tak je rozłóż, aby między dwoma hijacyntami zawsze się mieścił szmaragd. Które starannie na swych miejscach położywszy i ustaliwszy, gęste barwidło pędzlem około nich poobwodź, tak, aby między dwoma szkiełkami nic się nie rozlało, wtedy wraz z innemi częściami wypraż je w piecu, a przylgną do siebie, iż nigdy nie odpadną.		drogie kamienie naśladowane w odmiennych barwach umieścić, bez użycia ołowiu, mianowicie hijacynty i szmaragdy, tak sobie masz postąpić. Gdy na swych miejscach porobisz krzyże na światłościach głów, albo księgę, lub zdobiny na brzegach szat, które w malowidle dają się ze złota lub złotokostu, a w szklanem malowaniu robią się z jasnego szafranowego szkła, po namalowaniu tychże oznacz sobie miejsca w których chcesz kamienie poumieszczać, i wziąwszy kawałeczki jasnego szafiru, zrób z nich hijacynty podług ilości miejsc dla nich przeznaczonych, a ze szkła zielonego szmaragdy, i tak je rozłóż, aby między dwoma hijacyntami zawsze się mieścił szmaragd. Które starannie na swych miejscach położywszy i ustaliwszy, gęste barwidło pędzlem około nich poobwodź, tak, aby między dwoma szkiełkami nic się nie rozlało, wtedy wraz z innemi częściami wypraż je w piecu, a przylgną do siebie, iż nigdy nie odpadną.

	XXIX.		=== XXIX. O prostych oknach. ===
	O prostych oknach.		''(De simplicibus fenestris).''
	(De simplicibus fenestris).

	Jeżeli zechcesz złożyć proste okna, naznacz najprzód na drewnianej płycie miary długości i szerokości, potem nakreśl węzły lub cokolwiek zechcesz innego, a oznaczywszy barwy, jakie masz gdzie położyć, przyrżnij szkła i kryzlą dostosuj, a przy pomocy goździ powpuszczaj w ołów i z obu stron polutuj, osadź potem w drewniane ramki kołeczkami zbite i umieść gdzie ci się spodoba.		Jeżeli zechcesz złożyć proste okna, naznacz najprzód na drewnianej płycie miary długości i szerokości, potem nakreśl węzły lub cokolwiek zechcesz innego, a oznaczywszy barwy, jakie masz gdzie położyć, przyrżnij szkła i kryzlą dostosuj, a przy pomocy goździ powpuszczaj w ołów i z obu stron polutuj, osadź potem w drewniane ramki kołeczkami zbite i umieść gdzie ci się spodoba.

Sauron o 10:55, 18 wrz 2009

2009-09-18T10:55:11Z

Podgląd zmian

Sauron o 07:30, 18 wrz 2009

2009-09-18T07:30:56Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:30, 18 wrz 2009
Linia 57:		Linia 57:

	Mając robić naczynia, przygotuj szkło w sposób wyżej podany, a gdy je wydmiesz w dowolnej objętości, nie rób otworu w spodzie jak to się wyżej powiedziało, lecz je w całości oddziel od dutki drewienkiem w wodzie zmaczanem, dutkę zaś zaraz rozgrzawszy przyczep do tegoż spodu szkła. Podnieś toż naczynie, rozgrzej je w płomieniu, i drewienkiem obłem rozprze-strzeń otwór ten, przy którym poprzednio odłączyłeś dutkę, tworząc brzeg otworu naczynia i rozprzestrzeniając według woli twojej, i rozszerzysz około dutki dno, aby środkiem było wklęsłe. Chcąc do naczynia dorobić ucha, aby je zawiesić można, weź cienki pręt żelazny, dotknij nim powierzchni szkła w tyglu, a gdy do niego nieco się uczepi, podnieś i umieść na naczyniu, w dowolnym punkcie: skoro się zaś przyczepi, rozgrzej dla trwalszego przytwierdzenia. Zrób z tegoż tyle uch ile zechcesz, trzymając naczynie ciągle przy płomieniu, aby było gorące, lecz aby się nie topiło. Weź także trochę szkła z pieca tak, aby się za niem nić pociągła, a położywszy je na naczyniu, gdzie tego uznasz potrzebę, obwiń je przy płomieniu, aby się uczepiło. Czego dokonawszy, odejm zwykłym sposobem dutkę i umieść naczynie w chłodzalni; a tak masz postępować, ilekroć zechcesz.		Mając robić naczynia, przygotuj szkło w sposób wyżej podany, a gdy je wydmiesz w dowolnej objętości, nie rób otworu w spodzie jak to się wyżej powiedziało, lecz je w całości oddziel od dutki drewienkiem w wodzie zmaczanem, dutkę zaś zaraz rozgrzawszy przyczep do tegoż spodu szkła. Podnieś toż naczynie, rozgrzej je w płomieniu, i drewienkiem obłem rozprze-strzeń otwór ten, przy którym poprzednio odłączyłeś dutkę, tworząc brzeg otworu naczynia i rozprzestrzeniając według woli twojej, i rozszerzysz około dutki dno, aby środkiem było wklęsłe. Chcąc do naczynia dorobić ucha, aby je zawiesić można, weź cienki pręt żelazny, dotknij nim powierzchni szkła w tyglu, a gdy do niego nieco się uczepi, podnieś i umieść na naczyniu, w dowolnym punkcie: skoro się zaś przyczepi, rozgrzej dla trwalszego przytwierdzenia. Zrób z tegoż tyle uch ile zechcesz, trzymając naczynie ciągle przy płomieniu, aby było gorące, lecz aby się nie topiło. Weź także trochę szkła z pieca tak, aby się za niem nić pociągła, a położywszy je na naczyniu, gdzie tego uznasz potrzebę, obwiń je przy płomieniu, aby się uczepiło. Czego dokonawszy, odejm zwykłym sposobem dutkę i umieść naczynie w chłodzalni; a tak masz postępować, ilekroć zechcesz.

