O Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje/Księga I - Historia wersji

Sauron o 08:40, 2 kwi 2016

2016-04-02T08:40:25Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:40, 2 kwi 2016
Linia 250:		Linia 250:
	[[Kategoria:Książki]]		[[Kategoria:Książki]]
	[[Kategoria:O Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]		[[Kategoria:O Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]
			[[Kategoria:Teofil Prezbiter]]

Sauron: /* XXI. O lakierze. */

2012-04-19T11:35:03Z

XXI. O lakierze.

← poprzednia wersja		Wersja z 13:35, 19 kwi 2012
Linia 113:		Linia 113:
	''(De glutine vernition).''		''(De glutine vernition).''

	Wlej oleju lnianego do małego, nowego garnuszka i dodaj gumy zwanej kopalem, jak najdrobniej pokruszonej; ma ona pozór bardzo jasnego bursztynu, lecz gdy się przełamie, nabiera (w złamaniu) jaśniejszego blasku. Gdy go na węglach postawisz, rozgrzewaj ostrożnie, aby się nie burzył, dopóki trzeciej części nie ubędzie, a strzeż aby się nie zapalił, gdyż to jest bardzo niebezpiecznem i trudnem do ugaszenia gdy się zapali. Tym lakierem każde malowanie pokryte nabywa połysku i przeźroczystości, oraz zupełnej trwałości. W braku skóry do pokrycia płyt, można je powlec płótnem miernej grubości, nowem, tym samym klejem i w takiż sposób, jak poprzednio.<br>		Wlej oleju lnianego do małego, nowego garnuszka i dodaj gumy zwanej [[wikipedia:pl:Kopal\|kopalem]], jak najdrobniej pokruszonej; ma ona pozór bardzo jasnego bursztynu, lecz gdy się przełamie, nabiera (w złamaniu) jaśniejszego blasku. Gdy go na węglach postawisz, rozgrzewaj ostrożnie, aby się nie burzył, dopóki trzeciej części nie ubędzie, a strzeż aby się nie zapalił, gdyż to jest bardzo niebezpiecznem i trudnem do ugaszenia gdy się zapali. Tym lakierem każde malowanie pokryte nabywa połysku i przeźroczystości, oraz zupełnej trwałości. W braku skóry do pokrycia płyt, można je powlec płótnem miernej grubości, nowem, tym samym klejem i w takiż sposób, jak poprzednio.<br>
	Albo innym sposobem. Ułóż cztery lub trzy kamienie wytrwałe na ogień, aby nie pękały, dobre też są cegły; na nich postaw garnek nowy i włóż do niego wspomnioną wyżej gummę kopal, która po rzymsku zowie się glassa, a nad otworem tego garnka umieść mniejszy garnuszek, zrobiwszy w jego denku mały otwór, brzegi oblep ciastem tak, aby między temi garnkami nie było żadnego przewiewu. Podłóż potem starannie ogień, aby się gumma roztopiła. Miej też pod ręką cienki pręt z żelaza w trzonku osadzony, którym mieszać będziesz rzeczoną gummę, a który razem posłuży do poznania, iż zupełne roztopienie nastąpiło. Miej prócz tego obok trzeci garnek na węglach, w którym ma być olej lniany ciepły; gdy zaś gumma zupełnie się roztopi, tak, iż po wyjęciu żelaznego pręcika powlecze się za nim jakby nitka, wlej do niej olej rozgrzany i żelazkiem mieszaj, i tak razem gotuj, aby jednak nie wrzało, a niekiedy wyciągaj żelazko i rozciągaj nieco na drewnie lub na kamieniu, abyś rozpoznawał gęstość mieszaniny. I to zachowaj co do wagi, aby były dwie części oleju, a trzecia gummy. Gdy już dostatecznie i starannie zgotujesz, zdejm z ognia i nakrywszy talerzem zostaw do ostudzenia.		Albo innym sposobem. Ułóż cztery lub trzy kamienie wytrwałe na ogień, aby nie pękały, dobre też są cegły; na nich postaw garnek nowy i włóż do niego wspomnioną wyżej gummę kopal, która po rzymsku zowie się glassa, a nad otworem tego garnka umieść mniejszy garnuszek, zrobiwszy w jego denku mały otwór, brzegi oblep ciastem tak, aby między temi garnkami nie było żadnego przewiewu. Podłóż potem starannie ogień, aby się gumma roztopiła. Miej też pod ręką cienki pręt z żelaza w trzonku osadzony, którym mieszać będziesz rzeczoną gummę, a który razem posłuży do poznania, iż zupełne roztopienie nastąpiło. Miej prócz tego obok trzeci garnek na węglach, w którym ma być olej lniany ciepły; gdy zaś gumma zupełnie się roztopi, tak, iż po wyjęciu żelaznego pręcika powlecze się za nim jakby nitka, wlej do niej olej rozgrzany i żelazkiem mieszaj, i tak razem gotuj, aby jednak nie wrzało, a niekiedy wyciągaj żelazko i rozciągaj nieco na drewnie lub na kamieniu, abyś rozpoznawał gęstość mieszaniny. I to zachowaj co do wagi, aby były dwie części oleju, a trzecia gummy. Gdy już dostatecznie i starannie zgotujesz, zdejm z ognia i nakrywszy talerzem zostaw do ostudzenia.

