Herbata - Historia wersji

Sauron: /* Pochodzenie i historia */

2012-07-27T21:08:08Z

Pochodzenie i historia

← poprzednia wersja		Wersja z 23:08, 27 lip 2012
Linia 3:		Linia 3:
	== Pochodzenie i historia ==		== Pochodzenie i historia ==

	Wiadomo, że już od bardzo dawna napój ten znany jest w Chinach. Pierwsze pisemne wzmianki o tej roślinie pochodzą dopiero z [[IIIpne\|III]] wieku p.n.e. i przez długie lata był traktowany jako lek i środek wzmacniający , który wytwarzany był z liści dzikiego drzewa herbacianego. Dopiero w [[III]] wieku rolnicy zaczęli sadzić krzaki herbaciane i z czasem rozwinęło suszenie liści i przetwórstwo.<ref name="fiedoruk">"Herbata bez tajemnic", Andrzej Fiedoruk, wyd. Studio Astropsychologii, ISBN:83-7344-009-7</ref>		Wiadomo, że już od bardzo dawna napój ten znany jest w Chinach. Pierwsze pisemne wzmianki o tej roślinie pochodzą dopiero z [[IIIpne\|III]] wieku p.n.e. i przez długie lata był traktowany jako lek i środek wzmacniający, który wytwarzany był z liści dzikiego drzewa herbacianego. Dopiero w [[III]] wieku rolnicy zaczęli sadzić krzaki herbaciane i z czasem rozwinęło suszenie liści i przetwórstwo.<ref name="fiedoruk">"Herbata bez tajemnic", Andrzej Fiedoruk, wyd. Studio Astropsychologii, ISBN:83-7344-009-7</ref>
	Pierwsze obszerniejsze zapiski o jej stosowaniu pojawiają się dopiero w "Świętej księdze herbaty" z [[~~VIIIpne\|~~VIII]] wieku ~~p.n.e~~, napisanej przez chińskiego poetę Lu Yu, choć zapewne już dużo wcześniej Chińczycy znali jej właściwości. Sama księga zawiera opis [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewu herbacianego]], narzędzi do zbioru i selekcji liści, przyborów do ceremonii przyrządzania i picia herbaty. Zawierała również spis plantacji i wielbicieli tego napoju<ref>Praca zbiorowa, 2005, "Wielka Historia Świata", t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 196, ISBN 83-7425-029-1.</ref>		Pierwsze obszerniejsze zapiski o jej stosowaniu pojawiają się dopiero w "Świętej księdze herbaty" z [[VIII]] wieku, napisanej przez chińskiego poetę Lu Yu, choć zapewne już dużo wcześniej Chińczycy znali jej właściwości. Sama księga zawiera opis [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewu herbacianego]], narzędzi do zbioru i selekcji liści, przyborów do ceremonii przyrządzania i picia herbaty. Zawierała również spis plantacji i wielbicieli tego napoju<ref>Praca zbiorowa, 2005, "Wielka Historia Świata", t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 196, ISBN 83-7425-029-1.</ref>
	Herbata jako napój, nie tylko leczniczy, zyskała sobie popularność za czasów [[wikipedia:pl:Dynastia Tang\|Dynastia Tang]] - czyli po [[VI]] wieku.		Herbata jako napój, nie tylko leczniczy, zyskała sobie popularność za czasów [[wikipedia:pl:Dynastia Tang\|Dynastia Tang]] - czyli po [[VI]] wieku.
	Przygotowanie i podawanie herbaty przekształciło się w złożony ceremoniał, natomiast uprawa i przetwórstwo liści herbacianych podlegało ścisłej kontroli i surowym regułom.		Przygotowanie i podawanie herbaty przekształciło się w złożony ceremoniał, natomiast uprawa i przetwórstwo liści herbacianych podlegało ścisłej kontroli i surowym regułom.

Sauron o 21:04, 27 lip 2012

2012-07-27T21:04:38Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:04, 27 lip 2012
Linia 1:		Linia 1:
	[[Herbata]] jest zarówno nazwą [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|rośliny (Herbata chińska)]] jak i naparu z niej sporządzanego. Po więcej informacji technicznych i rodzajowych odsyłam hasła ''[[wikipedia:pl:Herbata\|herbata]]'' w Wikipedii, tutaj skupimy się na jej historii i zastosowaniach.		[[Herbata]] jest zarówno nazwą [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|rośliny (Herbata chińska)]] jak i naparu z niej sporządzanego. Po więcej informacji technicznych i rodzajowych odsyłam do hasła ''[[wikipedia:pl:Herbata\|herbata]]'' w Wikipedii, tutaj skupimy się na jej historii i zastosowaniach.

