https://almanach.historyczny.org/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=OptylineAlmanach - Wkład użytkownika [pl]2026-06-05T10:45:13ZWkład użytkownikaMediaWiki 1.38.2https://almanach.historyczny.org/wiki/?title=Okulary&diff=1890Okulary2010-03-12T12:51:14Z<p>Optyline: /* Historia */</p>
<hr />
<div>'''Okulary''' są to soczewki korygujące wzrok wpasowane w oprawę, umożliwiającą ich trzymanie w ręku lub umieszczenie na twarzy. <br />
Prócz pierwotnej funkcji korekcji wad wzroku obecnie możemy się spotkać także z okularami ochronnymi i przeciwsłonecznymi pełniącymi funkcje ochrony przed urazami mechanicznymi i intensywnym światłem.<br />
<br />
<br />
<br />
== Wstęp ==<br />
<br />
Już w starożytności znajdujemy sporadyczne wzmianki o próbach sztucznego potęgowania siły wzroku, ale nie mamy żadnego dowodu na to, że w starożytności używano okularów. Starożytni Grecy jako pierwsi zaobserwowali, że kuliste naczynie wypełnione wodą miało moc powiększania oglądanych przez nie obrazów. Z historii starożytnej wiemy także, że używali pewnych prostych narzędzi powiększających, takich jak wklęsłe lustra. Ogromna ilość dokumentów, które zachowały się do naszych czasów świadczą o wykorzystywaniu instrumentów, dzięki którym można było polepszyć wzrok.<br />
Według niektórych historyków cesarz Neron (I wiek n.e.) był krótkowidzem i używał odpowiednio oszlifowanego szmaragdu w kształcie wklęsłej soczewki podczas oglądania pokazów w Koloseum. Jednak, kamień służył prawdopodobnie jako filtr łagodzący nadwerężenie oczu.<br />
Dopiero jednak wynalezienie soczewek utorowało drogę powstania okularów. <br />
<br />
<br />
== Historia ==<br />
<br />
[[grafika:okulary.png|right|'''XIVw okulary (Europa)''']]<br />
Pierwsze [http://optyline.pl/okulary-przeciwsloneczne okulary przeciwsłoneczne] zawdzięczamy prawdopodobnie arabskim uczonym - wynalezienie soczewki przypisuje się arabskiemu uczonemu Alhazenowi, żyjącemu na przełomie X i XI wieku w Egipcie. Jednak same okulary powstały w Chinach (być może już w V wieku), a ich używanie przez Chińczyków poświadczył w 1270 roku znany podróżnik Marco Polo (donosił, że Chińczycy do czytania używają szkieł utrzymywanych na miejscu przez druty zaczepione za uszy).<br />
Istnieje dowód historyczny na to, że okulary były znane w Chinach w 1411r; jedna para została podarowana cesarzowi przez króla Mallacci.<br />
<br />
Kiedy dokładnie okulary weszły do powszechnego użycia nie wiadomo na pewno. Wielu wierzy, że miało to miejsce w Toskanii pod koniec XIII wieku, kiedy dostępne stały się pierwsze wypukłe [http://optyline.pl/soczewki-kontaktowe soczewki kontaktowe] polepszające widzenie z bliska.Toskańska tradycja za wynalazcę okularów uważa Salvino d’Armato degli Armati, florentyńczyka, na którego grobie zachowała się taka oto inskrypcja: „Tutaj leży Salvino d’Armato degli Armati z Florencji, wynalazca okularów. Niechaj Bóg zapomni mu winy”. Jednakże, studia genealogiczne nie potwierdzają istnienia takiej osoby.<br />
<br />
