Kompas - Historia wersji

Sauron: /* Chiny */

2011-08-04T19:46:56Z

Chiny

← poprzednia wersja		Wersja z 21:46, 4 sie 2011
Linia 8:		Linia 8:

	=== Chiny ===		=== Chiny ===
			[[Plik:Almanach_Compass_XVI.jpeg\|thumb\|200px\|XVI wieczny kompas]]
	* IV w. p.n.e. Jedna z najwcześniejszych wzmianek w chińskiej literaturze dotycząca magnetyzmu. W księdze pt. "Book of the Devil Valley Master" zapisano zdanie: „magnetyt przyciąga żelazo”.<ref name="OHistorie">"Odkryj Historię cz. 47", "KOMPAS		* IV w. p.n.e. Jedna z najwcześniejszych wzmianek w chińskiej literaturze dotycząca magnetyzmu. W księdze pt. "Book of the Devil Valley Master" zapisano zdanie: „magnetyt przyciąga żelazo”.<ref name="OHistorie">"Odkryj Historię cz. 47", "KOMPAS
	MAGNETYCZNY DROGOWSKAZ", Piotr Kawalerowicz</ref>		MAGNETYCZNY DROGOWSKAZ", Piotr Kawalerowicz</ref>

Sauron: /* Patrz dalej */

2011-08-04T19:00:37Z

Patrz dalej

← poprzednia wersja		Wersja z 21:00, 4 sie 2011
Linia 39:		Linia 39:
	* http://www.gavagai.pl/chiny/faming_zhinanzhen.php		* http://www.gavagai.pl/chiny/faming_zhinanzhen.php
	* [[Wikipedia:Compass\|Hasło "Kompas" na anglojęzycznej Wikipedii]]		* [[Wikipedia:Compass\|Hasło "Kompas" na anglojęzycznej Wikipedii]]
			* [http://www.compassmuseum.com Muzeum Kompasu (ang.)]

Sauron o 13:31, 21 lip 2011

2011-07-21T13:31:33Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:31, 21 lip 2011
Linia 36:		Linia 36:
	<references/>		<references/>

	== ~~Na pozniej~~ ==		== Patrz dalej ==
	http://www.gavagai.pl/chiny/faming_zhinanzhen.php		* http://www.gavagai.pl/chiny/faming_zhinanzhen.php
	~~http~~:~~//en.wikipedia.org/wiki/~~Compass~~#cite_ref-Li_Shu-hua_180_12-0~~		* [[Wikipedia:Compass\|Hasło "Kompas" na anglojęzycznej Wikipedii]]

Sauron: /* Europa */

2011-07-21T13:28:31Z

Europa

← poprzednia wersja		Wersja z 15:28, 21 lip 2011
Linia 19:		Linia 19:

	=== Europa ===		=== Europa ===
			[[Plik:Epistola-de-magnete.jpg\|thumb\|300px\|Projekt kompasu igłowego z "Epistola de magnete"]]
	* 1190r. W dziele pt. ''"De naturis rerum"'' (O naturze rzeczy) Alexandra Neckamana pojawia się pierwsza w Europie wzmianka o igle magnetycznej i jej wykorzystaniu w żegludze. Opisuje umieszczony na statku ''„wskaźnik kierunku, który pozwala żeglować nawet gdy Gwiazda Polarna jest zasłonięta przez chmury”''.		* 1190r. W dziele pt. ''"De naturis rerum"'' (O naturze rzeczy) Alexandra Neckamana pojawia się pierwsza w Europie wzmianka o igle magnetycznej i jej wykorzystaniu w żegludze. Opisuje umieszczony na statku ''„wskaźnik kierunku, który pozwala żeglować nawet gdy Gwiazda Polarna jest zasłonięta przez chmury”''.
	* 1200r. Pierre de Maricourt wykazuje, że magnes ma dwa bieguny.		* 1200r. Pierre de Maricourt wykazuje, że magnes ma dwa bieguny.

