Klej - Historia wersji

Sauron: /* Historia */

2015-11-30T22:13:52Z

Historia

← poprzednia wersja		Wersja z 00:13, 1 gru 2015
Linia 11:		Linia 11:

	'''(2400 lat p.n.e.)''' Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano [[Klej\|klejem]] by atrament lepiej przylegał.		'''(2400 lat p.n.e.)''' Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano [[Klej\|klejem]] by atrament lepiej przylegał.

			'''(3000 lat p.n.e.)''' Najstarszy przypadek używania w Europie [[Klej\|kleju]] pochodzenia zwierzęcego odkryto podczas specjalistycznych badań [[Łuk\|łuku]], który ponad 5000 lat leżał w mule u brzegów [[:pl:Jezioro_Zuryskie\|Jeziora Zuryskiego]] w [[:pl:Szwajcaria\|Szwajcarii]]<ref>{{cite web\|last1=Pastuszka\|first1=Wojciech\|title=Prehistoryczny klej znad Jeziora Zuryskiego\|url=http://archeowiesci.pl/2015/11/30/prehistoryczny-klej-znad-jeziora-zuryskiego-subskrypcja/\|website=Archeowieści\|accessdate=30 Listopad 2015}}</ref>.

	'''(ponad 24 tys. lat temu)''' Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek [[:pl:Neandertalczyk\|neandertalski]] używał przy produkcji swych narzędzi [[Klej\|kleju]]. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>		'''(ponad 24 tys. lat temu)''' Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek [[:pl:Neandertalczyk\|neandertalski]] używał przy produkcji swych narzędzi [[Klej\|kleju]]. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>

Sauron: /* Historia */

2012-09-06T06:30:32Z

Historia

← poprzednia wersja		Wersja z 08:30, 6 wrz 2012
Linia 6:		Linia 6:

	== Historia ==		== Historia ==
	''([[I]] wiek)'' Niedawno (podczas renowacji hełmu) okazało się, że [[Klej\|klej]] sprzed 2000 lat trzyma do dzisiaj! Naukowcy z Bonn, analizując hełm znaleziony w roku 1986 w [[:pl:Nadrenia\|Nadrenii]] w [[:pl:Nadrenia_Północna-Westfalia\|Północnej Westfalii]] stwierdzili, że zdobiące go liście laurowe zostały do niego przyklejone. Prawdopodobnie [[Klej\|klej]] powstał ze zmieszania [[:pl:Bitum\|bitumu]] (lepkiej substancji organicznej), substancji żywicznych i tłuszczu zwierzęcego - niestety nie udało się opracować receptury Rzymian.		'''([[I]] wiek)''' Niedawno (podczas renowacji hełmu) okazało się, że [[Klej\|klej]] sprzed 2000 lat trzyma do dzisiaj! Naukowcy z Bonn, analizując hełm znaleziony w roku 1986 w [[:pl:Nadrenia\|Nadrenii]] w [[:pl:Nadrenia_Północna-Westfalia\|Północnej Westfalii]] stwierdzili, że zdobiące go liście laurowe zostały do niego przyklejone. Prawdopodobnie [[Klej\|klej]] powstał ze zmieszania [[:pl:Bitum\|bitumu]] (lepkiej substancji organicznej), substancji żywicznych i tłuszczu zwierzęcego - niestety nie udało się opracować receptury Rzymian.

	''(1500 lat p.n.e.)'' Klejenie drewna, skór i papirusów było praktykowane już w starożytności. W Egipcie 1500 lat p.n.e. stosowany był klej żelatynowy otrzymywany ze skór zwierzęcych lub kości. Starożytni Egipcjanie, Grecy i Chińczycy używali również do klejenia [[Kazeina\|kazeiny]] otrzymywanej z mleka. W Rzymie - jak informuje [[wikipedia:pl:Pliniusz_Starszy\|Pliniusz Starszy]] ([[I]] wiek) w swym dziele ''"Naturalis historia"'' - sporządzano klej przez gotowanie skór.		'''(1500 lat p.n.e.)''' Klejenie drewna, skór i papirusów było praktykowane już w starożytności. W Egipcie 1500 lat p.n.e. stosowany był klej żelatynowy otrzymywany ze skór zwierzęcych lub kości. Starożytni Egipcjanie, Grecy i Chińczycy używali również do klejenia [[Kazeina\|kazeiny]] otrzymywanej z mleka. W Rzymie - jak informuje [[wikipedia:pl:Pliniusz_Starszy\|Pliniusz Starszy]] ([[I]] wiek) w swym dziele ''"Naturalis historia"'' - sporządzano klej przez gotowanie skór.

	''(2400 lat p.n.e.)'' Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano klejem by atrament lepiej przylegał.		'''(2400 lat p.n.e.)''' Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano [[Klej\|klejem]] by atrament lepiej przylegał.

	''(ponad 24 tys. lat temu)'' Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek [[:pl:Neandertalczyk\|neandertalski]] używał przy produkcji swych narzędzi [[Klej\|kleju]]. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>		'''(ponad 24 tys. lat temu)''' Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek [[:pl:Neandertalczyk\|neandertalski]] używał przy produkcji swych narzędzi [[Klej\|kleju]]. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>