Pierwsza autentyczna wzmianka o okularach znajduje się w manuskrypcie datującym się na rok 1282, który przechowywany jest w opactwie St. Bavon-le-Grand, we Francji. Dokument ten wspomina o księdzu (Nicholas Bullet), który rzekomo miał używać okularów podczas podpisywania dokumentów.<br />
<br />
W Europie pierwsze okulary wykonał we Włoszech (prawdopodobnie we Florencji) Alessandro de Spina ok. 1286 r.Krótka wzmianka o okularach została znaleziona w tekście mowy pogrzebowej za tegoż zakonnika (zmarłego w 1313r). Według tego dokumentu, który dotrwał do naszych czasów w Kronice Łacińskiej Zakonu Dominikanów St. Catherine w Pizie, zakonnik widział kiedyś egzemplarze okularów i je skopiował.<br />
<br />
Pierwsze potwierdzone informacje o użyciu tam okularów, jako narzędzia do korekcji wzroku mówią o dacie 23 lutego, 1305r. Podczas mszy błogosławiony Giordano da Rival zauważył: „Minęło dopiero 20 lat, odkąd wynaleziono sztukę robienia okularów po to, żebyśmy mogli widzieć wyraźnie”, dodając, że spotkał człowieka, który pierwszy je zrobił.<br />
<br />
Inne źródła wskazują na Wenecję, jako na miejsce pochodzenia okularów. Jednakże wielu uważa, że rozwój zakładów produkujących okulary właśnie tam był raczej następstwem ich wcześniejszego odkrycia, co w znaczącym stopniu przyczyniło się do ich upowszechnienia. Teorię potwierdza fakt, że w tym samym czasie w Murano kwitła już sztuka wytwarzania szkła.Pierwsze egzemplarze były wyposażone w wypukłe soczewki do korygowania dalekowzroczności. Dopiero w XV wieku w Niemczech pojawiły się okulary dla krótkowidzów. [http://optyline.pl Markowe Okulary Ray Ban, Prada].<br />
<br />
== Sposoby wytwarzania okularów == <br />
<br />
Wczesne soczewki korygujące były prawie na pewno wytwarzane z kryształów górskich lub z berylu. Potwierdza to Capitolari dei cristallieri, forma statusu gildii, która reprezentowała rzemieślników obrabiających kryształy górskie, z datą 12 listopada 1284r, która przechowywana jest w archiwach państwowych w Wenecji. <br />
Ponad to notatka z 2 kwietnia 1300r zabrania członkom gildii sprzedaży wyrobów ze szkła jako kryształów górskich; lista takich wyrobów zawierała „roidi da botacelis et da ogli” (szklane przykrywki do butelek i soczewki okularowe), jak również „lapides ad legendum” (szkła powiększające do czytania).<br />
<br />
Warto wiedzieć, że arabscy rzemieślnicy byli pierwszymi na świecie optykami. Dobrze znali anatomię oka i obróbkę szkła. Ta wiedza pozwoliła im produkować rozmaite soczewki. W Europie pierwsze okulary do czytania - o wypukłych soczewkach - zaczęto stosować w XIV-wiecznej Wenecji (lorgnon, binokle, monokl). Znacznie wcześniej płasko-wypukłe soczewki ze szkła lub kwarcu kładziono na kartach z tekstem. Nikt wtedy nie znał słowa „okulary”, a soczewki te nazywano po prostu „kamieniami do czytania” („lapides ad legendum”).<br />
<br />
Pierwsze okulary służyły do czytania ; weneccy wytwórcy szkła, szlifujący soczewki, nazywali je "małymi krążkami do oczu".'(4.1286)<br />
<br />
W 1784 roku uczony i polityk Benjamin Franklin wykonał pierwsze okulary dwuogniskowe, a w 1827 roku Anglik George Bidell Airy skonstruował okulary cylindryczne.<br />