			<br>
			[[Kategoria:Książki]]
			[[Kategoria:0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]

Sauron o 07:19, 18 wrz 2009

2009-09-18T07:19:03Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:19, 18 wrz 2009
Linia 1:		Linia 1:
	{{NawigacjaG\|0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I\|Księga I]]\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_III\|Księga III]]}}		{{NawigacjaG\|0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I\|Księga I]]\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_III\|Księga III]]}}
	== KSIĘGA DRUGA. ==		= KSIĘGA DRUGA. =


	~~:'''~~Przedmowa.~~'''~~		== Przedmowa. ==
	:W poprzedniej księdze, bracie najmilszy, powodowany uczuciem szczerej miłości, starałem się wpajać w twój umysł to przekonanie, jak wielkim jest zaszczytem i jak wielką doskonałość okazuje, złamać nieczynność, bezwładność i gnuśność pokonać, a jak słodko i przyjemnie przykładać się do ćwiczeń rozmaitego użytku, według słów pewnego mówcy: chlubą jest coś umieć; winą, niczego nauczyć się niechcieć. Niech też każdy zatrzyma w pamięci to, co Salomon mówi: kto swą wiedzę pomnaża, ten dzieł swoich przysparza; bo jak wielkie z tego dla ducha i ciała płyną korzyści, człowiek myślący może osądzić. Wiadomo bowiem i od światła jaśniejszą jest rzeczą, że ktokolwiek oddaje się próżnowaniu i lekkomyślności, ten zwykł zajmować się baśniami, oszczerstwem, pijaństwem, rozpustą, kłótniami, bitkami, zbytkiem, oszustwem, bluźnierstwami, krzywd wyrządzaniem i innym podobnego rodzaju występkom, które przeciwne są oczom Boga, spoglądającym na pokornych i pracujących w imieniu Pana w cichości, a posłusznych nauce św. Pawła apostoła: więcej zaś rękami własnemi pracując, niechaj wykonywa co jest dobrem, aby miał z czego opatrywać potrzeby cierpiącego. Pragnąc iść za tem zdaniem, zbliżyłem się do przysionka świętej Zofii i widzę przybytek rozmaitością wszelakich barw ozdobiony, z której widać każdej z nich przeznaczenie i własności. Zaledwie tam wszedłem, napełniły się zakątki mego serca wszystkiem tem dostatecznie, co pilnem badaniem jedno po drugiem rozpoznawszy, a każde okiem i rękami zmierzywszy, dostatecznie jasno dla twej nauki podaję bez zazdrości. Lecz, ponieważ sposób malowania tego rodzaju nie daje się od razu przemknąć, usiłowałem jako ciekawy badacz, wszelkiemi środkami poznać, przez jaki pomysł sztuki, i rozmaitość barw zdobi dzieło i światła dziennego, ani promieni słońca nie odbija. Zająwszy się tem doświadczeniem, zrozumiałem własności szkła i doszedłem do przekonania, że tylko stósownem tegoż użyciem i rozmaitością, skutek podobny osiągnąć można; którą to sztukę, jak się jej z przypatrywania i posłuchu nauczyłem, dla nauki twojej wykazuję.		:W poprzedniej księdze, bracie najmilszy, powodowany uczuciem szczerej miłości, starałem się wpajać w twój umysł to przekonanie, jak wielkim jest zaszczytem i jak wielką doskonałość okazuje, złamać nieczynność, bezwładność i gnuśność pokonać, a jak słodko i przyjemnie przykładać się do ćwiczeń rozmaitego użytku, według słów pewnego mówcy: chlubą jest coś umieć; winą, niczego nauczyć się niechcieć. Niech też każdy zatrzyma w pamięci to, co Salomon mówi: kto swą wiedzę pomnaża, ten dzieł swoich przysparza; bo jak wielkie z tego dla ducha i ciała płyną korzyści, człowiek myślący może osądzić. Wiadomo bowiem i od światła jaśniejszą jest rzeczą, że ktokolwiek oddaje się próżnowaniu i lekkomyślności, ten zwykł zajmować się baśniami, oszczerstwem, pijaństwem, rozpustą, kłótniami, bitkami, zbytkiem, oszustwem, bluźnierstwami, krzywd wyrządzaniem i innym podobnego rodzaju występkom, które przeciwne są oczom Boga, spoglądającym na pokornych i pracujących w imieniu Pana w cichości, a posłusznych nauce św. Pawła apostoła: więcej zaś rękami własnemi pracując, niechaj wykonywa co jest dobrem, aby miał z czego opatrywać potrzeby cierpiącego. Pragnąc iść za tem zdaniem, zbliżyłem się do przysionka świętej Zofii i widzę przybytek rozmaitością wszelakich barw ozdobiony, z której widać każdej z nich przeznaczenie i własności. Zaledwie tam wszedłem, napełniły się zakątki mego serca wszystkiem tem dostatecznie, co pilnem badaniem jedno po drugiem rozpoznawszy, a każde okiem i rękami zmierzywszy, dostatecznie jasno dla twej nauki podaję bez zazdrości. Lecz, ponieważ sposób malowania tego rodzaju nie daje się od razu przemknąć, usiłowałem jako ciekawy badacz, wszelkiemi środkami poznać, przez jaki pomysł sztuki, i rozmaitość barw zdobi dzieło i światła dziennego, ani promieni słońca nie odbija. Zająwszy się tem doświadczeniem, zrozumiałem własności szkła i doszedłem do przekonania, że tylko stósownem tegoż użyciem i rozmaitością, skutek podobny osiągnąć można; którą to sztukę, jak się jej z przypatrywania i posłuchu nauczyłem, dla nauki twojej wykazuję.