Sauron o 15:10, 24 wrz 2009

2009-09-24T15:10:35Z

← poprzednia wersja		Wersja z 17:10, 24 wrz 2009
Linia 1:		Linia 1:
	{{NawigacjaG\|~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~\|[[~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~/Informacje_o_wersji_elektronicznej\|Informacje o wersji elektronicznej]]\|[[~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~/Księga_II\|Księga II]]}}		{{NawigacjaG\|O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje\|[[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Informacje_o_wersji_elektronicznej\|Informacje o wersji elektronicznej]]\|[[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_II\|Księga II]]}}
	= KSIĘGA PIERWSZA. =		= KSIĘGA PIERWSZA. =

Linia 246:		Linia 246:

	'''KONIEC KSIĘGI PIERWSZEJ.'''		'''KONIEC KSIĘGI PIERWSZEJ.'''
	{{Nawigacja\|~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~\|[[~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~/Informacje_o_wersji_elektronicznej\|Informacje o wersji elektronicznej]]\|[[~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje~~/Księga_II\|Księga II]]}}		{{Nawigacja\|O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje\|[[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Informacje_o_wersji_elektronicznej\|Informacje o wersji elektronicznej]]\|[[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_II\|Księga II]]}}

	[[Kategoria:Książki]]		[[Kategoria:Książki]]
	[[Kategoria:0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]		[[Kategoria:O Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]

Sauron: stronę 0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje/Księga I przeniósł do O Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje/Księga I

2009-09-24T15:05:10Z

stronę 0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje/Księga I przeniósł do O Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje/Księga I

← poprzednia wersja	Wersja z 17:05, 24 wrz 2009
(Brak różnic)

Sauron: /* XVII. O płytach do ołtarzy i do drzwi, oraz o kleju z twarogu. */

2009-09-24T15:02:41Z

XVII. O płytach do ołtarzy i do drzwi, oraz o kleju z twarogu.

← poprzednia wersja		Wersja z 17:02, 24 wrz 2009
Linia 93:		Linia 93:
	''(De tabulis altarium et ostiorum, et de glutine casei).''		''(De tabulis altarium et ostiorum, et de glutine casei).''