<br />
<br />
[[grafika:okulary_chinskie.jpeg|right|thumb|250px|[[XVIII]] wiek okulary ze skorupy żółwia (Chiny)]]<br />
<br />
<br />
== Ciekawostki ==<br />
<br />
*Według chińskiej legendy pewien Cho Tso, pustelnik żyjący w świętych górach Shen-si, użył skorupy świętego żółwia do zrobienia oprawek do szkieł. Chińskie słowo yan-jing, którym je określano oznacza „lustra oka”. Chińscy optycy uważają go za swego patrona, tak jak dla Europejczyków jest nim Św. Hieronim.<br />
<br />
*Encyklopedia Britannica podaje, że Marco Polo prawdopodobnie zobaczył po raz pierwszy okulary na dworze cesarza Kublai Khan’a w 1270r. Wiemy jednak, że odkrywca wyruszył do Chin w 1271r, żeby nie wspominać o fakcie, że nie ma żadnej wzmianki o okularach w jego „Milione”.<br />
<br />
== Bibliografia ==<br />
<br />
*http://zso.slomniki.ids.pl/wynalazki/wyn/okulary.html<br />
*http://will-girl.fm.interia.pl/ciekawe/wynalazki.htm<br />
*http://wynalazki.w.interia.pl/dane/1000.htm<br />
*http://www.soczewkikontaktowe.pl/owzroku/metodykorekcji/okulary.html<br />
<br />
== Obrazy/Grafiki ==<br />
<gallery caption="Obrazy przedstawiające historyczne okulary" widths="200px" heights="200px" perrow="4"><br />
Plik:Friedrich_Herlin,_Reading_Saint_Peter_(1466).jpg|Wizerunek Św. Piotra czytającego w okularach, 1466r. ([[XV]] wiek)<br />
Plik:Beschb_small.jpg|"Obrzezanie Chrystusa" - fragment, 1466r. ([[XV]] wiek)<br />
Plik:1jerome1.jpeg|Św. Hieronim w pracowni (fragment), 1480r. ([[XV]] wiek)<br />
Plik:Tax-Collectors.jpeg|"Dwóch poborców podatkowych", ([[XVI]] wiek)<br />
</gallery><br />
<br />
<br><br />
[[Kategoria:Utensylia]]<br />
[[Kategoria:Higiena]]<br />
[[Kategoria:Ubiór]]</div>Optylinehttps://almanach.historyczny.org/wiki/?title=Okulary&diff=1889Okulary2010-03-12T12:42:39Z<p>Optyline: /* Historia */</p>
<hr />
<div>'''Okulary''' są to soczewki korygujące wzrok wpasowane w oprawę, umożliwiającą ich trzymanie w ręku lub umieszczenie na twarzy. <br />
Prócz pierwotnej funkcji korekcji wad wzroku obecnie możemy się spotkać także z okularami ochronnymi i przeciwsłonecznymi pełniącymi funkcje ochrony przed urazami mechanicznymi i intensywnym światłem.<br />
<br />
<br />
<br />
== Wstęp ==<br />
<br />
Już w starożytności znajdujemy sporadyczne wzmianki o próbach sztucznego potęgowania siły wzroku, ale nie mamy żadnego dowodu na to, że w starożytności używano okularów. Starożytni Grecy jako pierwsi zaobserwowali, że kuliste naczynie wypełnione wodą miało moc powiększania oglądanych przez nie obrazów. Z historii starożytnej wiemy także, że używali pewnych prostych narzędzi powiększających, takich jak wklęsłe lustra. Ogromna ilość dokumentów, które zachowały się do naszych czasów świadczą o wykorzystywaniu instrumentów, dzięki którym można było polepszyć wzrok.<br />
Według niektórych historyków cesarz Neron (I wiek n.e.) był krótkowidzem i używał odpowiednio oszlifowanego szmaragdu w kształcie wklęsłej soczewki podczas oglądania pokazów w Koloseum. Jednak, kamień służył prawdopodobnie jako filtr łagodzący nadwerężenie oczu.<br />