	== Pochodzenie i historia ==		== Pochodzenie i historia ==

Sauron: Dodanie opisu wytwarzania herbaty w chinach

2010-06-30T10:37:20Z

Dodanie opisu wytwarzania herbaty w chinach

← poprzednia wersja		Wersja z 12:37, 30 cze 2010
Linia 5:		Linia 5:
	Wiadomo, że już od bardzo dawna napój ten znany jest w Chinach. Pierwsze pisemne wzmianki o tej roślinie pochodzą dopiero z [[IIIpne\|III]] wieku p.n.e. i przez długie lata był traktowany jako lek i środek wzmacniający , który wytwarzany był z liści dzikiego drzewa herbacianego. Dopiero w [[III]] wieku rolnicy zaczęli sadzić krzaki herbaciane i z czasem rozwinęło suszenie liści i przetwórstwo.<ref name="fiedoruk">"Herbata bez tajemnic", Andrzej Fiedoruk, wyd. Studio Astropsychologii, ISBN:83-7344-009-7</ref>		Wiadomo, że już od bardzo dawna napój ten znany jest w Chinach. Pierwsze pisemne wzmianki o tej roślinie pochodzą dopiero z [[IIIpne\|III]] wieku p.n.e. i przez długie lata był traktowany jako lek i środek wzmacniający , który wytwarzany był z liści dzikiego drzewa herbacianego. Dopiero w [[III]] wieku rolnicy zaczęli sadzić krzaki herbaciane i z czasem rozwinęło suszenie liści i przetwórstwo.<ref name="fiedoruk">"Herbata bez tajemnic", Andrzej Fiedoruk, wyd. Studio Astropsychologii, ISBN:83-7344-009-7</ref>
	Pierwsze obszerniejsze zapiski o jej stosowaniu pojawiają się dopiero w "Świętej księdze herbaty" z [[VIIIpne\|VIII]] wieku p.n.e, napisanej przez chińskiego poetę Lu Yu, choć zapewne już dużo wcześniej Chińczycy znali jej właściwości. Sama księga zawiera opis [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewu herbacianego]], narzędzi do zbioru i selekcji liści, przyborów do ceremonii przyrządzania i picia herbaty. Zawierała również spis plantacji i wielbicieli tego napoju<ref>Praca zbiorowa, 2005, "Wielka Historia Świata", t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 196, ISBN 83-7425-029-1.</ref>		Pierwsze obszerniejsze zapiski o jej stosowaniu pojawiają się dopiero w "Świętej księdze herbaty" z [[VIIIpne\|VIII]] wieku p.n.e, napisanej przez chińskiego poetę Lu Yu, choć zapewne już dużo wcześniej Chińczycy znali jej właściwości. Sama księga zawiera opis [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewu herbacianego]], narzędzi do zbioru i selekcji liści, przyborów do ceremonii przyrządzania i picia herbaty. Zawierała również spis plantacji i wielbicieli tego napoju<ref>Praca zbiorowa, 2005, "Wielka Historia Świata", t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 196, ISBN 83-7425-029-1.</ref>
			Herbata jako napój, nie tylko leczniczy, zyskała sobie popularność za czasów [[wikipedia:pl:Dynastia Tang\|Dynastia Tang]] - czyli po [[VI]] wieku.
			Przygotowanie i podawanie herbaty przekształciło się w złożony ceremoniał, natomiast uprawa i przetwórstwo liści herbacianych podlegało ścisłej kontroli i surowym regułom.

	Wzmianki historyczne sugerują późniejszą ekspansję [[herbata\|herbaty]] do Mongolii, Tybetu i Japonii. Najprawdopodobniej [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewy herbaciane]] rosły również oryginalnie w Indiach, gdyż występują one w legendach i brak jest przekazów o ich imporcie.		Wzmianki historyczne sugerują późniejszą ekspansję [[herbata\|herbaty]] do Mongolii, Tybetu i Japonii. Najprawdopodobniej [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewy herbaciane]] rosły również oryginalnie w Indiach, gdyż występują one w legendach i brak jest przekazów o ich imporcie.