	~~'''~~KSIĘGA ~~PIERWSZA~~.~~'''~~		== KSIĘGA DRUGA. ==

	=== I. O budowie pieca do robienia szkła. ===		=== I. O budowie pieca do robienia szkła. ===
Linia 28:		Linia 28:
	Mając poprzednio wymienione przygotowania, weźmiesz drew bukowych dobrze dymem wysuszonych, i założysz obfity ogień w większym piecu w obudwu czeluściach. Potem wziąwszy dwie części popiołu, o którym się wyżej powiedziało, a trzecią część piasku rzecznego, starannie z ziemnych części i kamyków oczyszczonego, zmieszasz je na czystem miejscu. Po długiem i dokładnem ich wymieszaniu, nabierać je będziesz żelazną warzechą i kłaść do mniejszego przedziału pieca, na wyższe ognisko, aby się prażyły, a gdy się zaczną rozgrzewać, zaraz je poruszaj, aby się nie stopiły od żaru ognia i nie skupiły z sobą, a tak masz postępować przez przeciąg jednej nocy i dnia.		Mając poprzednio wymienione przygotowania, weźmiesz drew bukowych dobrze dymem wysuszonych, i założysz obfity ogień w większym piecu w obudwu czeluściach. Potem wziąwszy dwie części popiołu, o którym się wyżej powiedziało, a trzecią część piasku rzecznego, starannie z ziemnych części i kamyków oczyszczonego, zmieszasz je na czystem miejscu. Po długiem i dokładnem ich wymieszaniu, nabierać je będziesz żelazną warzechą i kłaść do mniejszego przedziału pieca, na wyższe ognisko, aby się prażyły, a gdy się zaczną rozgrzewać, zaraz je poruszaj, aby się nie stopiły od żaru ognia i nie skupiły z sobą, a tak masz postępować przez przeciąg jednej nocy i dnia.

	V.		=== V. O naczyniach roboczych i wytapianiu szkła białego. ===
	O naczyniach roboczych i wytapianiu szkła białego.		''(De vasis operis et de coquendo vitro albo).''
	(De vasis operis et de coquendo vitro albo).

	W rzeczonym przeciągu czasu należy wziąć gliny białej, z jakiej się garnki wyrabiają i wysuszywszy ją utrzeć starannie, a po dodaniu wody, dobrze wymiesić drewnem, i wyrobić z niej naczynia, u góry szerokie a u dołu zwężone, mające w około otworu małe ku stronie wewnętrznej zagięcie. Gdy te wyschną, weź je kleszczami i powstawiaj do rozpalonego pieca, otworami do tego zrobionemi, a nabierając warzechą popiół z piaskiem zmieszany i wypalony, napełnij nim wszystkie naczynia wieczorem, i przez całą noc dokładaj suchych drew, aby szkło z popiołu i piasku stopione, zupełnie się rozpłynęło.		W rzeczonym przeciągu czasu należy wziąć gliny białej, z jakiej się garnki wyrabiają i wysuszywszy ją utrzeć starannie, a po dodaniu wody, dobrze wymiesić drewnem, i wyrobić z niej naczynia, u góry szerokie a u dołu zwężone, mające w około otworu małe ku stronie wewnętrznej zagięcie. Gdy te wyschną, weź je kleszczami i powstawiaj do rozpalonego pieca, otworami do tego zrobionemi, a nabierając warzechą popiół z piaskiem zmieszany i wypalony, napełnij nim wszystkie naczynia wieczorem, i przez całą noc dokładaj suchych drew, aby szkło z popiołu i piasku stopione, zupełnie się rozpłynęło.

	VI.		=== VI. Jak się wyrabiają szyby szklane. ===
	Jak się wyrabiają szyby szklane.		''(Quomodo operentur vitreae tabulae).''
	(Quomodo operentur vitreae tabulae).

	O godzinie pierwszej zrana weź dutkę żelazną, i jeżeli chcesz robić szyby szklane, wetknij jej koniec do jednego z naczyń szkłem napełnionych, a gdy się jej szkło uczepi, obracaj w ręku też dutkę, dopóki się na niej tyle szkła nie nawinie, ile zechcesz; spiesznie wyjąwszy dutkę przytknij ją do ust i dmuchaj lekko, i zaraz odstawiwszy od ust, trzymaj na stronie, abyś przypadkiem, przy wciąganiu oddechu, nie wciągnął do ust i płomienia razem. Miej także kamień równy przed okienkiem, na którym lekko trącać masz owem szkłem gorącem, aby równo z każdej strony u dutki wisiało, i zaraz z pośpiechem często dmuchaj, pamiętając za każdym razem odstawiać od ust. Kiedy zobaczysz, że szkło wydęte wisi nakształt przedłużonego pęcherza, przybliż jego wierzchołek do płomienia, po którego stopieniu zaraz utworzy się otwór, a wziąwszy drewienko do tego celu przygotowane, rozrób niem większy otwór, jaki jest w środku. Poczem złącz z sobą brzegi otworu, górny z dolnym tak, aby z obu stron tego zetknięcia dziury pozostały. Zaraz potem wilgotnem drewienkiem dotknij tegoż szkła przy dutce i trąć lekko, a oddzieli się od niej. Następnie rozgrzej spiesznie tęż dutkę w płomieniu pieca, póki nie roztopi się szkło do niej przylgnięte i z pośpiechem przytknij ją do połączonych brzegów szkła, a uczepi się. Niezwłocznie podnieś je i wystaw na działanie płomienia w piecu, póki się nie otopi otwór, od którego poprzednio odłączyłeś dutkę, a wziąwszy drewienko obłe rozrób otwór podobnie jak na drugim końcu, a stuliwszy brzegi otworu środkiem i oddzieliwszy od dutki wilgotnem drewnem, daj pomocnikowi, który wsunąwszy drewno w otwór, zaniesie szkło do pieca chłodzącego, miernie rozgrzanego. Ten rodzaj szkła jest czysty i biały. Tymże sposobem i tym samym trybem postępuj z innemi sztukami szkła, dopóki tygli nie wyczerpiesz.		O godzinie pierwszej zrana weź dutkę żelazną, i jeżeli chcesz robić szyby szklane, wetknij jej koniec do jednego z naczyń szkłem napełnionych, a gdy się jej szkło uczepi, obracaj w ręku też dutkę, dopóki się na niej tyle szkła nie nawinie, ile zechcesz; spiesznie wyjąwszy dutkę przytknij ją do ust i dmuchaj lekko, i zaraz odstawiwszy od ust, trzymaj na stronie, abyś przypadkiem, przy wciąganiu oddechu, nie wciągnął do ust i płomienia razem. Miej także kamień równy przed okienkiem, na którym lekko trącać masz owem szkłem gorącem, aby równo z każdej strony u dutki wisiało, i zaraz z pośpiechem często dmuchaj, pamiętając za każdym razem odstawiać od ust. Kiedy zobaczysz, że szkło wydęte wisi nakształt przedłużonego pęcherza, przybliż jego wierzchołek do płomienia, po którego stopieniu zaraz utworzy się otwór, a wziąwszy drewienko do tego celu przygotowane, rozrób niem większy otwór, jaki jest w środku. Poczem złącz z sobą brzegi otworu, górny z dolnym tak, aby z obu stron tego zetknięcia dziury pozostały. Zaraz potem wilgotnem drewienkiem dotknij tegoż szkła przy dutce i trąć lekko, a oddzieli się od niej. Następnie rozgrzej spiesznie tęż dutkę w płomieniu pieca, póki nie roztopi się szkło do niej przylgnięte i z pośpiechem przytknij ją do połączonych brzegów szkła, a uczepi się. Niezwłocznie podnieś je i wystaw na działanie płomienia w piecu, póki się nie otopi otwór, od którego poprzednio odłączyłeś dutkę, a wziąwszy drewienko obłe rozrób otwór podobnie jak na drugim końcu, a stuliwszy brzegi otworu środkiem i oddzieliwszy od dutki wilgotnem drewnem, daj pomocnikowi, który wsunąwszy drewno w otwór, zaniesie szkło do pieca chłodzącego, miernie rozgrzanego. Ten rodzaj szkła jest czysty i biały. Tymże sposobem i tym samym trybem postępuj z innemi sztukami szkła, dopóki tygli nie wyczerpiesz.