Dopiero jednak wynalezienie soczewek utorowało drogę powstania okularów. <br />
<br />
<br />
== Historia ==<br />
<br />
[[grafika:okulary.png|right|'''XIVw okulary (Europa)''']]<br />
Pierwsze [htt://www.optyline.pl[okulary przeciwsłoneczne]] zawdzięczamy prawdopodobnie arabskim uczonym - wynalezienie soczewki przypisuje się arabskiemu uczonemu Alhazenowi, żyjącemu na przełomie X i XI wieku w Egipcie. Jednak same okulary powstały w Chinach (być może już w V wieku), a ich używanie przez Chińczyków poświadczył w 1270 roku znany podróżnik Marco Polo (donosił, że Chińczycy do czytania używają szkieł utrzymywanych na miejscu przez druty zaczepione za uszy).<br />
Istnieje dowód historyczny na to, że okulary były znane w Chinach w 1411r; jedna para została podarowana cesarzowi przez króla Mallacci.<br />
<br />
Kiedy dokładnie okulary weszły do powszechnego użycia nie wiadomo na pewno. Wielu wierzy, że miało to miejsce w Toskanii pod koniec XIII wieku, kiedy dostępne stały się pierwsze wypukłe soczewki polepszające widzenie z bliska.Toskańska tradycja za wynalazcę okularów uważa Salvino d’Armato degli Armati, florentyńczyka, na którego grobie zachowała się taka oto inskrypcja: „Tutaj leży Salvino d’Armato degli Armati z Florencji, wynalazca okularów. Niechaj Bóg zapomni mu winy”. Jednakże, studia genealogiczne nie potwierdzają istnienia takiej osoby.<br />
<br />
Pierwsza autentyczna wzmianka o okularach znajduje się w manuskrypcie datującym się na rok 1282, który przechowywany jest w opactwie St. Bavon-le-Grand, we Francji. Dokument ten wspomina o księdzu (Nicholas Bullet), który rzekomo miał używać okularów podczas podpisywania dokumentów.<br />
<br />
W Europie pierwsze okulary wykonał we Włoszech (prawdopodobnie we Florencji) Alessandro de Spina ok. 1286 r.Krótka wzmianka o okularach została znaleziona w tekście mowy pogrzebowej za tegoż zakonnika (zmarłego w 1313r). Według tego dokumentu, który dotrwał do naszych czasów w Kronice Łacińskiej Zakonu Dominikanów St. Catherine w Pizie, zakonnik widział kiedyś egzemplarze okularów i je skopiował.<br />
<br />
Pierwsze potwierdzone informacje o użyciu tam okularów, jako narzędzia do korekcji wzroku mówią o dacie 23 lutego, 1305r. Podczas mszy błogosławiony Giordano da Rival zauważył: „Minęło dopiero 20 lat, odkąd wynaleziono sztukę robienia okularów po to, żebyśmy mogli widzieć wyraźnie”, dodając, że spotkał człowieka, który pierwszy je zrobił.<br />
<br />
Inne źródła wskazują na Wenecję, jako na miejsce pochodzenia okularów. Jednakże wielu uważa, że rozwój zakładów produkujących okulary właśnie tam był raczej następstwem ich wcześniejszego odkrycia, co w znaczącym stopniu przyczyniło się do ich upowszechnienia. Teorię potwierdza fakt, że w tym samym czasie w Murano kwitła już sztuka wytwarzania szkła.Pierwsze egzemplarze były wyposażone w wypukłe soczewki do korygowania dalekowzroczności. Dopiero w XV wieku w Niemczech pojawiły się okulary dla krótkowidzów.<br />
<br />
== Sposoby wytwarzania okularów == <br />
<br />