	''(ponad 38 tys. lat temu)'' Podczas badań nad kamiennymi ostrzami z [[:en:Sibudu_Cave\|jaskini Sibudu]] w [[:pl:KwaZulu-Natal\|KwaZulu-Natal]] (północne [[:pl:Republika_Południowej_Afryki\|RPA]], Afryka) odkryto, że kamienne groty osadzane w broni były mocowane za pomocą mieszanki gumy akacjowej (guma arabska) i [[:pl:Ochra\|ochry]]. Eksperymenty prowadzone przez archeologów doprowadziły do odkrycia odpowiednich proporcji składników jakich używano 77-38 tys. lat temu wraz z pierwszym, znanym klejem dwuskładnikowym.<ref>{{cytuj pismo \| nazwisko = Pastuszka \| imię = Wojciech \| tytuł = Jaskoniowiec inżynier i artysta \| czasopismo = Wiedz i życie \| wydawca = Prószyński Media \| wolumin = 9(933)/2012 \| strony = 43}}</ref>		'''(ponad 38 tys. lat temu)''' Podczas badań nad kamiennymi ostrzami z [[:en:Sibudu_Cave\|jaskini Sibudu]] w [[:pl:KwaZulu-Natal\|KwaZulu-Natal]] (północne [[:pl:Republika_Południowej_Afryki\|RPA]], Afryka) odkryto, że kamienne groty osadzane w broni były mocowane za pomocą mieszanki gumy akacjowej (guma arabska) i [[:pl:Ochra\|ochry]]. Eksperymenty prowadzone przez archeologów doprowadziły do odkrycia odpowiednich proporcji składników jakich używano 77-38 tys. lat temu wraz z pierwszym, znanym [[Klej\|klejem]] dwuskładnikowym.<ref>{{cytuj pismo \| nazwisko = Pastuszka \| imię = Wojciech \| tytuł = Jaskoniowiec inżynier i artysta \| czasopismo = Wiedz i życie \| wydawca = Prószyński Media \| wolumin = 9(933)/2012 \| strony = 43}}</ref>

	== Różne kleje ==		== Różne kleje ==

Sauron: /* Historia */

2012-09-06T06:29:13Z

Historia

← poprzednia wersja		Wersja z 08:29, 6 wrz 2012
Linia 6:		Linia 6:

	== Historia ==		== Historia ==
			''([[I]] wiek)'' Niedawno (podczas renowacji hełmu) okazało się, że [[Klej\|klej]] sprzed 2000 lat trzyma do dzisiaj! Naukowcy z Bonn, analizując hełm znaleziony w roku 1986 w [[:pl:Nadrenia\|Nadrenii]] w [[:pl:Nadrenia_Północna-Westfalia\|Północnej Westfalii]] stwierdzili, że zdobiące go liście laurowe zostały do niego przyklejone. Prawdopodobnie [[Klej\|klej]] powstał ze zmieszania [[:pl:Bitum\|bitumu]] (lepkiej substancji organicznej), substancji żywicznych i tłuszczu zwierzęcego - niestety nie udało się opracować receptury Rzymian.

	Klejenie drewna, skór i papirusów było praktykowane już w starożytności. W Egipcie 1500 lat p.n.e. stosowany był klej żelatynowy otrzymywany ze skór zwierzęcych lub kości. Starożytni Egipcjanie, Grecy i Chińczycy używali również do klejenia [[Kazeina\|kazeiny]] otrzymywanej z mleka. W Rzymie - jak informuje [[wikipedia:pl:Pliniusz_Starszy\|Pliniusz Starszy]] ([[I]] wiek) w swym dziele ''"Naturalis historia"'' - sporządzano klej przez gotowanie skór.		''(1500 lat p.n.e.)'' Klejenie drewna, skór i papirusów było praktykowane już w starożytności. W Egipcie 1500 lat p.n.e. stosowany był klej żelatynowy otrzymywany ze skór zwierzęcych lub kości. Starożytni Egipcjanie, Grecy i Chińczycy używali również do klejenia [[Kazeina\|kazeiny]] otrzymywanej z mleka. W Rzymie - jak informuje [[wikipedia:pl:Pliniusz_Starszy\|Pliniusz Starszy]] ([[I]] wiek) w swym dziele ''"Naturalis historia"'' - sporządzano klej przez gotowanie skór.

	Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano klejem by atrament lepiej przylegał.		''(2400 lat p.n.e.)'' Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano klejem by atrament lepiej przylegał.

	~~Niedawno~~ (~~podczas renowacji hełmu~~) ~~okazało się, że klej sprzed 2000 lat trzyma do dzisiaj! Naukowcy z Bonn, analizując hełm znaleziony w roku 1986~~ w [[:pl:~~Nadrenia~~\|~~Nadrenii~~]] ~~w Północnej Westfalii stwierdzili~~, że ~~zdobiące go liście laurowe zostały do niego przyklejone~~. ~~Prawdopodobnie~~ klej ~~powstał ze zmieszania bitumu (lepkiej substancji organicznej)~~, ~~substancji żywicznych i tłuszczu zwierzęcego - niestety~~ nie ~~udało się opracować receptury Rzymian~~.		''(ponad 24 tys. lat temu)'' Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek [[:pl:Neandertalczyk\|neandertalski]] używał przy produkcji swych narzędzi [[Klej\|kleju]]. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>

	~~Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek neandertalski używał przy produkcji swych narzędzi kleju~~. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>		''(ponad 38 tys. lat temu)'' Podczas badań nad kamiennymi ostrzami z [[:en:Sibudu_Cave\|jaskini Sibudu]] w [[:pl:KwaZulu-Natal\|KwaZulu-Natal]] (północne [[:pl:Republika_Południowej_Afryki\|RPA]], Afryka) odkryto, że kamienne groty osadzane w broni były mocowane za pomocą mieszanki gumy akacjowej (guma arabska) i [[:pl:Ochra\|ochry]]. Eksperymenty prowadzone przez archeologów doprowadziły do odkrycia odpowiednich proporcji składników jakich używano 77-38 tys. lat temu wraz z pierwszym, znanym klejem dwuskładnikowym.<ref>{{cytuj pismo \| nazwisko = Pastuszka \| imię = Wojciech \| tytuł = Jaskoniowiec inżynier i artysta \| czasopismo = Wiedz i życie \| wydawca = Prószyński Media \| wolumin = 9(933)/2012 \| strony = 43}}</ref>