	VII.		=== VII. O szkle szafranowem. ===
	O szkle szafranowem.		''(De croceo vitro).''
	(De croceo vitro).

	Gdy spostrzeżesz, iż któren z tyglów przybiera barwę szafranową, pozostaw go w ogniu aż do trzeciej godziny, a otrzymasz szkło lekko szafranowe, i wyrobisz z niego ile zechcesz sztuk sposobem poprzednio wskazanym. Jeżeli zaś pozostawisz tygiel w ogniu do godziny szóstej, będziesz miał czerwonawo szafranowe z którego znowu wyrobisz ilość sztuk według twego upodobania.		Gdy spostrzeżesz, iż któren z tyglów przybiera barwę szafranową, pozostaw go w ogniu aż do trzeciej godziny, a otrzymasz szkło lekko szafranowe, i wyrobisz z niego ile zechcesz sztuk sposobem poprzednio wskazanym. Jeżeli zaś pozostawisz tygiel w ogniu do godziny szóstej, będziesz miał czerwonawo szafranowe z którego znowu wyrobisz ilość sztuk według twego upodobania.

	VIII.		=== VIII. O szkle purpurowem. ===
	O szkle purpurowem.		''(De purpureo vitro).''
	(De purpureo vitro).

	Spostrzegłszy, iż któren z tyglów przybiera barwę żółtą, zbliżającą się podobieństwem do ciała ludzkiego, takie szkło miej za cieliste, a wziąwszy z niego ile zechcesz, resztę zostaw w ogniu przez dwie godziny, to jest od pierwszej do trzeciej, a otrzymasz lekką purpurę; gotując znowu od trzeciej aż do szóstej, mieć będziesz purpurę zupełną.		Spostrzegłszy, iż któren z tyglów przybiera barwę żółtą, zbliżającą się podobieństwem do ciała ludzkiego, takie szkło miej za cieliste, a wziąwszy z niego ile zechcesz, resztę zostaw w ogniu przez dwie godziny, to jest od pierwszej do trzeciej, a otrzymasz lekką purpurę; gotując znowu od trzeciej aż do szóstej, mieć będziesz purpurę zupełną.

	IX.		=== IX. O rozwijaniu płyt szklanych. ===
	O rozwijaniu płyt szklanych.		''(De dilatandis vitreis tabulis).''
	(De dilatandis vitreis tabulis).

	Gdy przysposobisz ile będziesz mógł szkła w rzeczonych barwach, i to w piecu ostygnie, wydobądź z niego wszystko, i daj rozniecić obfity ogień w piecu przeznaczonym do rozpościerania i wyrównywania szkła. Po rozpaleniu pieca, weź rozgrzane żelazo i przetnij niem jednę stronę szkła, a położywszy je na ognisku rozpalonego pieca, gdy zacznie się rozmiękczać, weź żelazne szczypce i wyrównane drewno, i niemi rozwiń szkło w tej części, którą przeciąłeś, a następnie rozwiniesz je i szczypcami według upodobania wyrównasz. Gdy już zupełnie wyrównanem zostanie, zaraz je wyjmij i wstaw do pieca chłodzącego miernie ogrzanego, tak, aby tam szyba nie leżała, lecz stała o jego ścianę oparta, przy której postawisz i drugą podobnymże sposobem wyrównaną, a następnie trzecią i wszystkie inne. Skoro zaś te ostygną, użyjesz ich do składania okien, krając je na sztuki, jakie mieć zechcesz.		Gdy przysposobisz ile będziesz mógł szkła w rzeczonych barwach, i to w piecu ostygnie, wydobądź z niego wszystko, i daj rozniecić obfity ogień w piecu przeznaczonym do rozpościerania i wyrównywania szkła. Po rozpaleniu pieca, weź rozgrzane żelazo i przetnij niem jednę stronę szkła, a położywszy je na ognisku rozpalonego pieca, gdy zacznie się rozmiękczać, weź żelazne szczypce i wyrównane drewno, i niemi rozwiń szkło w tej części, którą przeciąłeś, a następnie rozwiniesz je i szczypcami według upodobania wyrównasz. Gdy już zupełnie wyrównanem zostanie, zaraz je wyjmij i wstaw do pieca chłodzącego miernie ogrzanego, tak, aby tam szyba nie leżała, lecz stała o jego ścianę oparta, przy której postawisz i drugą podobnymże sposobem wyrównaną, a następnie trzecią i wszystkie inne. Skoro zaś te ostygną, użyjesz ich do składania okien, krając je na sztuki, jakie mieć zechcesz.