	Herbata pojawiła się w Mongolii pod koniec [[V]] wieku jednak upowszechniła się dopiero w [[XII]] wieku. Pierwsze wzmianki o jej występowaniu w Tybecie pochodzą 620 roku ([[VII]] w), gdzie bardzo szybko stała się podstawowym napojem obok [[wikipedia:pl:Kumys\|kumysu]].<ref>Hasło [[wikipedia:pl:Herbata\|Herbata]] - Wikipedia.org</ref> Do Japonii dotarła w 803 roku ([[IX]] wiek) za sprawą mnicha Dengyo Daishi. Cesarz Saga tak zachwycił się przygotowanym napojem, że rozkazał uprawiać herbatę w kilku prowincjach. Jednak na dobre w Japonii herbata pojawiła się dopiero ok. [[XII]] wieku, kiedy to po okresie napiętych stosunków między Japonią a Chinami i okresie niełaski w jakim znalazła się [[herbata]] (uważana za chiński wynalazek), nasiona tej rośliny wróciły za sprawą japońskiego mnicha Eisai, na dwór cesarski.<ref>[http://omihal.republika.pl/historia.html "Historia herbaty"]</ref>		Herbata pojawiła się w Mongolii pod koniec [[V]] wieku jednak upowszechniła się dopiero w [[XII]] wieku. Pierwsze wzmianki o jej występowaniu w Tybecie pochodzą 620 roku ([[VII]] w), gdzie bardzo szybko stała się podstawowym napojem obok [[wikipedia:pl:Kumys\|kumysu]].<ref>Hasło [[wikipedia:pl:Herbata\|Herbata]] - Wikipedia.org</ref> Do Japonii dotarła po 803 roku ([[IX]] wiek) za sprawą mnicha Dengyo Daishi, który to w latach 803 - 805 studiował w Chinach i wracając do kraju zabrał ze sobą nasiona [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewu herbacianego]]. Cesarz Saga tak zachwycił się przygotowanym napojem, że rozkazał uprawiać herbatę w kilku prowincjach. Jednak na dobre w Japonii herbata pojawiła się dopiero ok. [[XII]] wieku, kiedy to po okresie napiętych stosunków między Japonią a Chinami i okresie niełaski w jakim znalazła się [[herbata]] (uważana za chiński wynalazek), nasiona tej rośliny wróciły za sprawą japońskiego mnicha Eisai, na dwór cesarski.<ref>[http://omihal.republika.pl/historia.html "Historia herbaty"]</ref>

	=== Europa ===		=== Europa ===
Linia 21:		Linia 23:
	=== Polska ===		=== Polska ===
	Prócz wspomnianego wyżej dzieła przyrodnika [[wikipedia:pl:Michał Boym\|Michał Boyma]], kolejne wzmianki o [[Herbata\|herbacie]] pojawiają się w liście króla [[wikipedia:pl:Jan II Kazimierz\|Jana II Kazimierza]] do żony [[wikipedia:pl:Ludwika Maria Gonzaga\|Ludwiki Marii]] ([[XVII]] wiek). Początkowo była traktowana jako ziele lecznicze i zwyczaj picia herbaty rozpowszechnił się dopiero w drugiej połowie [[XVIII]] wieku, pomogły w tym również dobre stosunki handlowe pomiędzy Polską i Anglią. Ze względu na wysoką cenę napój ten pity był jedynie na dworze królewskim, dworach magnackich oraz bogatej szlachty i mieszczan. W [[XIX]] wieku nastąpiło dalsze upowszechnienie dzięki samowarom sprowadzanym przez wojska rosyjskie<ref name="Polska_h"> Praca zbiorowa, 2005, ''Wielka Historia Świata'', t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 200, ISBN 83-7425-029-1.</ref>.		Prócz wspomnianego wyżej dzieła przyrodnika [[wikipedia:pl:Michał Boym\|Michał Boyma]], kolejne wzmianki o [[Herbata\|herbacie]] pojawiają się w liście króla [[wikipedia:pl:Jan II Kazimierz\|Jana II Kazimierza]] do żony [[wikipedia:pl:Ludwika Maria Gonzaga\|Ludwiki Marii]] ([[XVII]] wiek). Początkowo była traktowana jako ziele lecznicze i zwyczaj picia herbaty rozpowszechnił się dopiero w drugiej połowie [[XVIII]] wieku, pomogły w tym również dobre stosunki handlowe pomiędzy Polską i Anglią. Ze względu na wysoką cenę napój ten pity był jedynie na dworze królewskim, dworach magnackich oraz bogatej szlachty i mieszczan. W [[XIX]] wieku nastąpiło dalsze upowszechnienie dzięki samowarom sprowadzanym przez wojska rosyjskie<ref name="Polska_h"> Praca zbiorowa, 2005, ''Wielka Historia Świata'', t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 200, ISBN 83-7425-029-1.</ref>.

			== Wytwarzanie ==

			W czasach [[wikipedia:pl:Dynastia Tang\|dynastii Tang]] młode liście herbaciane były po zerwaniu poddawane działaniu pary, potem rozdrabniane i wreszcie ucierane na papkę z sokiem śliwkowym, który służył za naturalny klej niezbędny do ścisłego połączenia drobnych cząsteczek. Papkę umieszczano w formach, ściskano i prasowano w kostki, a następnie pieczono czy też wypalano, aż wyschły.

			Ażeby zrobić filiżankę herbaty, kostkę rozgrzewano w ogniu do momentu, aż przekształciła się w miał, który gotowano w wodzie. W niektórych regionach Chin dodawano do niej soli, co zostawiało gorzkawy smak w ustach po jej wypiciu. Najpopularniejszym jednak dodatkiem była słodka cebula, imbir, skórka pomarańczowa, goździki i mięta pieprzowa - wrzucane do wody przed gotowaniem jej z herbatą, albo też potem.