	Podczas badań nad kamiennymi ostrzami z [[:en:Sibudu_Cave\|jaskini Sibudu]] w [[:pl:KwaZulu-Natal\|KwaZulu-Natal]] (północne [[:pl:Republika_Południowej_Afryki\|RPA]], Afryka) odkryto, że kamienne groty osadzane w broni były mocowane za pomocą mieszanki gumy akacjowej (guma arabska) i [[:pl:Ochra\|ochry]]. Eksperymenty prowadzone przez archeologów doprowadziły do odkrycia odpowiednich proporcji składników jakich używano 77-38 tys. lat temu wraz z pierwszym, znanym klejem dwuskładnikowym.</ref>~~WiZ~~</ref>

	== Różne kleje ==		== Różne kleje ==

Sauron: /* Historia */

2012-09-05T14:00:13Z

Historia

← poprzednia wersja		Wersja z 16:00, 5 wrz 2012
Linia 11:		Linia 11:
	Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano klejem by atrament lepiej przylegał.		Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano klejem by atrament lepiej przylegał.

	Niedawno (podczas renowacji hełmu) okazało się, że klej sprzed 2000 lat trzyma do dzisiaj! Naukowcy z Bonn, analizując hełm znaleziony w roku 1986 w Nadrenii w Północnej Westfalii stwierdzili, że zdobiące go liście laurowe zostały do niego przyklejone. Prawdopodobnie klej powstał ze zmieszania bitumu (lepkiej substancji organicznej), substancji żywicznych i tłuszczu zwierzęcego - niestety nie udało się opracować receptury Rzymian.		Niedawno (podczas renowacji hełmu) okazało się, że klej sprzed 2000 lat trzyma do dzisiaj! Naukowcy z Bonn, analizując hełm znaleziony w roku 1986 w [[:pl:Nadrenia\|Nadrenii]] w Północnej Westfalii stwierdzili, że zdobiące go liście laurowe zostały do niego przyklejone. Prawdopodobnie klej powstał ze zmieszania bitumu (lepkiej substancji organicznej), substancji żywicznych i tłuszczu zwierzęcego - niestety nie udało się opracować receptury Rzymian.

	Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek neandertalski używał przy produkcji swych narzędzi kleju. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>		Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek neandertalski używał przy produkcji swych narzędzi kleju. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>

			Podczas badań nad kamiennymi ostrzami z [[:en:Sibudu_Cave\|jaskini Sibudu]] w [[:pl:KwaZulu-Natal\|KwaZulu-Natal]] (północne [[:pl:Republika_Południowej_Afryki\|RPA]], Afryka) odkryto, że kamienne groty osadzane w broni były mocowane za pomocą mieszanki gumy akacjowej (guma arabska) i [[:pl:Ochra\|ochry]]. Eksperymenty prowadzone przez archeologów doprowadziły do odkrycia odpowiednich proporcji składników jakich używano 77-38 tys. lat temu wraz z pierwszym, znanym klejem dwuskładnikowym.</ref>WiZ</ref>

	== Różne kleje ==		== Różne kleje ==

Sauron: Przeredagowanie artykułu, dodanie histori etc.

2010-11-19T13:05:50Z

Przeredagowanie artykułu, dodanie histori etc.

← poprzednia wersja		Wersja z 15:05, 19 lis 2010
Linia 1:		Linia 1:
	~~'''~~Klej~~'''~~ jest to substancja, która krzepnąc łączy ze sobą dwie powierzchnie.		[[Klej]] jest to substancja, która krzepnąc łączy ze sobą dwie klejone powierzchnie.

	Klej ~~można podzielić~~ ze względu na ~~sposób łączenia:~~		Istnieje szereg kryteriów grupujących [[Klej\|kleje]] (ze względu na pochodzenie, ilość składników, materiały które potrafi skleić etc.), najprostszym jest klasyfikacja ze względu na reagowanie z łączonym materiałem:
	* substancja o dużej lepkości, ~~która wsiąka w obie klejone płaszczyzny i podczas krzepnięcia łączy je (trwałość spoiwa zależna jest od wytrzymałości materiału w który wsiąkł klej~~, ~~oraz samego kleju po scaleniu~~)		* Kleje rozpuszczalnikowe - to substancja będąca rozpuszczalnikiem jednej, lub obu płaszczyzn klejonego materiału, która w sposób odwracalny (umożliwiający ponowne zakrzepnięcie) rozpuszcza niewielka ilość materiału w celu wytworzenia lepiszcza.
	* substancja będąca rozpuszczalnikiem jednej, lub obu płaszczyzn klejonego materiału, która w sposób odwracalny (umożliwiający ponowne zakrzepnięcie) rozpuszcza niewielka ilość materiału w celu wytworzenia lepiszcza.		* Kleje adhezyjne - to substancja o dużej lepkości (która mogą również wsiąkać w obie klejone płaszczyzny) które podczas krzepnięcia łączą je (trwałość spoiwa zależna jest od wytrzymałości materiału w który wsiąkł [[Klej\|klej]], oraz samego kleju po scaleniu).

	~~Obecnie istnieją jeszcze podziały~~ kleju ~~ze względu na jego pochodzenie, jednak na nasze potrzeby będziemy zajmować się wyłącznie klejem naturalnym~~.

	== Historia ==		== Historia ==

	~~Pierwsze znalezione świadectwa używania kleju~~ w ~~konstrukcjach i narzędziach pochodzą z Egiptu z około 1500r~~. p.n.e. ~~Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e~~.~~) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki~~, ~~wody~~ i ~~octu~~ do ~~sklejanie ze sobą papirusów~~ - ~~tak stworzone zwoje~~ (~~liczące nawet do dwudziestu arkuszy~~) ~~ponownie pokrywano klejem by atrament lepiej przylegał~~.		Klejenie drewna, skór i papirusów było praktykowane już w starożytności. W Egipcie 1500 lat p.n.e. stosowany był klej żelatynowy otrzymywany ze skór zwierzęcych lub kości. Starożytni Egipcjanie, Grecy i Chińczycy używali również do klejenia [[Kazeina\|kazeiny]] otrzymywanej z mleka. W Rzymie - jak informuje [[wikipedia:pl:Pliniusz_Starszy\|Pliniusz Starszy]] ([[I]] wiek) w swym dziele ''"Naturalis historia"'' - sporządzano klej przez gotowanie skór.