	X.		=== X. Jak się mają robić naczynia szklane. ===
	Jak się mają robić naczynia szklane.		''(Quomodo fiant vasa vitrea).''
	(Quomodo fiant vasa vitrea).

	Mając robić naczynia, przygotuj szkło w sposób wyżej podany, a gdy je wydmiesz w dowolnej objętości, nie rób otworu w spodzie jak to się wyżej powiedziało, lecz je w całości oddziel od dutki drewienkiem w wodzie zmaczanem, dutkę zaś zaraz rozgrzawszy przyczep do tegoż spodu szkła. Podnieś toż naczynie, rozgrzej je w płomieniu, i drewienkiem obłem rozprze-strzeń otwór ten, przy którym poprzednio odłączyłeś dutkę, tworząc brzeg otworu naczynia i rozprzestrzeniając według woli twojej, i rozszerzysz około dutki dno, aby środkiem było wklęsłe. Chcąc do naczynia dorobić ucha, aby je zawiesić można, weź cienki pręt żelazny, dotknij nim powierzchni szkła w tyglu, a gdy do niego nieco się uczepi, podnieś i umieść na naczyniu, w dowolnym punkcie: skoro się zaś przyczepi, rozgrzej dla trwalszego przytwierdzenia. Zrób z tegoż tyle uch ile zechcesz, trzymając naczynie ciągle przy płomieniu, aby było gorące, lecz aby się nie topiło. Weź także trochę szkła z pieca tak, aby się za niem nić pociągła, a położywszy je na naczyniu, gdzie tego uznasz potrzebę, obwiń je przy płomieniu, aby się uczepiło. Czego dokonawszy, odejm zwykłym sposobem dutkę i umieść naczynie w chłodzalni; a tak masz postępować, ilekroć zechcesz.		Mając robić naczynia, przygotuj szkło w sposób wyżej podany, a gdy je wydmiesz w dowolnej objętości, nie rób otworu w spodzie jak to się wyżej powiedziało, lecz je w całości oddziel od dutki drewienkiem w wodzie zmaczanem, dutkę zaś zaraz rozgrzawszy przyczep do tegoż spodu szkła. Podnieś toż naczynie, rozgrzej je w płomieniu, i drewienkiem obłem rozprze-strzeń otwór ten, przy którym poprzednio odłączyłeś dutkę, tworząc brzeg otworu naczynia i rozprzestrzeniając według woli twojej, i rozszerzysz około dutki dno, aby środkiem było wklęsłe. Chcąc do naczynia dorobić ucha, aby je zawiesić można, weź cienki pręt żelazny, dotknij nim powierzchni szkła w tyglu, a gdy do niego nieco się uczepi, podnieś i umieść na naczyniu, w dowolnym punkcie: skoro się zaś przyczepi, rozgrzej dla trwalszego przytwierdzenia. Zrób z tegoż tyle uch ile zechcesz, trzymając naczynie ciągle przy płomieniu, aby było gorące, lecz aby się nie topiło. Weź także trochę szkła z pieca tak, aby się za niem nić pociągła, a położywszy je na naczyniu, gdzie tego uznasz potrzebę, obwiń je przy płomieniu, aby się uczepiło. Czego dokonawszy, odejm zwykłym sposobem dutkę i umieść naczynie w chłodzalni; a tak masz postępować, ilekroć zechcesz.