Sauron: Dodanie informacji historycznych

2011-07-21T10:11:32Z

Dodanie informacji historycznych

← poprzednia wersja		Wersja z 12:11, 21 lip 2011
Linia 14:		Linia 14:
	* 83 r. W zapiskach kronikarza chińskiej dynastii Han pojawiają się pierwsze zapiski o magicznych łyżeczkach wskazujących południe. Od tego momentu informacje o „magicznych rzeczach” wskazujących kierunki geograficzne pojawiały się w różnych pismach chińskich i indyjskich.		* 83 r. W zapiskach kronikarza chińskiej dynastii Han pojawiają się pierwsze zapiski o magicznych łyżeczkach wskazujących południe. Od tego momentu informacje o „magicznych rzeczach” wskazujących kierunki geograficzne pojawiały się w różnych pismach chińskich i indyjskich.
	* [[VIII]] w. W Chinach wynaleziono i zaczęto używać igły magnetycznej – urządzenia wskazującego magnetyczną północ. Igła magnetyczna miała zwykle kształt małej rybki pływającej w naczyniu z wodą.		* [[VIII]] w. W Chinach wynaleziono i zaczęto używać igły magnetycznej – urządzenia wskazującego magnetyczną północ. Igła magnetyczna miała zwykle kształt małej rybki pływającej w naczyniu z wodą.
	* 1040–44 r. W zapiskach z czasów dynastii Song znajduje się opis urządzenia ze stali nazwanego „ryba wskazująca południe”, które jest zalecane „do orientacji w terenie w przypadku nieprzeniknionych ciemności”.<ref name="OHistorie"/>		* 1040–44 r. W zapiskach z czasów dynastii Song znajduje się opis urządzenia ze stali nazwanego ''„ryba wskazująca południe”'', które jest zalecane ''„do orientacji w terenie w przypadku nieprzeniknionych ciemności”''.<ref name="OHistorie"/>
	* 1086 r. Pierwsze doniesienie odnoszące się do namagnesowania igły. W eseju pt. Dream Pool Essays chiński nadworny uczony Shen Kuo zawarł szczegółowy opis, jak namagnetyzował igłę przez pocieranie jej końca magnetytem. Tak spreparowaną wskazówkę powiesił na pojedynczej nawoskowanej jedwabnej nici, mocując ją na środku. Shen Kuo zauważył, że igła przygotowana w ten sposób czasami wskazywała na południe, czasami na północ.<ref name="OHistorie"/>		* 1086 r. Pierwsze doniesienie odnoszące się do namagnesowania igły. W eseju pt. Dream Pool Essays chiński nadworny uczony Shen Kuo zawarł szczegółowy opis, jak namagnetyzował igłę przez pocieranie jej końca magnetytem. Tak spreparowaną wskazówkę powiesił na pojedynczej nawoskowanej jedwabnej nici, mocując ją na środku. Shen Kuo zauważył, że igła przygotowana w ten sposób czasami wskazywała na południe, czasami na północ.<ref name="OHistorie"/>
	* 1119 r. Najwcześniej zarejestrowane faktyczne użycie igły magnetycznej (unoszącej się na wodzie w naczyniu) dla celów nawigacyjnych opisano w książce Zhu Yu pt. "Pingzhou Table Talks": ''„Nawigator rozpoznaje kierunki (geografię) nocą patrząc na gwiazdy a za dnia na Słońce. Gdy jest ciemno i chmurno – patrzy w kompas”''.		* 1119 r. Najwcześniej zarejestrowane faktyczne użycie igły magnetycznej (unoszącej się na wodzie w naczyniu) dla celów nawigacyjnych opisano w książce Zhu Yu pt. "Pingzhou Table Talks": ''„Nawigator rozpoznaje kierunki (geografię) nocą patrząc na gwiazdy a za dnia na Słońce. Gdy jest ciemno i chmurno – patrzy w kompas”''.

	=== Europa ===		=== Europa ===
	* ~~1190 r~~. W dziele pt. ''"De naturis rerum"'' (O naturze rzeczy) Alexandra Neckamana pojawia się pierwsza w Europie wzmianka o igle magnetycznej i jej wykorzystaniu w żegludze. Opisuje umieszczony na statku ''„wskaźnik kierunku, który pozwala żeglować nawet gdy Gwiazda Polarna jest zasłonięta przez chmury”''.		* 1190r. W dziele pt. ''"De naturis rerum"'' (O naturze rzeczy) Alexandra Neckamana pojawia się pierwsza w Europie wzmianka o igle magnetycznej i jej wykorzystaniu w żegludze. Opisuje umieszczony na statku ''„wskaźnik kierunku, który pozwala żeglować nawet gdy Gwiazda Polarna jest zasłonięta przez chmury”''.
			* 1200r. Pierre de Maricourt wykazuje, że magnes ma dwa bieguny.
			* 1242r. Pierwsze doniesienie nt. kompasu w świecie arabskim – w księdze z 1282 r. autor opisuje, jak 40 lat wcześniej był świadkiem użycia kompasu podczas podróży statkiem.
			* [[XIII]] w. W toskańskim górniczym miasteczku Massa użyto kompasu (pływającej igły) jako wskaźnika podczas prowadzenia prac pod ziemią. Z czasem coraz więcej przedsiębiorstw górniczych zaczyna wykorzystywać kompas przy wytyczaniu tras tuneli pod ziemią.<ref name="OHistorie"/>
			* 1269 r. Francuski uczony [[wikipedia:Peter_Peregrinus\|Peter Peregrinus]] w księdze ''"Epistola de magnete"'' opisuje kompas z igłą zamocowaną na pionowej osi umieszczoną w szklanym pudełku.