	~~== Różne kleje ==~~		Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano klejem by atrament lepiej przylegał.

	~~'''Karuk'''~~ klej ~~uzyskiwany~~ w ~~drodze przerobu pęcherzy pławnych ryb~~. ~~Historycznie wytwarzany~~ i ~~używany w Europie wschodniej oraz Azji~~.		Niedawno (podczas renowacji hełmu) okazało się, że klej sprzed 2000 lat trzyma do dzisiaj! Naukowcy z Bonn, analizując hełm znaleziony w roku 1986 w Nadrenii w Północnej Westfalii stwierdzili, że zdobiące go liście laurowe zostały do niego przyklejone. Prawdopodobnie klej powstał ze zmieszania bitumu (lepkiej substancji organicznej), substancji żywicznych i tłuszczu zwierzęcego - niestety nie udało się opracować receptury Rzymian.

	~~'''Glutyna''' jest~~ to klej ~~kostny lub skórny używany głównie do klejenia drewna i skór~~. ~~Stosuje się go na gorąco~~.		Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek neandertalski używał przy produkcji swych narzędzi kleju. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>

	~~'''Klajstry''' są to~~ kleje ~~powstające przez rozpuszczenie mąki żytniej lub pszennej w gorącej wodzie (mogą wystąpić również inne dodatki utrwalające bądź konserwujące)~~		== Różne kleje ==
	* Specyficznym "klajstrem" jest "klajster krochmalowy". Najlepszy otrzymuje się go z [[Ryż\|ryżu]], zwykły z [[Ziemniak\|ziemniaków]], a także z kasztana i pszenicy. Chcąc otrzymać klej bierze się na 1 część krochmalu 8 ÷ 10 części wody. Mieszaninę stawia się na ogniu i mieszając, grzeje się aż do wrzenia. Dla elastyczności można dodać [[Gliceryna\|gliceryny]]. Klajster krochmalowy łatwo rozpuszcza się w wodzie. Jest jednak odporny na wilgoć. Na spoiwo nie nadaje się, gdyż jest mało ciągliwy. Można to poprawić dodając oleju żywicznego. Krochmal taki staje się po wyschnięciu nierozpuszczalny w wodzie.

	'''Żywiczne''' kleje pochodzące z żywicy drzew lub składników pochodzenia żywicznego ([[Kalafonia\|kalafonia]]). Stosowane głównie do uszczelniania i impregnacji drewna (budowa statków), produkcji papieru, oraz np. w Japonii i Chinach do wytwarzania naczyń (laka).		* '''Karuk''' klej uzyskiwany w drodze przerobu pęcherzy pławnych ryb. Historycznie wytwarzany i używany w Europie wschodniej oraz Azji.
	* ~~guma~~ arabska - Jest produktem wydzielanym przez tropikalne akacje. Najlepszy gatunek pochodzi z akacji senegalskich (Kordofan Gummi). Przechowywany jest w postaci bezbarwnych lub lekko brązowych kawałków, które przed użyciem rozpuszcza się w zimnej wodzie. W celu otrzymania kleju na jedną część gumy arabskiej bierze się dwie części gorącej wody, w której ona się doskonale rozpuszcza. Po upływie jednego dnia klej jest gotowy do użytku. Przechowuje się przez długi czas bez środków konserwujących. Dla dodania elastyczności do 100 części gumy arabskiej dodaje się 15 części gliceryny.		* '''Glutyna''' jest to klej kostny lub skórny używany głównie do klejenia drewna i skór. Stosuje się go na gorąco.
	* ~~klej~~ wiśniowy - otrzymywany z żywicy drzew wiśniowych (ale także innych drzew liściastych). Ciemniejszy od gumy arabskiej, lecz mocniejszy od niej i mniej kruchy. Rozpuszcza się z trudem w zimnej wodzie.		* '''Klajstry''' są to kleje powstające przez rozpuszczenie mąki żytniej lub pszennej w gorącej wodzie (mogą wystąpić również inne dodatki utrwalające bądź konserwujące)
			** Specyficznym "klajstrem" jest "klajster krochmalowy". Najlepszy otrzymuje się go z [[Ryż\|ryżu]], zwykły z [[Ziemniak\|ziemniaków]], a także z kasztana i pszenicy.
			*'''Żywiczne''' kleje pochodzące z żywicy drzew lub składników pochodzenia żywicznego ([[Kalafonia\|kalafonia]]). Stosowane głównie do uszczelniania i impregnacji drewna (budowa statków), produkcji papieru, oraz np. w Japonii i Chinach do wytwarzania naczyń (laka).
			* '''Guma arabska''' - Jest produktem wydzielanym przez tropikalne akacje. Najlepszy gatunek pochodzi z akacji senegalskich (Kordofan Gummi). Przechowywany jest w postaci bezbarwnych lub lekko brązowych kawałków, które przed użyciem rozpuszcza się w zimnej wodzie. W celu otrzymania kleju na jedną część gumy arabskiej bierze się dwie części gorącej wody, w której ona się doskonale rozpuszcza. Po upływie jednego dnia klej jest gotowy do użytku. Przechowuje się przez długi czas bez środków konserwujących. Dla dodania elastyczności do 100 części gumy arabskiej dodaje się 15 części gliceryny.
			* '''Klej wiśniowy''' - otrzymywany z żywicy drzew wiśniowych (ale także innych drzew liściastych). Ciemniejszy od gumy arabskiej, lecz mocniejszy od niej i mniej kruchy. Rozpuszcza się z trudem w zimnej wodzie.