Sauron o 07:14, 18 wrz 2009

2009-09-18T07:14:11Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:14, 18 wrz 2009
Linia 5:		Linia 5:
	:'''Przedmowa.'''		:'''Przedmowa.'''
	:W poprzedniej księdze, bracie najmilszy, powodowany uczuciem szczerej miłości, starałem się wpajać w twój umysł to przekonanie, jak wielkim jest zaszczytem i jak wielką doskonałość okazuje, złamać nieczynność, bezwładność i gnuśność pokonać, a jak słodko i przyjemnie przykładać się do ćwiczeń rozmaitego użytku, według słów pewnego mówcy: chlubą jest coś umieć; winą, niczego nauczyć się niechcieć. Niech też każdy zatrzyma w pamięci to, co Salomon mówi: kto swą wiedzę pomnaża, ten dzieł swoich przysparza; bo jak wielkie z tego dla ducha i ciała płyną korzyści, człowiek myślący może osądzić. Wiadomo bowiem i od światła jaśniejszą jest rzeczą, że ktokolwiek oddaje się próżnowaniu i lekkomyślności, ten zwykł zajmować się baśniami, oszczerstwem, pijaństwem, rozpustą, kłótniami, bitkami, zbytkiem, oszustwem, bluźnierstwami, krzywd wyrządzaniem i innym podobnego rodzaju występkom, które przeciwne są oczom Boga, spoglądającym na pokornych i pracujących w imieniu Pana w cichości, a posłusznych nauce św. Pawła apostoła: więcej zaś rękami własnemi pracując, niechaj wykonywa co jest dobrem, aby miał z czego opatrywać potrzeby cierpiącego. Pragnąc iść za tem zdaniem, zbliżyłem się do przysionka świętej Zofii i widzę przybytek rozmaitością wszelakich barw ozdobiony, z której widać każdej z nich przeznaczenie i własności. Zaledwie tam wszedłem, napełniły się zakątki mego serca wszystkiem tem dostatecznie, co pilnem badaniem jedno po drugiem rozpoznawszy, a każde okiem i rękami zmierzywszy, dostatecznie jasno dla twej nauki podaję bez zazdrości. Lecz, ponieważ sposób malowania tego rodzaju nie daje się od razu przemknąć, usiłowałem jako ciekawy badacz, wszelkiemi środkami poznać, przez jaki pomysł sztuki, i rozmaitość barw zdobi dzieło i światła dziennego, ani promieni słońca nie odbija. Zająwszy się tem doświadczeniem, zrozumiałem własności szkła i doszedłem do przekonania, że tylko stósownem tegoż użyciem i rozmaitością, skutek podobny osiągnąć można; którą to sztukę, jak się jej z przypatrywania i posłuchu nauczyłem, dla nauki twojej wykazuję.		:W poprzedniej księdze, bracie najmilszy, powodowany uczuciem szczerej miłości, starałem się wpajać w twój umysł to przekonanie, jak wielkim jest zaszczytem i jak wielką doskonałość okazuje, złamać nieczynność, bezwładność i gnuśność pokonać, a jak słodko i przyjemnie przykładać się do ćwiczeń rozmaitego użytku, według słów pewnego mówcy: chlubą jest coś umieć; winą, niczego nauczyć się niechcieć. Niech też każdy zatrzyma w pamięci to, co Salomon mówi: kto swą wiedzę pomnaża, ten dzieł swoich przysparza; bo jak wielkie z tego dla ducha i ciała płyną korzyści, człowiek myślący może osądzić. Wiadomo bowiem i od światła jaśniejszą jest rzeczą, że ktokolwiek oddaje się próżnowaniu i lekkomyślności, ten zwykł zajmować się baśniami, oszczerstwem, pijaństwem, rozpustą, kłótniami, bitkami, zbytkiem, oszustwem, bluźnierstwami, krzywd wyrządzaniem i innym podobnego rodzaju występkom, które przeciwne są oczom Boga, spoglądającym na pokornych i pracujących w imieniu Pana w cichości, a posłusznych nauce św. Pawła apostoła: więcej zaś rękami własnemi pracując, niechaj wykonywa co jest dobrem, aby miał z czego opatrywać potrzeby cierpiącego. Pragnąc iść za tem zdaniem, zbliżyłem się do przysionka świętej Zofii i widzę przybytek rozmaitością wszelakich barw ozdobiony, z której widać każdej z nich przeznaczenie i własności. Zaledwie tam wszedłem, napełniły się zakątki mego serca wszystkiem tem dostatecznie, co pilnem badaniem jedno po drugiem rozpoznawszy, a każde okiem i rękami zmierzywszy, dostatecznie jasno dla twej nauki podaję bez zazdrości. Lecz, ponieważ sposób malowania tego rodzaju nie daje się od razu przemknąć, usiłowałem jako ciekawy badacz, wszelkiemi środkami poznać, przez jaki pomysł sztuki, i rozmaitość barw zdobi dzieło i światła dziennego, ani promieni słońca nie odbija. Zająwszy się tem doświadczeniem, zrozumiałem własności szkła i doszedłem do przekonania, że tylko stósownem tegoż użyciem i rozmaitością, skutek podobny osiągnąć można; którą to sztukę, jak się jej z przypatrywania i posłuchu nauczyłem, dla nauki twojej wykazuję.

			'''KSIĘGA PIERWSZA.'''

			=== I. O budowie pieca do robienia szkła. ===
			''(De constructione furni ad operandum vitrum).''

			Gdybyś miał zamiar wyrabiać szkło, daj najprzód wyrąbać wiele drew bukowych i te wysuszyć. Potem spal je na czystem miejscu, a zbierając starannie popiół, przestrzegaj, abyś do niego ziemi lub kamieni nie przymieszał. Następnie wymuruj piec z kamieni i gliny, długości stóp 15, a szerokości 10, w następujący sposób. Najprzód załóż fundament, w każdej podłużnej ścianie na jednę stopę grubości, w środku mocne ognisko i równe, z kamieni i z gliny, dzieląc je na trzy równe części, tak aby dwie z nich osobno a trzecia osobno dla siebie oddzielone były murem poprzecznie postawionym. Potem zrób otwór w każdej ze ścian zewnętrznych poprzecznych, przez któryby drwa wrzucać i ogień poddać można było, a wzniosłszy mur w około aż do szerokości czterech blisko stóp, wymuruj znowu ognisko mocne i równe przez całą długość, mur zaś przegradzający podnieś nieco wyżej. Poczem zrób w większym dziale cztery otwory w jednej podłużnej ścianie i cztery w drugiej do polowy ogniska, mające służyć do wstawiania naczyń wyrobowych, dwa zaś otwory w środku, przez które płomień mógłby się wznosić, a prowadząc mur obwodowy, zrób w nim dwa okienka kwadratowe długości i szerokości na jednę piędź, na każdym boku po jednem naprzeciw otworów, przez które naczynia wstawiać się i wyjmować mają z tem, co do nich włożono. Zrób także w mniejszym dziale otwór przez środek ogniska, przy ścianie przegrodowej, i okienko wielkości na piędź przy ścianie zewnętrznej poprzecznej, przez któreby można wstawić i wyjąć, co do wyrobu będzie potrzeba. Gdy takie przyrządzenie wykonasz, daj część wewnętrzną łukowato zasklepić, murem zewnętrznym, dając mu wewnątrz podniesienie nieco większe niż pól stopy, tak, aby nad ogniskiem miało ciągle jednakowy odstęp, z brzegiem w około na trzy palce wysokim, któryby chronił od spadnięcia położonych narzędzi lub wyrobów. Piec ten nazywa się roboczym.

			===II. O piecu do chłodzenia. ===
			''(De furno refrigerii).''