	Płyty do ołtarzy, bądź do drzwi tak się robią; najprzód z osobna szczelnie spajają się deski, za pomocą zwory, jakiej używają bednarze lub stolarze. Potem przyrządza się klej z twaroga, który tak się robi. Ser mięki krowi rozdrobniony wrzuca się do ~~mo-żdzićrza~~ i zalany ciepłą wodą dopóty się tłuczkiem ubija, póki woda kilkakrotnie odmieniana, czystą się nic okaże. Potem tenże ser rozgniatany ręką kładzie się do zimnej wody, aby stwardniał. Następnie rozciera się jak najdrobniej na desce drewnianej równej, kawałkiem drzewa, i taki kładzie się znowu do ~~możdzierza~~ i ubija się tłuczkiem dolawszy wody, w której się świeże wapno roztworzyło, aż nabierze gęstości drożdży. Tym klejem płyty sklejone, tak do siebie przystają, że ich ani wilgoć ani ciepło rozdzielić nie zdoła. Potem należy je wyrównać strugiem, który łukowaty a od strony wewnętrznej ostry, ma dwie rękojeści, aby obiema rękami mógł być ciągnięty; nim się równają płyty, wierzeje i tarcze, aż zupełnie staną się równemi. Po czem pokrywają się skórą surową z konia, osła lub wołu, która zmoczona wodą, zaraz po zeskrobaniu sierści, ma być nieco wykręcona z wody i tak wilgotna na kleju z twarogu położona.		Płyty do ołtarzy, bądź do drzwi tak się robią; najprzód z osobna szczelnie spajają się deski, za pomocą zwory, jakiej używają bednarze lub stolarze. Potem przyrządza się klej z twaroga, który tak się robi. Ser mięki krowi rozdrobniony wrzuca się do moździerza i zalany ciepłą wodą dopóty się tłuczkiem ubija, póki woda kilkakrotnie odmieniana, czystą się nic okaże. Potem tenże ser rozgniatany ręką kładzie się do zimnej wody, aby stwardniał. Następnie rozciera się jak najdrobniej na desce drewnianej równej, kawałkiem drzewa, i taki kładzie się znowu do moździerza i ubija się tłuczkiem dolawszy wody, w której się świeże wapno roztworzyło, aż nabierze gęstości drożdży. Tym klejem płyty sklejone, tak do siebie przystają, że ich ani wilgoć ani ciepło rozdzielić nie zdoła. Potem należy je wyrównać strugiem, który łukowaty a od strony wewnętrznej ostry, ma dwie rękojeści, aby obiema rękami mógł być ciągnięty; nim się równają płyty, wierzeje i tarcze, aż zupełnie staną się równemi. Po czem pokrywają się skórą surową z konia, osła lub wołu, która zmoczona wodą, zaraz po zeskrobaniu sierści, ma być nieco wykręcona z wody i tak wilgotna na kleju z twarogu położona.

	=== XVIII. O kleju ze skór i z rogu jeleniego. ===		=== XVIII. O kleju ze skór i z rogu jeleniego. ===

Sauron o 07:22, 18 wrz 2009

2009-09-18T07:22:50Z

Podgląd zmian

Sauron o 13:48, 16 wrz 2009

2009-09-16T13:48:00Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:48, 16 wrz 2009
Linia 249:		Linia 249:

	[[Kategoria:Książki]]		[[Kategoria:Książki]]
	[[Kategoria:~~Książki/~~0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]		[[Kategoria:0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]

Sauron o 13:40, 16 wrz 2009

2009-09-16T13:40:09Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:40, 16 wrz 2009
Linia 247:		Linia 247:
	'''KONIEC KSIĘGI PIERWSZEJ.'''		'''KONIEC KSIĘGI PIERWSZEJ.'''
	{{Nawigacja\|0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Informacje_o_wersji_elektronicznej\|Informacje o wersji elektronicznej]]\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_II\|Księga II]]}}		{{Nawigacja\|0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Informacje_o_wersji_elektronicznej\|Informacje o wersji elektronicznej]]\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_II\|Księga II]]}}

			[[Kategoria:Książki]]
			[[Kategoria:Książki/0 Sztukach Rozmaitych Ksiąg Troje]]

Sauron o 13:30, 16 wrz 2009

2009-09-16T13:30:22Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:30, 16 wrz 2009
Linia 1:		Linia 1:
			{{NawigacjaG\|0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Informacje_o_wersji_elektronicznej\|Informacje o wersji elektronicznej]]\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_II\|Księga II]]}}
	== KSIĘGA PIERWSZA. ==		== KSIĘGA PIERWSZA. ==

Linia 245:		Linia 246:

	'''KONIEC KSIĘGI PIERWSZEJ.'''		'''KONIEC KSIĘGI PIERWSZEJ.'''
			{{Nawigacja\|0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Informacje_o_wersji_elektronicznej\|Informacje o wersji elektronicznej]]\|[[0_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_II\|Księga II]]}}

Sauron o 11:43, 16 wrz 2009

2009-09-16T11:43:30Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:43, 16 wrz 2009
Linia 112:		Linia 112:
	(De glutine vernition).		(De glutine vernition).