Wczesne soczewki korygujące były prawie na pewno wytwarzane z kryształów górskich lub z berylu. Potwierdza to Capitolari dei cristallieri, forma statusu gildii, która reprezentowała rzemieślników obrabiających kryształy górskie, z datą 12 listopada 1284r, która przechowywana jest w archiwach państwowych w Wenecji. <br />
Ponad to notatka z 2 kwietnia 1300r zabrania członkom gildii sprzedaży wyrobów ze szkła jako kryształów górskich; lista takich wyrobów zawierała „roidi da botacelis et da ogli” (szklane przykrywki do butelek i soczewki okularowe), jak również „lapides ad legendum” (szkła powiększające do czytania).<br />
<br />
Warto wiedzieć, że arabscy rzemieślnicy byli pierwszymi na świecie optykami. Dobrze znali anatomię oka i obróbkę szkła. Ta wiedza pozwoliła im produkować rozmaite soczewki. W Europie pierwsze okulary do czytania - o wypukłych soczewkach - zaczęto stosować w XIV-wiecznej Wenecji (lorgnon, binokle, monokl). Znacznie wcześniej płasko-wypukłe soczewki ze szkła lub kwarcu kładziono na kartach z tekstem. Nikt wtedy nie znał słowa „okulary”, a soczewki te nazywano po prostu „kamieniami do czytania” („lapides ad legendum”).<br />
<br />
Pierwsze okulary służyły do czytania ; weneccy wytwórcy szkła, szlifujący soczewki, nazywali je "małymi krążkami do oczu".'(4.1286)<br />
<br />
W 1784 roku uczony i polityk Benjamin Franklin wykonał pierwsze okulary dwuogniskowe, a w 1827 roku Anglik George Bidell Airy skonstruował okulary cylindryczne.<br />
<br />
<br />
[[grafika:okulary_chinskie.jpeg|right|thumb|250px|[[XVIII]] wiek okulary ze skorupy żółwia (Chiny)]]<br />
<br />
<br />
== Ciekawostki ==<br />
<br />
*Według chińskiej legendy pewien Cho Tso, pustelnik żyjący w świętych górach Shen-si, użył skorupy świętego żółwia do zrobienia oprawek do szkieł. Chińskie słowo yan-jing, którym je określano oznacza „lustra oka”. Chińscy optycy uważają go za swego patrona, tak jak dla Europejczyków jest nim Św. Hieronim.<br />
<br />
*Encyklopedia Britannica podaje, że Marco Polo prawdopodobnie zobaczył po raz pierwszy okulary na dworze cesarza Kublai Khan’a w 1270r. Wiemy jednak, że odkrywca wyruszył do Chin w 1271r, żeby nie wspominać o fakcie, że nie ma żadnej wzmianki o okularach w jego „Milione”.<br />
<br />
== Bibliografia ==<br />
<br />
*http://zso.slomniki.ids.pl/wynalazki/wyn/okulary.html<br />
*http://will-girl.fm.interia.pl/ciekawe/wynalazki.htm<br />
*http://wynalazki.w.interia.pl/dane/1000.htm<br />
*http://www.soczewkikontaktowe.pl/owzroku/metodykorekcji/okulary.html<br />
<br />
== Obrazy/Grafiki ==<br />
<gallery caption="Obrazy przedstawiające historyczne okulary" widths="200px" heights="200px" perrow="4"><br />
Plik:Friedrich_Herlin,_Reading_Saint_Peter_(1466).jpg|Wizerunek Św. Piotra czytającego w okularach, 1466r. ([[XV]] wiek)<br />
Plik:Beschb_small.jpg|"Obrzezanie Chrystusa" - fragment, 1466r. ([[XV]] wiek)<br />
Plik:1jerome1.jpeg|Św. Hieronim w pracowni (fragment), 1480r. ([[XV]] wiek)<br />
Plik:Tax-Collectors.jpeg|"Dwóch poborców podatkowych", ([[XVI]] wiek)<br />
</gallery><br />
<br />
<br><br />
[[Kategoria:Utensylia]]<br />
[[Kategoria:Higiena]]<br />
[[Kategoria:Ubiór]]</div>Optyline