	== Ciekawostki ==		== Ciekawostki ==
Linia 26:		Linia 30:
	* Inni wierzyli, w tym [[wikipedia:pl:Krzysztof_Kolumb\|Krzysztof Kolumb]], że wskazaniami igły rządzi Gwiazda Północna.		* Inni wierzyli, w tym [[wikipedia:pl:Krzysztof_Kolumb\|Krzysztof Kolumb]], że wskazaniami igły rządzi Gwiazda Północna.
	* Bardzo zbliżone tezy na temat magnetyzmu ziemi, do obecnie potwierdzonych teorii, przedstawił na przełomie [[XVI]] i [[XVII]] wieku angielski lekarz William Gilbert.		* Bardzo zbliżone tezy na temat magnetyzmu ziemi, do obecnie potwierdzonych teorii, przedstawił na przełomie [[XVI]] i [[XVII]] wieku angielski lekarz William Gilbert.


	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==
	<references/>		<references/>

Sauron o 10:06, 21 lip 2011

2011-07-21T10:06:21Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:06, 21 lip 2011
Linia 2:		Linia 2:

	[[Plik:Almanach_LapisPolaris.jpg\|thumb\|350px\|Wynalezienie kompasu, ilustracja z XVI wieku]]		[[Plik:Almanach_LapisPolaris.jpg\|thumb\|350px\|Wynalezienie kompasu, ilustracja z XVI wieku]]

			== Historia ==
			* ok. 550 r. p.n.e. Tales zaobserwował pierwsze zjawisko magnetyzmu. Zauważył, że bursztyn potarty suknem może przyciągać inne przedmioty, np. słomkę, pióro itp. Wprawdzie wyciągnął z tego fałszywy wniosek, że skoro może poruszać inne przedmioty, to posiada duszę...<ref name="OHistorie"/>
			* III w. p.n.e. Jeden z wczesnych zapisów o użyciu róży składającej się z 12 wiatrów pochodzi od Timostenesa z Rodos, greckiego admirała.

			=== Chiny ===
			* IV w. p.n.e. Jedna z najwcześniejszych wzmianek w chińskiej literaturze dotycząca magnetyzmu. W księdze pt. "Book of the Devil Valley Master" zapisano zdanie: „magnetyt przyciąga żelazo”.<ref name="OHistorie">"Odkryj Historię cz. 47", "KOMPAS
			MAGNETYCZNY DROGOWSKAZ", Piotr Kawalerowicz</ref>
			* 221–206 r. p.n.e. W Chinach podczas panowania dynastii Qin prawdopodobnie powstał pierwszy magnetyczny kompas.
			* 20–100 r. W chińskiej księdze Lun-heng opisano zjawisko magnetycznego oddziaływania igły i magnetytu.
			* 83 r. W zapiskach kronikarza chińskiej dynastii Han pojawiają się pierwsze zapiski o magicznych łyżeczkach wskazujących południe. Od tego momentu informacje o „magicznych rzeczach” wskazujących kierunki geograficzne pojawiały się w różnych pismach chińskich i indyjskich.
			* [[VIII]] w. W Chinach wynaleziono i zaczęto używać igły magnetycznej – urządzenia wskazującego magnetyczną północ. Igła magnetyczna miała zwykle kształt małej rybki pływającej w naczyniu z wodą.
			* 1040–44 r. W zapiskach z czasów dynastii Song znajduje się opis urządzenia ze stali nazwanego „ryba wskazująca południe”, które jest zalecane „do orientacji w terenie w przypadku nieprzeniknionych ciemności”.<ref name="OHistorie"/>
			* 1086 r. Pierwsze doniesienie odnoszące się do namagnesowania igły. W eseju pt. Dream Pool Essays chiński nadworny uczony Shen Kuo zawarł szczegółowy opis, jak namagnetyzował igłę przez pocieranie jej końca magnetytem. Tak spreparowaną wskazówkę powiesił na pojedynczej nawoskowanej jedwabnej nici, mocując ją na środku. Shen Kuo zauważył, że igła przygotowana w ten sposób czasami wskazywała na południe, czasami na północ.<ref name="OHistorie"/>
			* 1119 r. Najwcześniej zarejestrowane faktyczne użycie igły magnetycznej (unoszącej się na wodzie w naczyniu) dla celów nawigacyjnych opisano w książce Zhu Yu pt. "Pingzhou Table Talks": ''„Nawigator rozpoznaje kierunki (geografię) nocą patrząc na gwiazdy a za dnia na Słońce. Gdy jest ciemno i chmurno – patrzy w kompas”''.