	== Wytwarzanie klejów ==		== Wytwarzanie klejów ==
			* Klajster - chcąc otrzymać klej bierze się na 1 część krochmalu 8 ÷ 10 części wody. Mieszaninę stawia się na ogniu i mieszając, grzeje się aż do wrzenia. Dla elastyczności można dodać [[Gliceryna\|gliceryny]]. Klajster krochmalowy łatwo rozpuszcza się w wodzie. Jest jednak odporny na wilgoć. Na spoiwo nie nadaje się, gdyż jest mało ciągliwy. Można to poprawić dodając oleju żywicznego. Krochmal taki staje się po wyschnięciu nierozpuszczalny w wodzie.
	* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVII._O_płytach_do_ołtarzy_i_do_drzwi,_oraz_o_kleju_z_twarogu.\|Klej z twarogu (kazeinowy)]], patrz również - [[Kazeina]].		* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVII._O_płytach_do_ołtarzy_i_do_drzwi,_oraz_o_kleju_z_twarogu.\|Klej z twarogu (kazeinowy)]], patrz również - [[Kazeina]].
	* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVIII._O_kleju_ze_skór_i_z_rogu_jeleniego.\|Klej ze skóry i rogu jeleniego]]		* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVIII._O_kleju_ze_skór_i_z_rogu_jeleniego.\|Klej ze skóry i rogu jeleniego]]

			== Patrz dalej ==
			* [[wikipedia:pl:Klej\|Klej]] w Wikipedia.org

			== Bibliografia ==
			<references/>

			----
	<br>		<br>
	[[Kategoria:Rzemieślnictwo]]		[[Kategoria:Rzemieślnictwo]]

Sauron: /* Wytwarzanie klejów */

2010-06-14T11:58:35Z

Wytwarzanie klejów

← poprzednia wersja		Wersja z 13:58, 14 cze 2010
Linia 26:		Linia 26:

	== Wytwarzanie klejów ==		== Wytwarzanie klejów ==
	* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVII._O_płytach_do_ołtarzy_i_do_drzwi,_oraz_o_kleju_z_twarogu.\|Klej z twarogu]]		* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVII._O_płytach_do_ołtarzy_i_do_drzwi,_oraz_o_kleju_z_twarogu.\|Klej z twarogu (kazeinowy)]], patrz również - [[Kazeina]].
	* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVIII._O_kleju_ze_skór_i_z_rogu_jeleniego.\|Klej ze skóry i rogu jeleniego]]		* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVIII._O_kleju_ze_skór_i_z_rogu_jeleniego.\|Klej ze skóry i rogu jeleniego]]
	<br>		<br>
	[[Kategoria:Rzemieślnictwo]]		[[Kategoria:Rzemieślnictwo]]

Sauron: /* Różne kleje */

2010-06-12T13:51:33Z

Różne kleje

← poprzednia wersja		Wersja z 15:51, 12 cze 2010
Linia 19:		Linia 19:

	'''Klajstry''' są to kleje powstające przez rozpuszczenie mąki żytniej lub pszennej w gorącej wodzie (mogą wystąpić również inne dodatki utrwalające bądź konserwujące)		'''Klajstry''' są to kleje powstające przez rozpuszczenie mąki żytniej lub pszennej w gorącej wodzie (mogą wystąpić również inne dodatki utrwalające bądź konserwujące)
	* Specyficznym "klajstrem" jest "klajster krochmalowy". Najlepszy otrzymuje się go z ryżu, zwykły z ~~kartofli~~, a także z kasztana i pszenicy. Chcąc otrzymać klej bierze się na 1 część krochmalu 8 ÷ 10 części wody. Mieszaninę stawia się na ogniu i mieszając, grzeje się aż do wrzenia. Dla elastyczności można dodać gliceryny. Klajster krochmalowy łatwo rozpuszcza się w wodzie. Jest jednak odporny na wilgoć. Na spoiwo nie nadaje się, gdyż jest mało ciągliwy. Można to poprawić dodając oleju żywicznego. Krochmal taki staje się po wyschnięciu nierozpuszczalny w wodzie.		* Specyficznym "klajstrem" jest "klajster krochmalowy". Najlepszy otrzymuje się go z [[Ryż\|ryżu]], zwykły z [[Ziemniak\|ziemniaków]], a także z kasztana i pszenicy. Chcąc otrzymać klej bierze się na 1 część krochmalu 8 ÷ 10 części wody. Mieszaninę stawia się na ogniu i mieszając, grzeje się aż do wrzenia. Dla elastyczności można dodać [[Gliceryna\|gliceryny]]. Klajster krochmalowy łatwo rozpuszcza się w wodzie. Jest jednak odporny na wilgoć. Na spoiwo nie nadaje się, gdyż jest mało ciągliwy. Można to poprawić dodając oleju żywicznego. Krochmal taki staje się po wyschnięciu nierozpuszczalny w wodzie.