	Wlej oleju lnianego do małego, nowego garnuszka i dodaj gumy zwanej kopalem, jak najdrobniej pokruszonej; ma ona pozór bardzo jasnego bursztynu, lecz gdy się przełamie, nabiera (w złamaniu) jaśniejszego blasku. Gdy go na węglach postawisz, rozgrzewaj ostrożnie, aby się nie burzył, dopóki trzeciej części nie ubędzie, a strzeż aby się nie zapalił, gdyż to jest bardzo niebezpiecznem i trudnem do ugaszenia gdy się zapali. Tym lakierem każde malowanie pokryte nabywa połysku i przeźroczystości, oraz zupełnej trwałości. W braku skóry do pokrycia płyt, można je powlec płótnem miernej grubości, nowem, tym samym klejem i w takiż sposób, jak poprzednio.		Wlej oleju lnianego do małego, nowego garnuszka i dodaj gumy zwanej kopalem, jak najdrobniej pokruszonej; ma ona pozór bardzo jasnego bursztynu, lecz gdy się przełamie, nabiera (w złamaniu) jaśniejszego blasku. Gdy go na węglach postawisz, rozgrzewaj ostrożnie, aby się nie burzył, dopóki trzeciej części nie ubędzie, a strzeż aby się nie zapalił, gdyż to jest bardzo niebezpiecznem i trudnem do ugaszenia gdy się zapali. Tym lakierem każde malowanie pokryte nabywa połysku i przeźroczystości, oraz zupełnej trwałości. W braku skóry do pokrycia płyt, można je powlec płótnem miernej grubości, nowem, tym samym klejem i w takiż sposób, jak poprzednio.<br>
	Albo innym sposobem. Ułóż cztery lub trzy kamienie wytrwałe na ogień, aby nie pękały, dobre też są cegły; na nich postaw garnek nowy i włóż do niego wspomnioną wyżej gummę kopal, która po rzymsku zowie się glassa, a nad otworem tego garnka umieść mniejszy garnuszek, zrobiwszy w jego denku mały otwór, brzegi oblep ciastem tak, aby między temi garnkami nie było żadnego przewiewu. Podłóż potem starannie ogień, aby się gumma roztopiła. Miej też pod ręką cienki pręt z żelaza w trzonku osadzony, którym mieszać będziesz rzeczoną gummę, a który razem posłuży do poznania, iż zupełne roztopienie nastąpiło. Miej prócz tego obok trzeci garnek na węglach, w którym ma być olej lniany ciepły; gdy zaś gumma zupełnie się roztopi, tak, iż po wyjęciu żelaznego pręcika powlecze się za nim jakby nitka, wlej do niej olej rozgrzany i żelazkiem mieszaj, i tak razem gotuj, aby jednak nie wrzało, a niekiedy wyciągaj żelazko i rozciągaj nieco na drewnie lub na kamieniu, abyś rozpoznawał gęstość mieszaniny. I to zachowaj co do wagi, aby były dwie części oleju, a trzecia gummy. Gdy już dostatecznie i starannie zgotujesz, zdejm z ognia i nakrywszy talerzem zostaw do ostudzenia.		Albo innym sposobem. Ułóż cztery lub trzy kamienie wytrwałe na ogień, aby nie pękały, dobre też są cegły; na nich postaw garnek nowy i włóż do niego wspomnioną wyżej gummę kopal, która po rzymsku zowie się glassa, a nad otworem tego garnka umieść mniejszy garnuszek, zrobiwszy w jego denku mały otwór, brzegi oblep ciastem tak, aby między temi garnkami nie było żadnego przewiewu. Podłóż potem starannie ogień, aby się gumma roztopiła. Miej też pod ręką cienki pręt z żelaza w trzonku osadzony, którym mieszać będziesz rzeczoną gummę, a który razem posłuży do poznania, iż zupełne roztopienie nastąpiło. Miej prócz tego obok trzeci garnek na węglach, w którym ma być olej lniany ciepły; gdy zaś gumma zupełnie się roztopi, tak, iż po wyjęciu żelaznego pręcika powlecze się za nim jakby nitka, wlej do niej olej rozgrzany i żelazkiem mieszaj, i tak razem gotuj, aby jednak nie wrzało, a niekiedy wyciągaj żelazko i rozciągaj nieco na drewnie lub na kamieniu, abyś rozpoznawał gęstość mieszaniny. I to zachowaj co do wagi, aby były dwie części oleju, a trzecia gummy. Gdy już dostatecznie i starannie zgotujesz, zdejm z ognia i nakrywszy talerzem zostaw do ostudzenia.