			=== Europa ===
			* 1190 r. W dziele pt. ''"De naturis rerum"'' (O naturze rzeczy) Alexandra Neckamana pojawia się pierwsza w Europie wzmianka o igle magnetycznej i jej wykorzystaniu w żegludze. Opisuje umieszczony na statku ''„wskaźnik kierunku, który pozwala żeglować nawet gdy Gwiazda Polarna jest zasłonięta przez chmury”''.

	== Ciekawostki ==		== Ciekawostki ==

Sauron o 08:34, 21 lip 2011

2011-07-21T08:34:25Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:34, 21 lip 2011
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kompas]], jak wiele innych przydatnych urządzeń, zostało wynalezione w Chinach. Na samym początku [[XII]] wieku został przywieziony do Europy. Bez niego nie byłoby wypraw Vasco De Gamy, Kolumba, Magelana i setek mniej znanych ekspedycji epoki wielkich odkryć geograficznych. <ref> "Wiedza i Życie" kwiecień, 2010. "O pogoni za biegunem", str. 34, Andrzej Hołdys </ref>		[[Kompas]], jak wiele innych przydatnych urządzeń, zostało wynalezione w Chinach. Na samym początku [[XII]] wieku został przywieziony do Europy. Bez niego nie byłoby wypraw Vasco De Gamy, Kolumba, Magelana i setek mniej znanych ekspedycji epoki wielkich odkryć geograficznych. <ref> "Wiedza i Życie" kwiecień, 2010. "O pogoni za biegunem", str. 34, Andrzej Hołdys </ref>

			[[Plik:Almanach_LapisPolaris.jpg\|thumb\|350px\|Wynalezienie kompasu, ilustracja z XVI wieku]]

	== Ciekawostki ==		== Ciekawostki ==

Sauron o 13:08, 20 lip 2011

2011-07-20T13:08:17Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:08, 20 lip 2011
Linia 8:		Linia 8:
	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==
	<references/>		<references/>

			== Na pozniej ==
			http://www.gavagai.pl/chiny/faming_zhinanzhen.php
			http://en.wikipedia.org/wiki/Compass#cite_ref-Li_Shu-hua_180_12-0

Sauron o 10:50, 4 kwi 2010

2010-04-04T10:50:41Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:50, 4 kwi 2010
Linia 5:		Linia 5:
	* Szesnastowieczni marynarze wierzyli, że gdzieś daleko na północy znajduje się magnetyczna góra (lub wyspa), która przyciąga igłę kompasu.		* Szesnastowieczni marynarze wierzyli, że gdzieś daleko na północy znajduje się magnetyczna góra (lub wyspa), która przyciąga igłę kompasu.
	* Inni wierzyli, w tym [[wikipedia:pl:Krzysztof_Kolumb\|Krzysztof Kolumb]], że wskazaniami igły rządzi Gwiazda Północna.		* Inni wierzyli, w tym [[wikipedia:pl:Krzysztof_Kolumb\|Krzysztof Kolumb]], że wskazaniami igły rządzi Gwiazda Północna.
	* Bardzo zbliżone tezy na temat magnetyzmu ziemi, do obecnie potwierdzonych teorii, przedstawił na przełomie [[XVI]] i [[XVII] wieku angielski lekarz William Gilbert.		* Bardzo zbliżone tezy na temat magnetyzmu ziemi, do obecnie potwierdzonych teorii, przedstawił na przełomie [[XVI]] i [[XVII]] wieku angielski lekarz William Gilbert.
	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==
	<references/>		<references/>

Sauron o 10:49, 4 kwi 2010

2010-04-04T10:49:43Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:49, 4 kwi 2010
Linia 3:		Linia 3:
	== Ciekawostki ==		== Ciekawostki ==
	* Na angielskich statkach, surowo karano zbliżanie się marynarzy do kompasu, po zjedzeniu czosnku. Uważano bowiem, że woń czosnku może wpłynąć na jego działanie.		* Na angielskich statkach, surowo karano zbliżanie się marynarzy do kompasu, po zjedzeniu czosnku. Uważano bowiem, że woń czosnku może wpłynąć na jego działanie.
			* Szesnastowieczni marynarze wierzyli, że gdzieś daleko na północy znajduje się magnetyczna góra (lub wyspa), która przyciąga igłę kompasu.
			* Inni wierzyli, w tym [[wikipedia:pl:Krzysztof_Kolumb\|Krzysztof Kolumb]], że wskazaniami igły rządzi Gwiazda Północna.
			* Bardzo zbliżone tezy na temat magnetyzmu ziemi, do obecnie potwierdzonych teorii, przedstawił na przełomie [[XVI]] i [[XVII] wieku angielski lekarz William Gilbert.
	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==
	<references/>		<references/>