	'''Żywiczne''' kleje pochodzące z żywicy drzew lub składników pochodzenia żywicznego (kalafonia). Stosowane głównie do uszczelniania i impregnacji drewna (budowa statków), produkcji papieru, oraz np. w Japonii i Chinach do wytwarzania naczyń (laka).		'''Żywiczne''' kleje pochodzące z żywicy drzew lub składników pochodzenia żywicznego ([[Kalafonia\|kalafonia]]). Stosowane głównie do uszczelniania i impregnacji drewna (budowa statków), produkcji papieru, oraz np. w Japonii i Chinach do wytwarzania naczyń (laka).
	* guma arabska - Jest produktem wydzielanym przez tropikalne akacje. Najlepszy gatunek pochodzi z akacji senegalskich (Kordofan Gummi). Przechowywany jest w postaci bezbarwnych lub lekko brązowych kawałków, które przed użyciem rozpuszcza się w zimnej wodzie. W celu otrzymania kleju na jedną część gumy arabskiej bierze się dwie części gorącej wody, w której ona się doskonale rozpuszcza. Po upływie jednego dnia klej jest gotowy do użytku. Przechowuje się przez długi czas bez środków konserwujących. Dla dodania elastyczności do 100 części gumy arabskiej dodaje się 15 części gliceryny.		* guma arabska - Jest produktem wydzielanym przez tropikalne akacje. Najlepszy gatunek pochodzi z akacji senegalskich (Kordofan Gummi). Przechowywany jest w postaci bezbarwnych lub lekko brązowych kawałków, które przed użyciem rozpuszcza się w zimnej wodzie. W celu otrzymania kleju na jedną część gumy arabskiej bierze się dwie części gorącej wody, w której ona się doskonale rozpuszcza. Po upływie jednego dnia klej jest gotowy do użytku. Przechowuje się przez długi czas bez środków konserwujących. Dla dodania elastyczności do 100 części gumy arabskiej dodaje się 15 części gliceryny.
	* klej wiśniowy - otrzymywany z żywicy drzew wiśniowych (ale także innych drzew liściastych). Ciemniejszy od gumy arabskiej, lecz mocniejszy od niej i mniej kruchy. Rozpuszcza się z trudem w zimnej wodzie.		* klej wiśniowy - otrzymywany z żywicy drzew wiśniowych (ale także innych drzew liściastych). Ciemniejszy od gumy arabskiej, lecz mocniejszy od niej i mniej kruchy. Rozpuszcza się z trudem w zimnej wodzie.

Sauron o 15:58, 24 wrz 2009

2009-09-24T15:58:19Z

← poprzednia wersja		Wersja z 17:58, 24 wrz 2009
Linia 30:		Linia 30:
	<br>		<br>
	[[Kategoria:Rzemieślnictwo]]		[[Kategoria:Rzemieślnictwo]]
	~~[[Kategoria:Artykuły techniczne]]~~

Sauron: /* Wytwarzanie klejów */

2009-09-24T15:19:28Z

Wytwarzanie klejów

← poprzednia wersja		Wersja z 17:19, 24 wrz 2009
Linia 26:		Linia 26:

	== Wytwarzanie klejów ==		== Wytwarzanie klejów ==
	* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVII.~~_O_p.C5.82ytach_do_o.C5.82tarzy_i_do_drzwi.2C_oraz_o_kleju_z_twarogu~~.\|Klej z twarogu]]		* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVII._O_płytach_do_ołtarzy_i_do_drzwi,_oraz_o_kleju_z_twarogu.\|Klej z twarogu]]
	* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVIII.~~_O_kleju_ze_sk.C3.B3r_i_z_rogu_jeleniego~~.\|Klej ze skóry i rogu jeleniego]]		* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVIII._O_kleju_ze_skór_i_z_rogu_jeleniego.\|Klej ze skóry i rogu jeleniego]]
	<br>		<br>
	[[Kategoria:Rzemieślnictwo]]		[[Kategoria:Rzemieślnictwo]]
	[[Kategoria:Artykuły techniczne]]		[[Kategoria:Artykuły techniczne]]

Sauron o 15:16, 24 wrz 2009

2009-09-24T15:16:57Z

← poprzednia wersja		Wersja z 17:16, 24 wrz 2009
Linia 26:		Linia 26:

	== Wytwarzanie klejów ==		== Wytwarzanie klejów ==
	* [[~~0_Sztukach_Rozmaitych_Ksi%C4%85g_Troje~~/~~Ksi%C4%99ga_I~~#XVII._O_p.C5.82ytach_do_o.C5.82tarzy_i_do_drzwi.2C_oraz_o_kleju_z_twarogu.\|Klej z twarogu]]		* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVII._O_p.C5.82ytach_do_o.C5.82tarzy_i_do_drzwi.2C_oraz_o_kleju_z_twarogu.\|Klej z twarogu]]
	* [[~~O_Sztukach_Rozmaitych_Ksi%C4%85g_Troje~~/~~Ksi%C4%99ga_I~~#XVIII._O_kleju_ze_sk.C3.B3r_i_z_rogu_jeleniego.\|Klej ze skóry i rogu jeleniego]]		* [[O_Sztukach_Rozmaitych_Ksiąg_Troje/Księga_I#XVIII._O_kleju_ze_sk.C3.B3r_i_z_rogu_jeleniego.\|Klej ze skóry i rogu jeleniego]]
	<br>		<br>
	[[Kategoria:Rzemieślnictwo]]		[[Kategoria:Rzemieślnictwo]]
	[[Kategoria:Artykuły techniczne]]		[[Kategoria:Artykuły techniczne]]

← poprzednia wersja		Wersja z 00:13, 1 gru 2015
Linia 11:		Linia 11:

	'''(2400 lat p.n.e.)''' Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano [[Klej\|klejem]] by atrament lepiej przylegał.		'''(2400 lat p.n.e.)''' Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano [[Klej\|klejem]] by atrament lepiej przylegał.

			'''(3000 lat p.n.e.)''' Najstarszy przypadek używania w Europie [[Klej\|kleju]] pochodzenia zwierzęcego odkryto podczas specjalistycznych badań [[Łuk\|łuku]], który ponad 5000 lat leżał w mule u brzegów [[:pl:Jezioro_Zuryskie\|Jeziora Zuryskiego]] w [[:pl:Szwajcaria\|Szwajcarii]]<ref>{{cite web\|last1=Pastuszka\|first1=Wojciech\|title=Prehistoryczny klej znad Jeziora Zuryskiego\|url=http://archeowiesci.pl/2015/11/30/prehistoryczny-klej-znad-jeziora-zuryskiego-subskrypcja/\|website=Archeowieści\|accessdate=30 Listopad 2015}}</ref>.