Linia 196:		Linia 196:

	Weź cyny i stop ją razem z żywem srebrem, dozwól ostygnąć i rozcieraj w moździerzyku z hałunem i moczem dziecięcym; otrzymasz ciecz, która gdy nabierze gęstości zwykłego atramentu, użyj jej do pisania. Gdy pismo wyschnie, utrzej osobno szafranu z klejem czystym, i tem pociągnij rysy, któreś poprzednio wykonał, a po wyschnięciu wytrzej zębem.		Weź cyny i stop ją razem z żywem srebrem, dozwól ostygnąć i rozcieraj w moździerzyku z hałunem i moczem dziecięcym; otrzymasz ciecz, która gdy nabierze gęstości zwykłego atramentu, użyj jej do pisania. Gdy pismo wyschnie, utrzej osobno szafranu z klejem czystym, i tem pociągnij rysy, któreś poprzednio wykonał, a po wyschnięciu wytrzej zębem.
	Albo też. Dodaj do złota smoczej krwi i włóż w miedziane naczynie; obłóż je wkoło węglami a zaraz się rozpłynie dostatecznie, iż możesz niem pisać.		Albo też. Dodaj do złota smoczej krwi i włóż w miedziane naczynie; obłóż je wkoło węglami a zaraz się rozpłynie dostatecznie, iż możesz niem pisać.<br>
	Albo jeszcze. Weź złota i rozcieńcz je, potnij drobno, a dodawszy dwanaście części żywego srebra, mieszaj palcem w naczyńku drewnianem, dopóki wszystko nie nabierze srebrnej barwy. Potem przełóż do innege naczyńka i lekko ogrzewaj na zarzewiu, przy użyciu mieszka. Miej pod ręką żelazko dobrze do połysku wygładzone i niem mieszaj, aż koniec tegoż pokryje się złotem. Poczem wylej wszystko do zimnej wody, a następnie wyjąwszy z wody połóż na płycie porfirowej i przymieszawszy siarki rozcieraj porfirem tak długo, aż złoto i siarka zczernieją: włóż je znowu do naczyńka, postaw na ciepłym popiele i pozostaw, aż złota barwa powróci; wtedy przełożysz do innego naczyńka, opłuczesz starannie, aby wszelkie nieczystości odeszły, a będziesz miał gotowe do użycia.		Albo jeszcze. Weź złota i rozcieńcz je, potnij drobno, a dodawszy dwanaście części żywego srebra, mieszaj palcem w naczyńku drewnianem, dopóki wszystko nie nabierze srebrnej barwy. Potem przełóż do innege naczyńka i lekko ogrzewaj na zarzewiu, przy użyciu mieszka. Miej pod ręką żelazko dobrze do połysku wygładzone i niem mieszaj, aż koniec tegoż pokryje się złotem. Poczem wylej wszystko do zimnej wody, a następnie wyjąwszy z wody połóż na płycie porfirowej i przymieszawszy siarki rozcieraj porfirem tak długo, aż złoto i siarka zczernieją: włóż je znowu do naczyńka, postaw na ciepłym popiele i pozostaw, aż złota barwa powróci; wtedy przełożysz do innego naczyńka, opłuczesz starannie, aby wszelkie nieczystości odeszły, a będziesz miał gotowe do użycia.<br>