			W okresie późniejszym, za panowania [[wikipedia:pl:Dynastia_Song\|dynastii Song]] ([[X]]-[[XIII]] wiek), prasowaną kostkę herbacianą ścierano na bardzo drobny proszek i wrzucano roztrzepując do gotującej wody, w efekcie czego uzyskiwano pienisty płyn. Stosowano subtelniejsze zaprawy zapachowe i smakowe, takie jak esencje i olejki z kwiatów jaśminu, lotosu i chryzantemy.

			Do czasów przejęcia panowania przez [[wikipedia:pl:Dynastia_Ming\|dynastię Ming]] ([[XIV]]-[XVII]] wiek) w Chinach produkowano wyłącznie zieloną herbatę. Herbaty z epoki Ming przechowywano w postaci luźnych liści, poddawanych obróbce termicznej i suszonych. Traciły one prędko swój aromat i smak.

			Za panowania [[wikipedia:pl:Dynastia_Ming\|dynastii Ming]] producenci herbaty zakonserwowali liście poddając je fermentacji na wolnym powietrzu do momentu, gdy zaczną zmieniać kolor na rdzawobrązowy, a następnie zatrzymując naturalny proces rozkładu metodą opalania czy opiekania.<ref>[http://www.posti.pl/pl/wszystko-o-herbacie/historia-herbaty Wszystko o herbacie - Historia herbaty], posti.pl</ref>

	== Legendy ==		== Legendy ==

Sauron o 10:22, 30 cze 2010

2010-06-30T10:22:55Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:22, 30 cze 2010
Linia 3:		Linia 3:
	== Pochodzenie i historia ==		== Pochodzenie i historia ==

	Wiadomo, że już od bardzo dawna napój ten znany jest w Chinach. Pierwsze pisemne wzmianki o tej roślinie pochodzą dopiero z [[IIIpne\|III] wieku p.n.e. i przez długie lata był traktowany jako lek i środek wzmacniający , który wytwarzany był z liści dzikiego drzewa herbacianego. Dopiero w [[III]] wieku rolnicy zaczęli sadzić krzaki herbaciane i z czasem rozwinęło suszenie liści i przetwórstwo.<ref name="fiedoruk">"Herbata bez tajemnic", Andrzej Fiedoruk, wyd. Studio Astropsychologii, ISBN:83-7344-009-7</ref>		Wiadomo, że już od bardzo dawna napój ten znany jest w Chinach. Pierwsze pisemne wzmianki o tej roślinie pochodzą dopiero z [[IIIpne\|III]] wieku p.n.e. i przez długie lata był traktowany jako lek i środek wzmacniający , który wytwarzany był z liści dzikiego drzewa herbacianego. Dopiero w [[III]] wieku rolnicy zaczęli sadzić krzaki herbaciane i z czasem rozwinęło suszenie liści i przetwórstwo.<ref name="fiedoruk">"Herbata bez tajemnic", Andrzej Fiedoruk, wyd. Studio Astropsychologii, ISBN:83-7344-009-7</ref>
	Pierwsze obszerniejsze zapiski o jej stosowaniu pojawiają się dopiero w "Świętej księdze herbaty" z [[VIIIpne\|VIII]] wieku p.n.e, napisanej przez chińskiego poetę Lu Yu, choć zapewne już dużo wcześniej Chińczycy znali jej właściwości. Sama księga zawiera opis [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewu herbacianego]], narzędzi do zbioru i selekcji liści, przyborów do ceremonii przyrządzania i picia herbaty. Zawierała również spis plantacji i wielbicieli tego napoju<ref>Praca zbiorowa, 2005, "Wielka Historia Świata", t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 196, ISBN 83-7425-029-1.</ref>		Pierwsze obszerniejsze zapiski o jej stosowaniu pojawiają się dopiero w "Świętej księdze herbaty" z [[VIIIpne\|VIII]] wieku p.n.e, napisanej przez chińskiego poetę Lu Yu, choć zapewne już dużo wcześniej Chińczycy znali jej właściwości. Sama księga zawiera opis [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewu herbacianego]], narzędzi do zbioru i selekcji liści, przyborów do ceremonii przyrządzania i picia herbaty. Zawierała również spis plantacji i wielbicieli tego napoju<ref>Praca zbiorowa, 2005, "Wielka Historia Świata", t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 196, ISBN 83-7425-029-1.</ref>

Linia 18:		Linia 18:

	Liście herbaty, tak naprawdę, na stary kontynent przywieźli na swoich statkach Holendrzy na początku [[XVII]] wieku i rozprowadzali je dalej do Włoch, Francji, Niemiec i Portugalii. Do Anglii herbata trafia w 1658 roku za sprawą Thomasa Garraway'a, kupca i właściciela sklepu w Londynie, ale dopiero, gdy król Karol II ożenił się z portugalską księżniczką Katarzyną Braganzą, która była miłośniczką herbaty i przywiozła skrzynię chińskiej herbaty w posagu, napój ten zadomowił się na dobre na dworze królewskim. Ze względu na swoją wysoką cenę był jednak napojem ludzi z wyższych sfer. W przeciwieństwie do Holandii, gdzie używana była we wszystkich klasach społecznych. We Francji i Niemczech w tych czasach herbata przegrała z [[Kawa\|kawą]]. Na początku [[XVII]] wieku (w 1618r.) herbata pojawiła się w Rosji jako dar cesarza Chin dla cara [[wikipedia:pl:Michał_I_Romanow\|Michała I Romanowa]], a w 1698 roku rozpoczął się regularny handel między tymi państwami. Wtedy też ruszyły w drogę karawany. 200 - 300 wielbłądów wiozło do Chin futra, by w drodze powrotnej zabierać skrzynie zawierające duże ilości drogocennych liści. Transport zajmował ok. 16 do 18 miesięcy, herbata ta była więc bardzo droga, stąd stanowiła napój arystokracji. Dopiero otwarcie kolei transsyberyjskiej w 1903 roku zakończyło zajmujący dużo czasu sposób transportu.<ref name="fiedoruk"/>		Liście herbaty, tak naprawdę, na stary kontynent przywieźli na swoich statkach Holendrzy na początku [[XVII]] wieku i rozprowadzali je dalej do Włoch, Francji, Niemiec i Portugalii. Do Anglii herbata trafia w 1658 roku za sprawą Thomasa Garraway'a, kupca i właściciela sklepu w Londynie, ale dopiero, gdy król Karol II ożenił się z portugalską księżniczką Katarzyną Braganzą, która była miłośniczką herbaty i przywiozła skrzynię chińskiej herbaty w posagu, napój ten zadomowił się na dobre na dworze królewskim. Ze względu na swoją wysoką cenę był jednak napojem ludzi z wyższych sfer. W przeciwieństwie do Holandii, gdzie używana była we wszystkich klasach społecznych. We Francji i Niemczech w tych czasach herbata przegrała z [[Kawa\|kawą]]. Na początku [[XVII]] wieku (w 1618r.) herbata pojawiła się w Rosji jako dar cesarza Chin dla cara [[wikipedia:pl:Michał_I_Romanow\|Michała I Romanowa]], a w 1698 roku rozpoczął się regularny handel między tymi państwami. Wtedy też ruszyły w drogę karawany. 200 - 300 wielbłądów wiozło do Chin futra, by w drodze powrotnej zabierać skrzynie zawierające duże ilości drogocennych liści. Transport zajmował ok. 16 do 18 miesięcy, herbata ta była więc bardzo droga, stąd stanowiła napój arystokracji. Dopiero otwarcie kolei transsyberyjskiej w 1903 roku zakończyło zajmujący dużo czasu sposób transportu.<ref name="fiedoruk"/>

			=== Polska ===
			Prócz wspomnianego wyżej dzieła przyrodnika [[wikipedia:pl:Michał Boym\|Michał Boyma]], kolejne wzmianki o [[Herbata\|herbacie]] pojawiają się w liście króla [[wikipedia:pl:Jan II Kazimierz\|Jana II Kazimierza]] do żony [[wikipedia:pl:Ludwika Maria Gonzaga\|Ludwiki Marii]] ([[XVII]] wiek). Początkowo była traktowana jako ziele lecznicze i zwyczaj picia herbaty rozpowszechnił się dopiero w drugiej połowie [[XVIII]] wieku, pomogły w tym również dobre stosunki handlowe pomiędzy Polską i Anglią. Ze względu na wysoką cenę napój ten pity był jedynie na dworze królewskim, dworach magnackich oraz bogatej szlachty i mieszczan. W [[XIX]] wieku nastąpiło dalsze upowszechnienie dzięki samowarom sprowadzanym przez wojska rosyjskie<ref name="Polska_h"> Praca zbiorowa, 2005, ''Wielka Historia Świata'', t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 200, ISBN 83-7425-029-1.</ref>.

	== Legendy ==		== Legendy ==

Sauron o 13:47, 29 cze 2010

2010-06-29T13:47:07Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:47, 29 cze 2010
Linia 9:		Linia 9:

	Herbata pojawiła się w Mongolii pod koniec [[V]] wieku jednak upowszechniła się dopiero w [[XII]] wieku. Pierwsze wzmianki o jej występowaniu w Tybecie pochodzą 620 roku ([[VII]] w), gdzie bardzo szybko stała się podstawowym napojem obok [[wikipedia:pl:Kumys\|kumysu]].<ref>Hasło [[wikipedia:pl:Herbata\|Herbata]] - Wikipedia.org</ref> Do Japonii dotarła w 803 roku ([[IX]] wiek) za sprawą mnicha Dengyo Daishi. Cesarz Saga tak zachwycił się przygotowanym napojem, że rozkazał uprawiać herbatę w kilku prowincjach. Jednak na dobre w Japonii herbata pojawiła się dopiero ok. [[XII]] wieku, kiedy to po okresie napiętych stosunków między Japonią a Chinami i okresie niełaski w jakim znalazła się [[herbata]] (uważana za chiński wynalazek), nasiona tej rośliny wróciły za sprawą japońskiego mnicha Eisai, na dwór cesarski.<ref>[http://omihal.republika.pl/historia.html "Historia herbaty"]</ref>		Herbata pojawiła się w Mongolii pod koniec [[V]] wieku jednak upowszechniła się dopiero w [[XII]] wieku. Pierwsze wzmianki o jej występowaniu w Tybecie pochodzą 620 roku ([[VII]] w), gdzie bardzo szybko stała się podstawowym napojem obok [[wikipedia:pl:Kumys\|kumysu]].<ref>Hasło [[wikipedia:pl:Herbata\|Herbata]] - Wikipedia.org</ref> Do Japonii dotarła w 803 roku ([[IX]] wiek) za sprawą mnicha Dengyo Daishi. Cesarz Saga tak zachwycił się przygotowanym napojem, że rozkazał uprawiać herbatę w kilku prowincjach. Jednak na dobre w Japonii herbata pojawiła się dopiero ok. [[XII]] wieku, kiedy to po okresie napiętych stosunków między Japonią a Chinami i okresie niełaski w jakim znalazła się [[herbata]] (uważana za chiński wynalazek), nasiona tej rośliny wróciły za sprawą japońskiego mnicha Eisai, na dwór cesarski.<ref>[http://omihal.republika.pl/historia.html "Historia herbaty"]</ref>

			=== Europa ===
			Po raz pierwszy z herbatą zetknęli się, w pierwszej połowie [[XVI]] wieku, Rosjanie, w czasie podboju [[wikipedia:pl:Syberia\|Syberii]] i kontaktów dyplomatycznych z Chinami. Pierwsze w Zachodniej Europie informacje o herbacie pochodzą z końca XVI wieku (Marco Polo o niej nie wspomina). Podał je jezuita J.P. Maffei (1589) w dziele ''''Historia Indii''''. Po nim o herbacie pisali Mikołaj Trigault (1615) i [[wikipedia:pl:Alvaro Samedo\|Alvaro Samedo]] (1643).

			Po nich, znacznie większy zakres informacji podał polski misjonarz, podróżnik i przyrodnik [[wikipedia:pl:Michał Boym\|Michał Boym]], zauważając dwa rodzaje herbaty: zieloną i żółtą (tzw. kwiatową), oraz że liście suszy się również na ogniu, nie tylko na słońcu. W rękopisie ''"Rerum Sinensium Compendiosa Descriptio"'', napisanym przed rokiem 1656 ([[XVII]] w.), opisał [[Herbata\|herbatę]] w sposób następujący:

			''"Krzew, z którego liści przygotowany jest słynny w całych Chinach napój, nazywany jest Cia. Zbierają liście na wzgórzach, suszą je na małym ogniu na żelaznych siatkach i zalewają wrzącą wodą, przez co jest zielony lub żółty. Zwykle rozkoszują się pijąc go w stanie gorzkim. Dodając do niego słodyczy, często częstują nim gości. Japończycy mieszają proszek z liści z wodą i piją. Jednostka wagi najlepszej herbaty kosztuje często bardzo drogo. Orzeźwia przy upałach, zapobiega tworzeniu się kamieni i senności"''<ref>Edward Kajdański, ''Michał Boym – ostatni wysłannik dynastii Ming'', Wydawnictwo POLONIA, Warszawa 1988.</ref>.

			Liście herbaty, tak naprawdę, na stary kontynent przywieźli na swoich statkach Holendrzy na początku [[XVII]] wieku i rozprowadzali je dalej do Włoch, Francji, Niemiec i Portugalii. Do Anglii herbata trafia w 1658 roku za sprawą Thomasa Garraway'a, kupca i właściciela sklepu w Londynie, ale dopiero, gdy król Karol II ożenił się z portugalską księżniczką Katarzyną Braganzą, która była miłośniczką herbaty i przywiozła skrzynię chińskiej herbaty w posagu, napój ten zadomowił się na dobre na dworze królewskim. Ze względu na swoją wysoką cenę był jednak napojem ludzi z wyższych sfer. W przeciwieństwie do Holandii, gdzie używana była we wszystkich klasach społecznych. We Francji i Niemczech w tych czasach herbata przegrała z [[Kawa\|kawą]]. Na początku [[XVII]] wieku (w 1618r.) herbata pojawiła się w Rosji jako dar cesarza Chin dla cara [[wikipedia:pl:Michał_I_Romanow\|Michała I Romanowa]], a w 1698 roku rozpoczął się regularny handel między tymi państwami. Wtedy też ruszyły w drogę karawany. 200 - 300 wielbłądów wiozło do Chin futra, by w drodze powrotnej zabierać skrzynie zawierające duże ilości drogocennych liści. Transport zajmował ok. 16 do 18 miesięcy, herbata ta była więc bardzo droga, stąd stanowiła napój arystokracji. Dopiero otwarcie kolei transsyberyjskiej w 1903 roku zakończyło zajmujący dużo czasu sposób transportu.<ref name="fiedoruk"/>