	'''(ponad 24 tys. lat temu)''' Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek [[:pl:Neandertalczyk\|neandertalski]] używał przy produkcji swych narzędzi [[Klej\|kleju]]. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>		'''(ponad 24 tys. lat temu)''' Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek [[:pl:Neandertalczyk\|neandertalski]] używał przy produkcji swych narzędzi [[Klej\|kleju]]. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>

← poprzednia wersja		Wersja z 08:30, 6 wrz 2012
Linia 6:		Linia 6:

	== Historia ==		== Historia ==
	''([[I]] wiek)'' Niedawno (podczas renowacji hełmu) okazało się, że [[Klej\|klej]] sprzed 2000 lat trzyma do dzisiaj! Naukowcy z Bonn, analizując hełm znaleziony w roku 1986 w [[:pl:Nadrenia\|Nadrenii]] w [[:pl:Nadrenia_Północna-Westfalia\|Północnej Westfalii]] stwierdzili, że zdobiące go liście laurowe zostały do niego przyklejone. Prawdopodobnie [[Klej\|klej]] powstał ze zmieszania [[:pl:Bitum\|bitumu]] (lepkiej substancji organicznej), substancji żywicznych i tłuszczu zwierzęcego - niestety nie udało się opracować receptury Rzymian.		'''([[I]] wiek)''' Niedawno (podczas renowacji hełmu) okazało się, że [[Klej\|klej]] sprzed 2000 lat trzyma do dzisiaj! Naukowcy z Bonn, analizując hełm znaleziony w roku 1986 w [[:pl:Nadrenia\|Nadrenii]] w [[:pl:Nadrenia_Północna-Westfalia\|Północnej Westfalii]] stwierdzili, że zdobiące go liście laurowe zostały do niego przyklejone. Prawdopodobnie [[Klej\|klej]] powstał ze zmieszania [[:pl:Bitum\|bitumu]] (lepkiej substancji organicznej), substancji żywicznych i tłuszczu zwierzęcego - niestety nie udało się opracować receptury Rzymian.

	''(1500 lat p.n.e.)'' Klejenie drewna, skór i papirusów było praktykowane już w starożytności. W Egipcie 1500 lat p.n.e. stosowany był klej żelatynowy otrzymywany ze skór zwierzęcych lub kości. Starożytni Egipcjanie, Grecy i Chińczycy używali również do klejenia [[Kazeina\|kazeiny]] otrzymywanej z mleka. W Rzymie - jak informuje [[wikipedia:pl:Pliniusz_Starszy\|Pliniusz Starszy]] ([[I]] wiek) w swym dziele ''"Naturalis historia"'' - sporządzano klej przez gotowanie skór.		'''(1500 lat p.n.e.)''' Klejenie drewna, skór i papirusów było praktykowane już w starożytności. W Egipcie 1500 lat p.n.e. stosowany był klej żelatynowy otrzymywany ze skór zwierzęcych lub kości. Starożytni Egipcjanie, Grecy i Chińczycy używali również do klejenia [[Kazeina\|kazeiny]] otrzymywanej z mleka. W Rzymie - jak informuje [[wikipedia:pl:Pliniusz_Starszy\|Pliniusz Starszy]] ([[I]] wiek) w swym dziele ''"Naturalis historia"'' - sporządzano klej przez gotowanie skór.

	''(2400 lat p.n.e.)'' Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano klejem by atrament lepiej przylegał.		'''(2400 lat p.n.e.)''' Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano [[Klej\|klejem]] by atrament lepiej przylegał.

	''(ponad 24 tys. lat temu)'' Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek [[:pl:Neandertalczyk\|neandertalski]] używał przy produkcji swych narzędzi [[Klej\|kleju]]. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>		'''(ponad 24 tys. lat temu)''' Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek [[:pl:Neandertalczyk\|neandertalski]] używał przy produkcji swych narzędzi [[Klej\|kleju]]. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>

	''(ponad 38 tys. lat temu)'' Podczas badań nad kamiennymi ostrzami z [[:en:Sibudu_Cave\|jaskini Sibudu]] w [[:pl:KwaZulu-Natal\|KwaZulu-Natal]] (północne [[:pl:Republika_Południowej_Afryki\|RPA]], Afryka) odkryto, że kamienne groty osadzane w broni były mocowane za pomocą mieszanki gumy akacjowej (guma arabska) i [[:pl:Ochra\|ochry]]. Eksperymenty prowadzone przez archeologów doprowadziły do odkrycia odpowiednich proporcji składników jakich używano 77-38 tys. lat temu wraz z pierwszym, znanym klejem dwuskładnikowym.<ref>{{cytuj pismo \| nazwisko = Pastuszka \| imię = Wojciech \| tytuł = Jaskoniowiec inżynier i artysta \| czasopismo = Wiedz i życie \| wydawca = Prószyński Media \| wolumin = 9(933)/2012 \| strony = 43}}</ref>		'''(ponad 38 tys. lat temu)''' Podczas badań nad kamiennymi ostrzami z [[:en:Sibudu_Cave\|jaskini Sibudu]] w [[:pl:KwaZulu-Natal\|KwaZulu-Natal]] (północne [[:pl:Republika_Południowej_Afryki\|RPA]], Afryka) odkryto, że kamienne groty osadzane w broni były mocowane za pomocą mieszanki gumy akacjowej (guma arabska) i [[:pl:Ochra\|ochry]]. Eksperymenty prowadzone przez archeologów doprowadziły do odkrycia odpowiednich proporcji składników jakich używano 77-38 tys. lat temu wraz z pierwszym, znanym [[Klej\|klejem]] dwuskładnikowym.<ref>{{cytuj pismo \| nazwisko = Pastuszka \| imię = Wojciech \| tytuł = Jaskoniowiec inżynier i artysta \| czasopismo = Wiedz i życie \| wydawca = Prószyński Media \| wolumin = 9(933)/2012 \| strony = 43}}</ref>