	Albo inaczej. Upiłuj pilnikiem złota szczerego i czystego i wsyp do marmórowego możdzierzyka, a dodawszy octu jak najmocniejszego, rozcierać je będziesz i opłókiwać, dopóki nie odejmiesz mu czarności; następnie przelejesz, dodasz grano soli albo saletry, a gdy się rozpuści, masz gotowe do użycia. Potem pismo wygładzisz. Podobnymże sposobem i inne metale roztwarzać można.		Albo inaczej. Upiłuj pilnikiem złota szczerego i czystego i wsyp do marmórowego możdzierzyka, a dodawszy octu jak najmocniejszego, rozcierać je będziesz i opłókiwać, dopóki nie odejmiesz mu czarności; następnie przelejesz, dodasz grano soli albo saletry, a gdy się rozpuści, masz gotowe do użycia. Potem pismo wygładzisz. Podobnymże sposobem i inne metale roztwarzać można.<br>
	Albo jeszcze inaczej. Roztapiaj ołów i często nurzaj go w wodzie; roztop następnie złoto i zanurz je w tejże wodzie, a stanie się krachem. Spiłowawszy je potem rozcieraj starannie z żywem srebrem, i oczyść jak najbardziej, dodaj wreszcie rozpuszczonej gumy i pisz. Wprzód jednak zmaczaj pióro w rozpuszczonym hałunie, któren winien być oczyszczony solą i octem najlepszym.		Albo jeszcze inaczej. Roztapiaj ołów i często nurzaj go w wodzie; roztop następnie złoto i zanurz je w tejże wodzie, a stanie się krachem. Spiłowawszy je potem rozcieraj starannie z żywem srebrem, i oczyść jak najbardziej, dodaj wreszcie rozpuszczonej gumy i pisz. Wprzód jednak zmaczaj pióro w rozpuszczonym hałunie, któren winien być oczyszczony solą i octem najlepszym.
	Albo wreszcie. Weźmiesz listków srebrnych łub złotych i rozcierać je będziesz w moździerzyku spiżowym (aereo) z solą grecką lub saletrą, aż swój pogląd utraci, potem przełożysz je do wody i opłuczesz; i znowu dołóż soli i podobnież opłucz, a gdy się czystem okaże, dodasz nieco kwiatu spiżowego i żółci wołowej, utrzesz razem, i pisać niem możesz; później głoski wygładzisz. Jeżeli zaś masz pisać głoski obszerniejsze i pełniejsze, weźmiesz złotokostu cztery części i jedne część bursztynu utłucz i zmieszaj z sobą w takiej ilości, aby wyrównywała ilości złota, a po utarciu razem, możesz pisać, po wyschnięciu zaś wygładź pismo. Tą przyprawą możesz także na murze i na marmórze pięknie malować.		Albo wreszcie. Weźmiesz listków srebrnych łub złotych i rozcierać je będziesz w moździerzyku spiżowym (aereo) z solą grecką lub saletrą, aż swój pogląd utraci, potem przełożysz je do wody i opłuczesz; i znowu dołóż soli i podobnież opłucz, a gdy się czystem okaże, dodasz nieco kwiatu spiżowego i żółci wołowej, utrzesz razem, i pisać niem możesz; później głoski wygładzisz. Jeżeli zaś masz pisać głoski obszerniejsze i pełniejsze, weźmiesz złotokostu cztery części i jedne część bursztynu utłucz i zmieszaj z sobą w takiej ilości, aby wyrównywała ilości złota, a po utarciu razem, możesz pisać, po wyschnięciu zaś wygładź pismo. Tą przyprawą możesz także na murze i na marmórze pięknie malować.