	== Legendy ==		== Legendy ==

Sauron o 13:27, 29 cze 2010

2010-06-29T13:27:18Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:27, 29 cze 2010
Linia 2:		Linia 2:

	== Pochodzenie i historia ==		== Pochodzenie i historia ==
	[[~~wikipedia:pl:Herbata_chińska~~\|~~Roślina herbaty~~]] ~~pochodzi~~ z ~~Chin~~ i ~~tam również rozpoczęto stosowanie jej~~, ~~do sporządzania gorących naparów~~. Pierwsze ~~wzmianki~~ o jej ~~zastosowaniu~~ pojawiają się dopiero w "Świętej księdze herbaty" z [[VIIIpne\|VIII]] wieku p.n.e, napisanej przez chińskiego poetę Lu Yu, choć zapewne już dużo wcześniej Chińczycy znali jej właściwości. Sama księga zawiera opis [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewu herbacianego]], narzędzi do zbioru i selekcji liści, przyborów do ceremonii przyrządzania i picia herbaty. Zawierała również spis plantacji i wielbicieli tego napoju<ref>Praca zbiorowa, 2005, "Wielka Historia Świata", t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 196, ISBN 83-7425-029-1.</ref>
			Wiadomo, że już od bardzo dawna napój ten znany jest w Chinach. Pierwsze pisemne wzmianki o tej roślinie pochodzą dopiero z [[IIIpne\|III] wieku p.n.e. i przez długie lata był traktowany jako lek i środek wzmacniający , który wytwarzany był z liści dzikiego drzewa herbacianego. Dopiero w [[III]] wieku rolnicy zaczęli sadzić krzaki herbaciane i z czasem rozwinęło suszenie liści i przetwórstwo.<ref name="fiedoruk">"Herbata bez tajemnic", Andrzej Fiedoruk, wyd. Studio Astropsychologii, ISBN:83-7344-009-7</ref>
			Pierwsze obszerniejsze zapiski o jej stosowaniu pojawiają się dopiero w "Świętej księdze herbaty" z [[VIIIpne\|VIII]] wieku p.n.e, napisanej przez chińskiego poetę Lu Yu, choć zapewne już dużo wcześniej Chińczycy znali jej właściwości. Sama księga zawiera opis [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewu herbacianego]], narzędzi do zbioru i selekcji liści, przyborów do ceremonii przyrządzania i picia herbaty. Zawierała również spis plantacji i wielbicieli tego napoju<ref>Praca zbiorowa, 2005, "Wielka Historia Świata", t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 196, ISBN 83-7425-029-1.</ref>

	Wzmianki historyczne sugerują późniejszą ekspansję [[herbata\|herbaty]] do Mongolii, Tybetu i Japonii. Najprawdopodobniej [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewy herbaciane]] rosły również oryginalnie w Indiach, gdyż występują one w legendach i brak jest przekazów o ich imporcie.		Wzmianki historyczne sugerują późniejszą ekspansję [[herbata\|herbaty]] do Mongolii, Tybetu i Japonii. Najprawdopodobniej [[wikipedia:pl:Herbata_chińska\|krzewy herbaciane]] rosły również oryginalnie w Indiach, gdyż występują one w legendach i brak jest przekazów o ich imporcie.

	Herbata pojawiła się w Mongolii pod koniec [[V]] wieku jednak upowszechniła się dopiero w [[XII]] wieku. Pierwsze wzmianki o jej występowaniu w Tybecie pochodzą 620 roku ([[VII]] w), gdzie bardzo szybko stała się podstawowym napojem obok [[wikipedia:pl:Kumys\|kumysu]].<ref>Hasło [[wikipedia:pl:Herbata\|Herbata]] - Wikipedia.org</ref> Do Japonii dotarła w 803 roku ([[IX]] wiek) za sprawą mnicha Dengyo Daishi		Herbata pojawiła się w Mongolii pod koniec [[V]] wieku jednak upowszechniła się dopiero w [[XII]] wieku. Pierwsze wzmianki o jej występowaniu w Tybecie pochodzą 620 roku ([[VII]] w), gdzie bardzo szybko stała się podstawowym napojem obok [[wikipedia:pl:Kumys\|kumysu]].<ref>Hasło [[wikipedia:pl:Herbata\|Herbata]] - Wikipedia.org</ref> Do Japonii dotarła w 803 roku ([[IX]] wiek) za sprawą mnicha Dengyo Daishi. Cesarz Saga tak zachwycił się przygotowanym napojem, że rozkazał uprawiać herbatę w kilku prowincjach. Jednak na dobre w Japonii herbata pojawiła się dopiero ok. [[XII]] wieku, kiedy to po okresie napiętych stosunków między Japonią a Chinami i okresie niełaski w jakim znalazła się [[herbata]] (uważana za chiński wynalazek), nasiona tej rośliny wróciły za sprawą japońskiego mnicha Eisai, na dwór cesarski.<ref>[http://omihal.republika.pl/historia.html "Historia herbaty"]</ref>