			Postaw także drugi piec, długi na stóp 10, a szeroki na 8, wysoki zaś, 4 stopy; w jednej z jego ścian poprzecznych zrobisz czeluście do wkładania drew i ognia, a w jednym z boków okienko na jednę stopę, do wkładania przezeń i wyjmowania, co będzie potrzeba, a wewnątrz ognisko mocne i równe. Piec ten zowie się chłodzącym.

			=== III. O piecu do rozwijania i o narzędziach roboczych. ===
			''(De furno dilatandi et utensiliis operis).''

			Zbudujesz jeszcze trzeci piec na sześć stóp długi, na cztery stopy szeroki, a na trzy wysoki, oraz w nim czeluście, okienko i ognisko, jak w poprzednim. Ten piec nazywa się piecem do rozwijania i wyrównywania. Narzędzia zaś do roboty potrzebne są: dutka żelazna dwułokciowa, grubości palca, kleszczy dwoje z żelaza kutego, dwie warzechy żelazne, i inne z żelaza i drzewa w dowolnej ilości.

			=== IV. O mieszaniu popiołu z piaskiem. ===
			''(De commixtione cinerum et sabuli).''

			Mając poprzednio wymienione przygotowania, weźmiesz drew bukowych dobrze dymem wysuszonych, i założysz obfity ogień w większym piecu w obudwu czeluściach. Potem wziąwszy dwie części popiołu, o którym się wyżej powiedziało, a trzecią część piasku rzecznego, starannie z ziemnych części i kamyków oczyszczonego, zmieszasz je na czystem miejscu. Po długiem i dokładnem ich wymieszaniu, nabierać je będziesz żelazną warzechą i kłaść do mniejszego przedziału pieca, na wyższe ognisko, aby się prażyły, a gdy się zaczną rozgrzewać, zaraz je poruszaj, aby się nie stopiły od żaru ognia i nie skupiły z sobą, a tak masz postępować przez przeciąg jednej nocy i dnia.

			V.
			O naczyniach roboczych i wytapianiu szkła białego.
			(De vasis operis et de coquendo vitro albo).

			W rzeczonym przeciągu czasu należy wziąć gliny białej, z jakiej się garnki wyrabiają i wysuszywszy ją utrzeć starannie, a po dodaniu wody, dobrze wymiesić drewnem, i wyrobić z niej naczynia, u góry szerokie a u dołu zwężone, mające w około otworu małe ku stronie wewnętrznej zagięcie. Gdy te wyschną, weź je kleszczami i powstawiaj do rozpalonego pieca, otworami do tego zrobionemi, a nabierając warzechą popiół z piaskiem zmieszany i wypalony, napełnij nim wszystkie naczynia wieczorem, i przez całą noc dokładaj suchych drew, aby szkło z popiołu i piasku stopione, zupełnie się rozpłynęło.

			VI.
			Jak się wyrabiają szyby szklane.
			(Quomodo operentur vitreae tabulae).

			O godzinie pierwszej zrana weź dutkę żelazną, i jeżeli chcesz robić szyby szklane, wetknij jej koniec do jednego z naczyń szkłem napełnionych, a gdy się jej szkło uczepi, obracaj w ręku też dutkę, dopóki się na niej tyle szkła nie nawinie, ile zechcesz; spiesznie wyjąwszy dutkę przytknij ją do ust i dmuchaj lekko, i zaraz odstawiwszy od ust, trzymaj na stronie, abyś przypadkiem, przy wciąganiu oddechu, nie wciągnął do ust i płomienia razem. Miej także kamień równy przed okienkiem, na którym lekko trącać masz owem szkłem gorącem, aby równo z każdej strony u dutki wisiało, i zaraz z pośpiechem często dmuchaj, pamiętając za każdym razem odstawiać od ust. Kiedy zobaczysz, że szkło wydęte wisi nakształt przedłużonego pęcherza, przybliż jego wierzchołek do płomienia, po którego stopieniu zaraz utworzy się otwór, a wziąwszy drewienko do tego celu przygotowane, rozrób niem większy otwór, jaki jest w środku. Poczem złącz z sobą brzegi otworu, górny z dolnym tak, aby z obu stron tego zetknięcia dziury pozostały. Zaraz potem wilgotnem drewienkiem dotknij tegoż szkła przy dutce i trąć lekko, a oddzieli się od niej. Następnie rozgrzej spiesznie tęż dutkę w płomieniu pieca, póki nie roztopi się szkło do niej przylgnięte i z pośpiechem przytknij ją do połączonych brzegów szkła, a uczepi się. Niezwłocznie podnieś je i wystaw na działanie płomienia w piecu, póki się nie otopi otwór, od którego poprzednio odłączyłeś dutkę, a wziąwszy drewienko obłe rozrób otwór podobnie jak na drugim końcu, a stuliwszy brzegi otworu środkiem i oddzieliwszy od dutki wilgotnem drewnem, daj pomocnikowi, który wsunąwszy drewno w otwór, zaniesie szkło do pieca chłodzącego, miernie rozgrzanego. Ten rodzaj szkła jest czysty i biały. Tymże sposobem i tym samym trybem postępuj z innemi sztukami szkła, dopóki tygli nie wyczerpiesz.

			VII.
			O szkle szafranowem.
			(De croceo vitro).

			Gdy spostrzeżesz, iż któren z tyglów przybiera barwę szafranową, pozostaw go w ogniu aż do trzeciej godziny, a otrzymasz szkło lekko szafranowe, i wyrobisz z niego ile zechcesz sztuk sposobem poprzednio wskazanym. Jeżeli zaś pozostawisz tygiel w ogniu do godziny szóstej, będziesz miał czerwonawo szafranowe z którego znowu wyrobisz ilość sztuk według twego upodobania.

			VIII.
			O szkle purpurowem.
			(De purpureo vitro).

			Spostrzegłszy, iż któren z tyglów przybiera barwę żółtą, zbliżającą się podobieństwem do ciała ludzkiego, takie szkło miej za cieliste, a wziąwszy z niego ile zechcesz, resztę zostaw w ogniu przez dwie godziny, to jest od pierwszej do trzeciej, a otrzymasz lekką purpurę; gotując znowu od trzeciej aż do szóstej, mieć będziesz purpurę zupełną.