	== Różne kleje ==		== Różne kleje ==

← poprzednia wersja		Wersja z 08:29, 6 wrz 2012
Linia 6:		Linia 6:

	== Historia ==		== Historia ==
			''([[I]] wiek)'' Niedawno (podczas renowacji hełmu) okazało się, że [[Klej\|klej]] sprzed 2000 lat trzyma do dzisiaj! Naukowcy z Bonn, analizując hełm znaleziony w roku 1986 w [[:pl:Nadrenia\|Nadrenii]] w [[:pl:Nadrenia_Północna-Westfalia\|Północnej Westfalii]] stwierdzili, że zdobiące go liście laurowe zostały do niego przyklejone. Prawdopodobnie [[Klej\|klej]] powstał ze zmieszania [[:pl:Bitum\|bitumu]] (lepkiej substancji organicznej), substancji żywicznych i tłuszczu zwierzęcego - niestety nie udało się opracować receptury Rzymian.

	Klejenie drewna, skór i papirusów było praktykowane już w starożytności. W Egipcie 1500 lat p.n.e. stosowany był klej żelatynowy otrzymywany ze skór zwierzęcych lub kości. Starożytni Egipcjanie, Grecy i Chińczycy używali również do klejenia [[Kazeina\|kazeiny]] otrzymywanej z mleka. W Rzymie - jak informuje [[wikipedia:pl:Pliniusz_Starszy\|Pliniusz Starszy]] ([[I]] wiek) w swym dziele ''"Naturalis historia"'' - sporządzano klej przez gotowanie skór.		''(1500 lat p.n.e.)'' Klejenie drewna, skór i papirusów było praktykowane już w starożytności. W Egipcie 1500 lat p.n.e. stosowany był klej żelatynowy otrzymywany ze skór zwierzęcych lub kości. Starożytni Egipcjanie, Grecy i Chińczycy używali również do klejenia [[Kazeina\|kazeiny]] otrzymywanej z mleka. W Rzymie - jak informuje [[wikipedia:pl:Pliniusz_Starszy\|Pliniusz Starszy]] ([[I]] wiek) w swym dziele ''"Naturalis historia"'' - sporządzano klej przez gotowanie skór.

	Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano klejem by atrament lepiej przylegał.		''(2400 lat p.n.e.)'' Jednak już wcześniej (2400 lat p.n.e.) używano prostego lepiszcza składającego się z mąki, wody i octu do sklejanie ze sobą [[wikipedia:pl:Papirus\|papirusów]] - tak stworzone zwoje (liczące nawet do dwudziestu arkuszy) ponownie pokrywano klejem by atrament lepiej przylegał.

	~~Niedawno~~ (~~podczas renowacji hełmu~~) ~~okazało się, że klej sprzed 2000 lat trzyma do dzisiaj! Naukowcy z Bonn, analizując hełm znaleziony w roku 1986~~ w [[:pl:~~Nadrenia~~\|~~Nadrenii~~]] ~~w Północnej Westfalii stwierdzili~~, że ~~zdobiące go liście laurowe zostały do niego przyklejone~~. ~~Prawdopodobnie~~ klej ~~powstał ze zmieszania bitumu (lepkiej substancji organicznej)~~, ~~substancji żywicznych i tłuszczu zwierzęcego - niestety~~ nie ~~udało się opracować receptury Rzymian~~.		''(ponad 24 tys. lat temu)'' Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek [[:pl:Neandertalczyk\|neandertalski]] używał przy produkcji swych narzędzi [[Klej\|kleju]]. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>

	~~Niedawne odkrycie w [[wikipedia:pl:Harz\|Górach Harzu]] pokazuje, że już człowiek neandertalski używał przy produkcji swych narzędzi kleju~~. Był to znakomity klej z brzozowej smoły, którego wytworzenie nawet dzisiaj wymagałoby nie lada technologicznej zręczności.<ref>[http://www.wynalazki.mt.com.pl/joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=201&Itemid=51 Wynalazki i Odkrycia]</ref>		''(ponad 38 tys. lat temu)'' Podczas badań nad kamiennymi ostrzami z [[:en:Sibudu_Cave\|jaskini Sibudu]] w [[:pl:KwaZulu-Natal\|KwaZulu-Natal]] (północne [[:pl:Republika_Południowej_Afryki\|RPA]], Afryka) odkryto, że kamienne groty osadzane w broni były mocowane za pomocą mieszanki gumy akacjowej (guma arabska) i [[:pl:Ochra\|ochry]]. Eksperymenty prowadzone przez archeologów doprowadziły do odkrycia odpowiednich proporcji składników jakich używano 77-38 tys. lat temu wraz z pierwszym, znanym klejem dwuskładnikowym.<ref>{{cytuj pismo \| nazwisko = Pastuszka \| imię = Wojciech \| tytuł = Jaskoniowiec inżynier i artysta \| czasopismo = Wiedz i życie \| wydawca = Prószyński Media \| wolumin = 9(933)/2012 \| strony = 43}}</ref>

	Podczas badań nad kamiennymi ostrzami z [[:en:Sibudu_Cave\|jaskini Sibudu]] w [[:pl:KwaZulu-Natal\|KwaZulu-Natal]] (północne [[:pl:Republika_Południowej_Afryki\|RPA]], Afryka) odkryto, że kamienne groty osadzane w broni były mocowane za pomocą mieszanki gumy akacjowej (guma arabska) i [[:pl:Ochra\|ochry]]. Eksperymenty prowadzone przez archeologów doprowadziły do odkrycia odpowiednich proporcji składników jakich używano 77-38 tys. lat temu wraz z pierwszym, znanym klejem dwuskładnikowym.</ref>~~WiZ~~</ref>

	== Różne kleje ==		== Różne kleje ==