	== Legendy ==		== Legendy ==
			Jak głosi legenda wszystko zaczęło się pewnego pięknego dnia w 2737 roku p.n.e. w Chinach. Tego dnia cesarz chiński - Szen Nung , zielarz i uczony, który ze względów higienicznych pił przegotowaną wodę, wypoczywał pod drzewem dzikiej herbaty, wiał lekki wiatr , jego podmuch spowodował, że kilka listków wpadło do dzbana z wodą. Oczywiście cesarz zapatrzony w piękno natury nie zauważył tego, dopiero pijąc swój napój poznał smak, który go oczarował.<ref name="fiedoruk"/>

			Inna opowieść przypisuje początek herbacie mnichowi o imieniu Bodhidharma , który postanowił przez 7 lat medytować nie mrużąc oka. Gdy do końca kontemplacji został mu jeden dzień powieki zaczęły mu się zamykać , zerwał więc kilka liści z drzewa, pod którym się znajdował i zaczął rzuć. Od razu opuściło go zmęczenie .Tak wyglądał początek herbaty w Indiach.<ref name="fiedoruk"/>

			Japończycy mają inne, swoje zakończenie historii tego mnicha. Zmęczenie, które go opanowało przypisał powiekom, wyrwał je więc i rzucił na ziemię. W tym miejscu natychmiast wyrósł krzew herbaty, zerwał kilka listków i zaczął rzuć. Jak się można domyślić zmęczenie mu przeszło.
			To są tylko legendy, które w piękny sposób opisują odkrycie herbaty.<ref name="fiedoruk"/>

	== Przypisy ==		== Przypisy ==

Sauron: Utworzył nową stronę „Herbata jest zarówno nazwą rośliny (Herbata chińska) jak i naparu z niej sporządzanego. Po więcej informacji technicznych i ...”

2010-06-29T10:00:02Z

Utworzył nową stronę „Herbata jest zarówno nazwą rośliny (Herbata chińska) jak i naparu z niej sporządzanego. Po więcej informacji technicznych i ...”

Nowa strona

[[Herbata]] jest zarówno nazwą [[wikipedia:pl:Herbata_chińska|rośliny (Herbata chińska)]] jak i naparu z niej sporządzanego. Po więcej informacji technicznych i rodzajowych odsyłam hasła ''[[wikipedia:pl:Herbata|herbata]]'' w Wikipedii, tutaj skupimy się na jej historii i zastosowaniach.

== Pochodzenie i historia ==
[[wikipedia:pl:Herbata_chińska|Roślina herbaty]] pochodzi z Chin i tam również rozpoczęto stosowanie jej, do sporządzania gorących naparów. Pierwsze wzmianki o jej zastosowaniu pojawiają się dopiero w "Świętej księdze herbaty" z [[VIIIpne|VIII]] wieku p.n.e, napisanej przez chińskiego poetę Lu Yu, choć zapewne już dużo wcześniej Chińczycy znali jej właściwości. Sama księga zawiera opis [[wikipedia:pl:Herbata_chińska|krzewu herbacianego]], narzędzi do zbioru i selekcji liści, przyborów do ceremonii przyrządzania i picia herbaty. Zawierała również spis plantacji i wielbicieli tego napoju<ref>Praca zbiorowa, 2005, "Wielka Historia Świata", t. 4, Polskie Media Amer. Com, str. 196, ISBN 83-7425-029-1.</ref>

Wzmianki historyczne sugerują późniejszą ekspansję [[herbata|herbaty]] do Mongolii, Tybetu i Japonii. Najprawdopodobniej [[wikipedia:pl:Herbata_chińska|krzewy herbaciane]] rosły również oryginalnie w Indiach, gdyż występują one w legendach i brak jest przekazów o ich imporcie.

Herbata pojawiła się w Mongolii pod koniec [[V]] wieku jednak upowszechniła się dopiero w [[XII]] wieku. Pierwsze wzmianki o jej występowaniu w Tybecie pochodzą 620 roku ([[VII]] w), gdzie bardzo szybko stała się podstawowym napojem obok [[wikipedia:pl:Kumys|kumysu]].<ref>Hasło [[wikipedia:pl:Herbata|Herbata]] - Wikipedia.org</ref> Do Japonii dotarła w 803 roku ([[IX]] wiek) za sprawą mnicha Dengyo Daishi

== Legendy ==

== Przypisy ==
<references/>

<br>
[[Kategoria:Jedzenie]]
[[Kategoria:Rośliny]]