			IX.
			O rozwijaniu płyt szklanych.
			(De dilatandis vitreis tabulis).

			Gdy przysposobisz ile będziesz mógł szkła w rzeczonych barwach, i to w piecu ostygnie, wydobądź z niego wszystko, i daj rozniecić obfity ogień w piecu przeznaczonym do rozpościerania i wyrównywania szkła. Po rozpaleniu pieca, weź rozgrzane żelazo i przetnij niem jednę stronę szkła, a położywszy je na ognisku rozpalonego pieca, gdy zacznie się rozmiękczać, weź żelazne szczypce i wyrównane drewno, i niemi rozwiń szkło w tej części, którą przeciąłeś, a następnie rozwiniesz je i szczypcami według upodobania wyrównasz. Gdy już zupełnie wyrównanem zostanie, zaraz je wyjmij i wstaw do pieca chłodzącego miernie ogrzanego, tak, aby tam szyba nie leżała, lecz stała o jego ścianę oparta, przy której postawisz i drugą podobnymże sposobem wyrównaną, a następnie trzecią i wszystkie inne. Skoro zaś te ostygną, użyjesz ich do składania okien, krając je na sztuki, jakie mieć zechcesz.

			X.
			Jak się mają robić naczynia szklane.
			(Quomodo fiant vasa vitrea).

			Mając robić naczynia, przygotuj szkło w sposób wyżej podany, a gdy je wydmiesz w dowolnej objętości, nie rób otworu w spodzie jak to się wyżej powiedziało, lecz je w całości oddziel od dutki drewienkiem w wodzie zmaczanem, dutkę zaś zaraz rozgrzawszy przyczep do tegoż spodu szkła. Podnieś toż naczynie, rozgrzej je w płomieniu, i drewienkiem obłem rozprze-strzeń otwór ten, przy którym poprzednio odłączyłeś dutkę, tworząc brzeg otworu naczynia i rozprzestrzeniając według woli twojej, i rozszerzysz około dutki dno, aby środkiem było wklęsłe. Chcąc do naczynia dorobić ucha, aby je zawiesić można, weź cienki pręt żelazny, dotknij nim powierzchni szkła w tyglu, a gdy do niego nieco się uczepi, podnieś i umieść na naczyniu, w dowolnym punkcie: skoro się zaś przyczepi, rozgrzej dla trwalszego przytwierdzenia. Zrób z tegoż tyle uch ile zechcesz, trzymając naczynie ciągle przy płomieniu, aby było gorące, lecz aby się nie topiło. Weź także trochę szkła z pieca tak, aby się za niem nić pociągła, a położywszy je na naczyniu, gdzie tego uznasz potrzebę, obwiń je przy płomieniu, aby się uczepiło. Czego dokonawszy, odejm zwykłym sposobem dutkę i umieść naczynie w chłodzalni; a tak masz postępować, ilekroć zechcesz.

Sauron: Utworzył nową stronę „{{NawigacjaG|0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje|Księga I|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_III|Księga III]…”

2009-09-18T07:09:17Z

Utworzył nową stronę „{{NawigacjaG|0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje|Księga I|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_III|Księga III]…”

Nowa strona

{{NawigacjaG|0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I|Księga I]]|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_III|Księga III]]}}
== KSIĘGA DRUGA. ==

:'''Przedmowa.'''
:W poprzedniej księdze, bracie najmilszy, powodowany uczuciem szczerej miłości, starałem się wpajać w twój umysł to przekonanie, jak wielkim jest zaszczytem i jak wielką doskonałość okazuje, złamać nieczynność, bezwładność i gnuśność pokonać, a jak słodko i przyjemnie przykładać się do ćwiczeń rozmaitego użytku, według słów pewnego mówcy: chlubą jest coś umieć; winą, niczego nauczyć się niechcieć. Niech też każdy zatrzyma w pamięci to, co Salomon mówi: kto swą wiedzę pomnaża, ten dzieł swoich przysparza; bo jak wielkie z tego dla ducha i ciała płyną korzyści, człowiek myślący może osądzić. Wiadomo bowiem i od światła jaśniejszą jest rzeczą, że ktokolwiek oddaje się próżnowaniu i lekkomyślności, ten zwykł zajmować się baśniami, oszczerstwem, pijaństwem, rozpustą, kłótniami, bitkami, zbytkiem, oszustwem, bluźnierstwami, krzywd wyrządzaniem i innym podobnego rodzaju występkom, które przeciwne są oczom Boga, spoglądającym na pokornych i pracujących w imieniu Pana w cichości, a posłusznych nauce św. Pawła apostoła: więcej zaś rękami własnemi pracując, niechaj wykonywa co jest dobrem, aby miał z czego opatrywać potrzeby cierpiącego. Pragnąc iść za tem zdaniem, zbliżyłem się do przysionka świętej Zofii i widzę przybytek rozmaitością wszelakich barw ozdobiony, z której widać każdej z nich przeznaczenie i własności. Zaledwie tam wszedłem, napełniły się zakątki mego serca wszystkiem tem dostatecznie, co pilnem badaniem jedno po drugiem rozpoznawszy, a każde okiem i rękami zmierzywszy, dostatecznie jasno dla twej nauki podaję bez zazdrości. Lecz, ponieważ sposób malowania tego rodzaju nie daje się od razu przemknąć, usiłowałem jako ciekawy badacz, wszelkiemi środkami poznać, przez jaki pomysł sztuki, i rozmaitość barw zdobi dzieło i światła dziennego, ani promieni słońca nie odbija. Zająwszy się tem doświadczeniem, zrozumiałem własności szkła i doszedłem do przekonania, że tylko stósownem tegoż użyciem i rozmaitością, skutek podobny osiągnąć można; którą to sztukę, jak się jej z przypatrywania i posłuchu nauczyłem, dla nauki twojej wykazuję.